II SA/Wa 223/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Olga Żurawska – Matusiak, Andrzej Kołodziej, Protokolant Sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2011 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę. Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją personalną z dnia [...] października 2005 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – dalej: kpa, art. 39 ust. 3 pkt 5 i ust. 4 ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), zwolnił M. Z. z dniem [...] listopada 2005 r. ze Służby Więziennej, z uwagi na ważny interes służby. Pismem z dnia [...] listopada 2005 r. M. Z. wniósł odwołanie od ww. decyzji. Minister Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 09 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 249/06 oddalił skargę M. Z. wniesioną na ww. decyzję z dnia [...] listopada 2005 r., a Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wymienionego od przedmiotowego wyroku WSA w Warszawie, wyrokiem z dnia 08 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1591/06 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1644/07 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2005 r. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 94/08 wymieniony wyrok został uchylony, a sprawa przekazana WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 24 października 2008 r. wydał wyrok o sygn. akt II SA/Wa 1002/08, którym oddalił skargę M. Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...]. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 maja 2009 r. sygn. akt I OSK 103/09 uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 października 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1002/08 i przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1095/09 WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 534/10 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej M. Z. od ww. wyroku z dnia 11 grudnia 2009 r. oddalił skargę kasacyjną. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 96 i art. 218 ust. 1 pkt 1 oraz art. 268 ust. 1 ustawy z dnia 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2005 r. nr [...] ([...]) Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w sprawie zwolnienia M. Z. z dniem [...] listopada 2005 r. ze Służby Więziennej w całości oraz umorzył postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy podniósł, iż rozpatrując odwołanie M. Z. od decyzji nr [...] z dnia [...] października 2005 r. o zwolnieniu ww. z dniem [...] listopada 2005 r. ze Służby Więziennej, obowiązany był uwzględnić zmiany stanu prawnego wynikające z art. 96 w zw. z art. 268 ust. 1 ustawy z dnia 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523). Podniósł, iż z treści art. 268 ust. 1 ww. ustawy wynika, że sprawy ze stosunku służbowego określone w art. 217 ust. 2 ustawy (także zwolnienie ze służby) prowadzone na podstawie przepisów wcześniej obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej są prowadzone na podstawie nowej ustawy. Minister wskazał, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2005 r. stanowił art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, zgodnie z którym funkcjonariusza Służby Więziennej można zwolnić ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Aktualnie obowiązujące przepisy ustawy z 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523) nie przewidują zwolnienia funkcjonariusza Służby Więziennej ze służby w powyższym trybie. Tym samym, zdaniem Ministra, skoro podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowił art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy z 1996 r. o Służbie Więziennej, a podstawa odpadła przed rozpatrzeniem odwołania, wskutek wejścia w życie ustawy z 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, należało decyzję nr [...] z dnia [...] października 2005 r. uchylić w całości, a postępowanie, jako bezprzedmiotowe, umorzyć na podstawie art. 105 § 1 kpa, który kładzie nacisk na brak przedmiotu postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 07 grudnia 2010 r. M. Z., reprezentowany przez pełnomocnika, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2010 r., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji w całości, jak również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 kpa, poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek bezpodstawnego przyjęcia, iż sam fakt zmiany przepisów prawa materialnego – ustawy o Służbie Więziennej, istniejący w dacie podejmowania przez organ II instancji decyzji w przedmiocie rozpatrzenia odwołania funkcjonariusza Służby Więziennej od decyzji organu I instancji o zwolnieniu ze służby (która to zmiana nie przewiduje zwolnienia funkcjonariusza Służby Więziennej ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby) uzasadnia wydanie decyzji o umorzeniu całego postępowania w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza Służby Więziennej ze służby wobec jego bezprzedmiotowości – co doprowadziło do uchylenia przez organ II instancji decyzji organu I instancji, z jednoczesnym umorzeniem postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie – w sytuacji gdy przepisy nowej ustawy z 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523) zawierają normy kompetencyjne dla zbadania przez organ administracji zasadności uprzedniej decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze Służby Więziennej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa. Okolicznością niesporną w sprawie jest to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 grudnia 2009 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1095/09, utrzymanym w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2010 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 534/10, zawarł dla organu określone wytyczne. Nakazał mianowicie organowi aby: "przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe mające na celu wyjaśnienie, czy istotnie skarżący popełnił czyn uniemożliwiający mu dalsze pełnienie służby. W toku tego postępowania dowodowego organ winien w szczególności dopuścić dowód z akt sprawy karnej i zebranych tam materiałów. Oceniając materiał dowodowy organ winien dokonać ponownej oceny zachowania skarżącego w aspekcie jego przydatności do służby oraz istnienia przesłanki z art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy o Służbie Więziennej". Poza sporem jest także okoliczność, iż przed wydaniem ponownej decyzji przez organ, w miejsce uchylonej wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2009 r., nastąpiła zmiana stanu prawnego. Weszła bowiem w życie ustawa z dnia 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, zaś jej art. 268, regulujący kwestie intertemporalne, nakazał, by do spraw wszczętych, a niezakończonych przed wejściem w życie nowej ustawy, stosować przepisy aktualnie obowiązującego aktu prawnego. Powyższa zmiana stanu prawnego i regulacja zawarta w art. 268 nowej ustawy o Służbie Więziennej sprawiła, iż wytyczne zawarte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2009 r. stały się bezprzedmiotowe. Aktualnie obowiązująca ustawa o Służbie Więziennej, w odróżnieniu od ustawy obowiązującej w dacie wydawania wyżej powołanego wyroku, nie przewiduje możliwości zwalniania ze służby funkcjonariusza Służby Więziennej z powołaniem na ważny interes służby. Stąd organ, w realiach prawnych istniejących w dacie wydawania skarżonej decyzji, nie musiał realizować wytycznych WSA w Warszawie. Skoro bowiem nowa regulacja prawna nie przewiduje możliwości zwolnienia funkcjonariusza ze służby na tej podstawie, która stanowiła podstawę wszczęcia niniejszego postępowania, organ prawidłowo wywiódł, iż całe postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Prawidłową konkluzją takiego ustalenia było więc uchylenie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, jako wydanego na nieobowiązującej podstawie prawnej, i umorzenie postępowania w sprawie. W ocenie tut. Sądu za nietrafne uznać należy wywody skargi, iż mimo zmiany stanu prawnego organ winien wykonać zalecenia WSA w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 11 grudnia 2009 r. Zarzut taki miałby rację bytu tylko wtedy, gdyby nowa regulacja prawna zawierała postanowienia zbieżne z brzmieniem art. 39 starej ustawy o Służbie Więziennej. Wtedy bowiem nadal istniałaby podstawa prawna, w oparciu o którą wszczęto postępowanie w sprawie i możliwym byłoby zwolnienie ze służby. W sytuacji zaś, gdy ustawa obowiązująca w chwili wydawania skarżonej decyzji nie miała przepisu zbieżnego z wyżej powołanym art. 39, wykonywanie zaleceń WSA w Warszawie stało się niecelowe i bezprzedmiotowe. Niezależnie bowiem od dokonanych ustaleń, organ nie dysponowałby podstawą prawną, w oparciu o którą wszczął niniejsze postępowanie i chciał zwolnić skarżącego ze służby. Za wydaniem przez organ merytorycznego rozstrzygnięcia, zamiast umarzającego postępowanie w sprawie, nie przemawia także interes strony. Przede wszystkim organ nie może przedkładać interesu strony nad obowiązujące przepisy prawa. Nie może bowiem realizować takiego interesu w sprzeczności do przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania rozstrzygnięcia. Nadto wskazać należy, iż przedmiotowe postępowanie może zakończyć bądź decyzja o zwolnieniu ze służby lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości zakończenia takiego postępowania np. decyzją o niezwalnianiu ze służby. Podobnie bowiem jak w postępowaniu dowodowym, które nie zna możliwości dowodzenia okoliczności negatywnych, również władcze rozstrzygnięcie organu w niniejszej sprawie może przybrać wyłącznie postać pozytywną, a nie negatywną. Stąd w sytuacji wyeliminowania z omawianej ustawy przepisu, w oparciu o który zostało wszczęte przedmiotowe postępowanie, i w oparciu o który WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 grudnia 2009 r. nakazywał prowadzenie postępowania dowodowego, organ mógł jedynie umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Na marginesie podnieść również należy, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, za uchyleniem omawianej decyzji nie mogą przemawiać kwestie związane ze wszczęciem postępowania dyscyplinarnego. Ta materia pozostaje bowiem w oderwaniu od istoty niniejszej sprawy. Za nietrafny uznać także należy wniosek procesowy skargi zmierzający do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Przedmiotowa decyzja została przecież wyeliminowana z obrotu prawnego mocą skarżonej decyzji. Skoro więc nie znajduje się w tym obrocie jako bezprzedmiotowe jawi się dochodzenie jej uchylania. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). ----------------------- 4