II SA/Wa 2265/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej uchyla zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2022 r. nr [...] Pierwszy Prezes Sąd Najwyższego (dalej: "Prezes SN", "organ"), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. C. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący"), decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p."), utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] października 2022 r. nr [...] o odmowie udostępnienia następujących orzeczeń Sądu Najwyższego: 1) z [...] kwietnia 1995 r., [...], 2) z [...] września 1999 r., [...], 3) z [...] czerwca 1997 r., [...], 4) z [...] kwietnia 2002 r., [...], 5) z [...] marca 2010 r., [...], 6) z [...] kwietnia 2011 r., [...], 7) z [...] października 2011 r., [...] 8) z [...] stycznia 1996 r., [...], 9) z [...] kwietnia 1996 r., [...], 10) z [...] października 2002 r., [...], 11) z [...] grudnia 1992 r., [...], 12) z [...] października 2001 r., [...], 13) z [...] września 2008 r., [...], 14) z [...] stycznia 2000 r., [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że żądana przez wnioskodawcę informacja publiczna ma charakter przetworzony i w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostępnienia dla interesu publicznego. Udostępnienie bowiem żądanych informacji wymagałoby przetworzenia, a mianowicie stworzenia tylko dla wnioskodawcy i na jego żądanie nowego zbioru orzeczeń Sądu Najwyższego według ściśle ustalonych wytycznych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt II SA/Wa 1139/04, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto stwierdził, że nie jest w posiadaniu gotowego zbioru zawierającego jedynie wyselekcjonowanych przez wnioskodawcę orzeczeń, a nadto nie jest możliwe wygenerowanie takiego zestawienia w sposób automatyczny z systemów wykorzystywanych do obsługi administracyjnej Sądu Najwyższego, albowiem funkcjonalności, takiej nie posiadają informatyczne narzędzia wykorzystywane do obsługi działalności orzeczniczej Sądu Najwyższego. W związku z tym spełnienie żądania wnioskodawcy skutkowałoby koniecznością zaangażowania co najmniej jednego spośród czterech pracowników Referatu dostępu do informacji publicznej na okres przynajmniej jednego dnia (wyszukanie orzeczeń, wydruk ich kopii, anonimizacja orzeczeń w stosownym przypadku). Organ podkreślił, że uzyskanie informacji przetworzonej możliwe jest tylko w zakresie, w jakim jest to szczególnie uzasadnione ze względu na interes publiczny. Przy czym zauważył, że powinność wykazania interesu publicznego jako podstawy żądania udzielenia informacji przetworzonej spoczywa co do zasady na wnioskodawcy, zgodnie z regułą koniecznego współdziałania organu i podmiotu ubiegającego się o załatwienie danej sprawy w określony sposób. Niewskazanie interesu publicznego przez zobowiązany do tego podmiot nie oznacza jednak automatycznie konieczności wydania decyzji odmownej. W tej sytuacji organ z urzędu bada czy w danej sprawie występuje interes publiczny uzasadniający udzielenie zainteresowanemu podmiotowi przetworzonej informacji publicznej. W tym kontekście stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, ażeby uzyskanie informacji przetworzonej było szczególnie istotne dla interesu publicznego, w szczególności nie uzasadnił swojego wniosku z dnia [...] września 2022 r. Na wezwanie organu z dnia 15 września 2022 r. wnioskodawca - zamiast podjęcia próby ustosunkowania się do skierowanego do niego wezwania - założył z góry, że żądane informacje nie zostaną mu udzielone. W piśmie z dnia 20 września 2022 r. wnioskodawca nie przedstawił argumentów, które mogłyby przemawiać za uznaniem, że żądane informacje spełniają ustawową przesłankę szczególnej istotności dla interesu publicznego. Organ stwierdził, że udzielenie wnioskodawcy informacji przetworzonej byłoby uzasadnione interesem publicznym o tyle, o ile mogłoby to realnie przełożyć się na przykład na poprawę funkcjonowania Sądu Najwyższego, bądź też sądownictwa w ogólności. Natomiast w sytuacji, gdy z żądaniem udzielenia informacji publicznej przetworzonej występuje podmiot, który nie zapewnia, że zostanie ona wykorzystana w celu usprawnienia funkcjonowania organów państwa, nie występuje interes publiczny uzasadniający udzielenie żądanej informacji. Organ wyraził przekonanie, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] września 2022 r. zmierza do uzyskania informacji uznawanych za należące do zakresu interesu prywatnego, który jest przeciwstawiany interesowi publicznemu. Prezes SN przyjął, że w przedmiotowej sprawie przesłanka interesu społecznego nie została spełniona. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, że informacja, o którą wnosi mogłaby zostać wykorzystana w celu wywierania wpływu na poprawę funkcjonowania Sądu Najwyższego, czy sądownictwa w ogólności. Spełnienie tej przesłanki jest zaś niezbędne dla uznania, że żądana informacja ma znaczenie dla interesu publicznego. Uzyskanie żądanej informacji przetworzonej wiąże się natomiast z koniecznością zaangażowania określonych środków osobowych i organizacyjnych, trudnych do pogodzenia z bieżącą działalnością Sądu Najwyższego. Pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. M. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z [...] listopada 2022 r. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p., art. 104 i 107 § 1 k.p.a., a także art. 6 ust. 1 i art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, co jego zdaniem skutkowało pozbawieniem go prawa do rzetelnego rozpatrzenia sprawy. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Podstawą odmowy udostępnienia informacji publicznej było uznanie przez organ, że żądana przez skarżącego informacja publiczna stanowi informację przetworzoną, a skarżący nie zapewnił, że żądana informacja przetworzona zostanie realnie wykorzystana celu ochrony interesu publicznego lub usprawniania funkcjonowania organów państwa (sądownictwa), co uzasadniałoby udostępnienie informacji przetworzonej, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że żądana informacja stanowi informację publiczną. Różnica stanowisk dotyczy zaś tego, czy jest informacją przetworzoną, a jeżeli tak, czy wykazano szczególnie istotny interes publiczny, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 in fine u.d.i.p., przemawiający za jej udostępnieniem. Pojęcie "informacji publicznej przetworzonej" jest pojęciem nieostrym i nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, niemniej, analiza dotychczasowego orzecznictwa sądowego daje podstawę do odkodowania swego rodzaju opisowej definicji tego pojęcia, stanowiącej wynik wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Informacją przetworzoną jest zatem informacja przygotowywana specjalnie dla wnioskodawcy, wedle wskazanych przez niego kryteriów i jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się więc musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana, jako informacja przetworzona, której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej ilości dokumentów. Ocena, czy informacja publiczna ma postać przetworzoną, musi być dokonana w sposób zindywidualizowany, w tym sensie, iż powinna uwzględniać uwarunkowania konkretnej sprawy zainicjowanej wnioskiem o udzielenie tej informacji, które determinują konkluzje, jakie w wyniku tej oceny można sformułować. Niepodobna wszak abstrahować od treści wniosku, w szczególności od tego, jaka jest ilość żądanych danych, w jakiej formie informacja ma być udzielona oraz czego ma dotyczyć. Okoliczności te wpływają przecież na to, jakie działania musi podjąć organ, by uczynić zadość wnioskowi, co z kolei ma decydujące znaczenie dla stwierdzenia, czy dochodzi do udzielenia informacji przetworzonej, czy też nie. Biorąc pod uwagę wyżej przedstawione rozumienie pojęcia informacji publicznej przetworzonej oraz odnosząc je do realiów niniejszej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że o ile można uznać, iż Prezes SN w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia, co do zasady prawidłowo odkodował znaczenie pojęcia informacji publicznej przetworzonej, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w oparciu o powołane orzecznictwo sądów administracyjnych, to jednak pomimo prawidłowego przytoczenia orzecznictwa sądowego, do zawartych w nich wskazówek się nie zastosował. Kwalifikacja informacji przetworzonej wymaga wiarygodnego i przekonującego uzasadnienia, zawierającego odniesienie do realiów sprawy. W ocenie Sądu, organy nie przedstawiły przekonywujących argumentów, że udostępnienie wnioskowanych informacji wymaga od podmiotu zobowiązanego podjęcia nadzwyczajnych działań organizacyjnych, zakłócających i utrudniających normalny tok jego funkcjonowania, w celu zgromadzenia, czy przekształcenia, dużej ilości orzeczeń. Wnioskodawca nie oczekiwał bowiem specjalnego przygotowania informacji, nie wskazywał kryteriów ich opracowania, lecz chciał po prostu uzyskać kserokopie 14 wskazanych orzeczeń SN, co nie stanowi specjalnego wytworzenia informacji. W konsekwencji zastosowaną przez te organy kwalifikację należy ocenić, jako arbitralną. Skoro organ nie przedstawił przekonujących argumentów, że żądane informacje mają charakter przetworzony, to w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, nie można przyjąć, że wnioskodawca był zobowiązany do wykazania jej istotności dla interesu publicznego. Konkludując, Sąd doszedł do wniosku, że opisane powyżej uchybienia miały istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Organ nie wyjaśnił bowiem zawisłej przed nim sprawy zgodnie z regułami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., przez co narusza art. 16 u.d.i.p. Dlatego w ponownie prowadzonym postępowaniu konieczne jest powtórne zbadanie i ocena charakteru żądanej informacji publicznej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.