II SA/Wa 2261/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie dodatku za rozłąkę oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] września 2020 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, ze zm., zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową), odmówił wyłączenia stosowania wobec B. G. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: B. G. (dalej jako strona, skarżąca) wnioskiem z [...] maja 2017 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz. U. z 2016 r. poz. 708, ze zm., zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową). W uzasadnieniu wniosku strona przedstawiła przebieg swojej służby. Wskazała, że od dnia 16 maja 1984 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pracowała w Stołecznym Urzędzie Spraw Wewnętrznych i w tym okresie wykonywała tylko czynności logistyczne; nie posiadała żadnego przeszkolenia organizowanego przez Służbę Bezpieczeństwa. W 1990 r. Komisja ds. Kadr Centralnych orzekła, że posiada kwalifikacje moralne do pełnienia służby w Urzędzie Ochrony Państwa lub Policji. Dalszą służbę skarżąca kontynuowała w Komendzie Stołecznej Policji, następnie w Centralnym Biurze Śledczym Policji, w których to jednostkach rozpoznawała i zwalczała przestępczość kryminalną (m. in. zwalczała członków grupy tzw.: "wołomińskiej", "pruszkowskiej", "mokotowskiej"). B. G. stwierdziła, że bezpośredni udział w czynnościach służbowych, które wykonywała z narażeniem życia i zdrowia oraz cała służba w Policji, spowodowały u niej poważne schorzenia, co w konsekwencji skutkowało niedopuszczeniem jej do dalszej służby przez właściwą komisję lekarską, zaś powstałe schorzenia określono jako nabyte w związku z pełnioną służbą w Policji. Dodatkowo strona nadmieniła, że jej służba była zawsze bardzo dobrze oceniana, otrzymywała urlopy nagrodowe, wyróżniano ją nagrodami pieniężnymi oraz awansowano w stopniu służbowym. Została odznaczona Srebrnym Krzyżem Zasługi, Srebrną Odznaką "Zasłużony Policjant" oraz Złotym Medalem "Za Zasługi dla Policji". Po rozpatrzeniu wniosku B. G. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] września 2020 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.. W uzasadnieniu podkreślił, że wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie. Z akt sprawy wynika, że strona została zwolniona ze służby w Centralnym Biurze Śledczym Policji w dniu 31 maja 2006 r. oraz ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość określono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury. Z pisma z dnia [...] maja 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. Informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od dnia 16 maja 1984 r. do dnia 31 lipca 1990 r. tj. przez 6 lat, 2 miesiące i 16 dni, zaś jej całkowity okres służby wynosi 22 lata i 16 dni, tj. od dnia 16 maja 1984 r. do dnia 31 maja 2006 r. Z uwagi na to, że znaczna część służby wnioskodawczyni (28,16%) pełniona była na rzecz totalitarnego państwa, organ nie był władny zastosować uprawnienia, wynikającego z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Pierwsza powołana w ww. przepisie przesłanka mówi o krótkotrwałej służbie przed dniem 31 lipca 1990 r. Odnosi się ona zatem zarówno do długości okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, jak również stosunku długości tej służby do ogółu okresu służby - winien on wykazywać przewagę tej drugiej, bowiem tylko wówczas tę pierwszą można by uznać za "krótkotrwałą". W związku z tym, że obie przesłanki muszą być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione, niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej, organ odmówił zastosowania wobec strony art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W skardze, wniesionej na podstawie art. 50 § 1, art. 54 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145a § 1, w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwaną dalej p.p.s.a.), B. G. wniosła o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji n r[...] z dnia [...] 09.2020 r. Na uzasadnienie podała, że jej służba przed dniem 31 lipca 1990 r. była "krótkotrwała", albowiem trwała 6 lat, 2 miesiące i 16 dni. Stanowi zaledwie 28 % łącznego okresu jej służby pełnionej także po 31 lipca 1990 r. dla wolnej i demokratycznej Polski. Po dniu 12 września 1989 r. powierzone zadania i obowiązki wykonywała rzetelnie, o czym świadczą dokumenty z przebiegu służby, zgromadzone w aktach osobowych, a zwłaszcza otrzymane odznaczenia państwowe i resortowe, liczne nagrody i pochwały. Jednakże wydana w jej sprawie decyzja nie uwzględniła ww. kryteriów. Podkreśliła też, że służba, jaką pełniła po dniu 12 września 1989 r. była związana z realnym narażaniem zdrowia i żyda. Fakt ten został potwierdzony w Indywidualnych Kartach Roboczych Służby i w Protokole Warunków Służby. Orzeczeniem Nr [...] Wojewódzka Komisja Lekarska MSWiA stwierdziła całkowitą niezdolność do służby w Policji. Uznano ją za inwalidkę i zaliczono do III grupy inwalidów. Uznano, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w Policji. Zdaniem skarżącej zaistniały warunki do uchylenia decyzji Ministra nr [...] z dnia [...].09.2020 r. z powodu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy emerytalnej, które miało wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano bez wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności, z pominięciem szczególnych zasług i osiągnięć Skarżącej, mimo iż rozważania na ten temat powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w myśl art. 7, 77 § 1 k.p.a., art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., wobec art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. Naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie –zdaniem Sądu – wywarło istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Organ administracji trafnie scharakteryzował uwarunkowania formalne sprawy, w tym przywołał treść stosownych regulacji normatywnych oraz sposób ich rozumienia, według zasad wykładni językowej. Organ uznał jednak, że służba skarżącej nie była krótkotrwała i nie poczynił dalszych ustaleń - w szczególności, co do możliwości zastosowania wyjątku, przewidzianego w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Tymczasem w sprawie skarżącej służba dla totalitarnego ustroju trwała przez 28% całego okresu służby, nie jest to więc służba długotrwała. Najistotniejsze jest jednak, że skarżąca już w tzw. wolnej Polsce została odznaczona Srebrnym Krzyżem Zasługi w roku 1997, Srebrną Odznaką "Zasłużony Policjant" w roku 2001 oraz Złotym Medalem "Za Zasługi dla Policji" w 2012 roku. B. G. w trakcie służby w Policji zajmowała kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miała podwyższane uposażenie, była awansowana w stopniu, otrzymywała nagrody pieniężne. Zupełnie niezrozumiałe jest również pominięcie przez organ znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia komisji lekarskiej. Służba, jaką pełniła skarżąca po dniu 12 września 1989 r., była związana z realnym narażaniem zdrowia i życia. Fakt ten został potwierdzony w Indywidualnych Kartach Roboczych Służby i w Protokole Warunków Służby. Orzeczeniem Nr [...] Wojewódzka Komisja Lekarska MSWiA w [...] stwierdziła całkowitą niezdolność skarżącej do służby w Policji, uznała ją za inwalidkę i zaliczyła do III grupy inwalidów. Uznano, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w Policji. Zdaniem Sądu organ niezasadnie pominął wyjątkowe osiągnięcia skarżącej oraz skutki służby, jakimi było zaliczenie jej do III grupy inwalidów. Niewielu jest funkcjonariuszy, mogących się poszczycić takimi osiągnięciami zawodowymi, jak skarżąca (przy czym dotyczą one okresu po 1989 roku), którzy w dodatku stracili zdrowie, wykonując swoje obowiązki. W konsekwencji podejmowania daleko idących starań i poświęcenia się służbie, skarżąca została uznana za całkowicie niezdolną do służby w Policji, a jej niezdolność pozostaje w związku ze służbą. Lekarze orzecznicy podkreślili również, że długoletnia służba skarżącej w Policji obciążała nadmiernie układ ruchu, w tym w zmiennych warunkach atmosferycznych, co predysponowało do ujawnienia się opisanych w orzeczeniu schorzeń. Zdaniem orzekającego w sprawie Sądu, zaskarżona decyzja nie spełnia kryteriów, wymaganych przepisami art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Niestety, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, dlaczego organ zignorował znajdujące się w aktach sprawy dowody poświadczające zasługi skarżącej, posiadane przez nią odznaczenia, uzyskane nagrody uznaniowe, motywacyjne, pieniężne, orzeczenie lekarskie potwierdzające niezdolność do służby, mającą z nią związek. Organ powinien zatem przeanalizować, czy w tej sytuacji nie zaistniała przesłanka do stwierdzenia, że służba pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Dlatego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja musi zostać wyeliminowana z porządku prawnego. Sprawa skarżącej musi być zatem ponownie rozważona przez organ administracji, a wyniki analizy muszą znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Z opisanych wyżej przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.