II SA/Wa 2314/13

WyrokWSA w Warszawie2014-10-15

Skład orzekający: Joanna Kube, Danuta Kania, Andrzej Góraj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy Policji, prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, mogą przeprowadzić nowe, merytoryczne postępowanie w sprawie, czy też powinny ograniczyć się do weryfikacji samej decyzji na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu zwykłym?
Ratio decidendi
Organy Policji, prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., nie są kompetentne do rozstrzygania sprawy co do meritum. Ich działanie powinno ograniczyć się do weryfikacji samej decyzji pod kątem wad kwalifikowanych, opierając się wyłącznie na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ wydający decyzję ostateczną w postępowaniu zwykłym. Przeprowadzenie nowego, merytorycznego postępowania w sprawie stanowi naruszenie art. 16 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Głównego Policji, która utrzymała w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji o stwierdzeniu nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Policji przyznającej funkcjonariuszowi A.W. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Funkcjonariusz argumentował, że czas dojazdu do miejsca służby przekracza dwie godziny, co uprawnia go do równoważnika. Organy Policji uznały, że A.W. posiadał tytuł prawny do lokalu mieszkalnego w miejscowości pobliskiej, a czas dojazdu nie przekraczał ustawowego limitu, co skutkowało stwierdzeniem nieważności pierwotnej decyzji przyznającej świadczenie.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Danuta Kania (spraw.), Andrzej Góraj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2014 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z dnia [...] maja 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej: "k.p.a.", art. 6a, art. 92 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Policji w B. nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. przyznającej A.W. prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości stawki obowiązującej dla policjanta posiadającego członków rodziny. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje: A.W., w trakcie pełnienia służby w Komisariacie Policji [...] w B., zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w B. o ustalenie uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości. W oświadczeniu mieszkaniowym z dnia [...] maja 2012 r. poinformował, iż zamieszkuje ze swoją rodziną w spółdzielczym własnościowym lokalu mieszkalnym w K. przy ul. [...]nr [...] m[...], przy czym czas dojazdu do miejsca pełnienia służby publicznymi środkami komunikacji przekracza dwie godziny w obie strony. Komendant Miejski Policji w B. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. przyznał A.W. prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości stawki obowiązującej dla policjanta posiadającego członków rodziny. W uzasadnieniu wskazał, iż funkcjonariusz zamieszkuje wraz z żoną i córką w K. przy ul.[...], w lokalu mieszkalnym, którego jest właścicielem. Według załączonego rozkładu jazdy autobusów, czas dojazdu z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby, tj. do Komisariatu Policji [...]KMP w B. i z powrotem przekracza dwie godziny. Z oświadczenia mieszkaniowego oraz załączonej dokumentacji wynika, że A.W. nie posiada lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby. Zatem, w świetle art. 92 ust. 1, art. 88 ust. 4 ustawy o Policji oraz § 1 ust. 1 pkt 1 - 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 918 ze zm.) wniosek jest uzasadniony. Decyzja ta stała się ostateczna. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji zawiadomił A.W. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Policji w B. nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Następnie, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji stwierdził nieważność ww. decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., jednak w wyniku wniesionego przez stronę odwołania Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W następstwie ponownego zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie [...] Komendant Wojewódzki Policji decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2013 r., działając na podstawie 156 § 1 pkt 2 oraz art. 157 § 1 k.p.a., stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. W uzasadnieniu podał, iż A.W. nie miał uprawnień do przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, bowiem posiadał tytuł prawny do lokalu mieszkalnego odpowiadającego przysługującym mu normom zaludnienia w miejscowości pobliskiej w rozumieniu art. 88 ust. 4 ustawy o Policji. Zatem objęta postępowaniem nieważnościowym decyzja jest dotknięta wadą kwalifikowaną, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższe organ nadzoru ustalił w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nieważnościowego obejmujący "Możliwości dojazdu na trasie K. – B. oraz B. – K." (opracowane na podstawie Rozkładu Jazdy [...] zamieszczonego na stronie internetowej [...]) oraz informację zawartą w piśmie Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K. z dnia [...] grudnia 2012 r. W odwołaniu od powyższej decyzji funkcjonariusz podniósł, iż [...] Komendant Wojewódzki Policji przyjął interpretację art. 88 ust. 4 ustawy o Policji polegającą na nieuwzględnieniu czasu dojazdu do przystanku najbliższego miejsca zamieszkania i najbliższego miejsca pełnienia służby, w obrębie którego policjant zamieszkuje i pełni służbę, skutkiem czego czas dojazdu z miejsca zamieszkania i pełnienia służby nie przekroczył dwóch godzin w obie strony. Taka interpretacja stoi w sprzeczności z literalnym brzmieniem ww. przepisu, który wyraźnie wskazuje, że czas przejazdu należy liczyć od przystanku najbliższego miejsca zamieszkania i przystanku najbliższego miejsca pełnienia służby. Wskazane w zaskarżonej decyzji przystanki[...],[...] i [...]nie są przystankami położonymi najbliżej miejsca zamieszkania i pełnienia służby. Motywując powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] września 2013 r. Komendant Główny Policji wskazał, iż stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi odstępstwo od wyrażonej w przepisie art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Stosowanie instytucji stwierdzenia nieważności winno odbywać się tylko wyjątkowo i może dotyczyć jedynie decyzji obarczonych szczególnie ciężkimi, kwalifikowanymi wadami, gdyż pozostawienie ich w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją, przez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa (interpretacji przepisów), ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Następnie organ odwoławczy podał, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Definicję pojęcia "miejscowości pobliskiej" zawiera przepis art. 88 ust. 4 ww. ustawy, w myśl którego jest to miejscowość, z której czas dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem środkami publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z rozkładem jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca zamieszkania do stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca pełnienia służby bez uwzględnienia czasu dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której policjant dojeżdża, oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe. W myśl § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji nie posiadają (...) spółdzielczego lokalu mieszkalnego, w tym lokatorskiego lub własnościowego, oraz spółdzielczego lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie umowy najmu. Z powyższego wynika, że równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi, który posiada w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej m.in. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Organ odwoławczy zauważył, iż A.W. do dnia [...] września 2012 r. posiadał spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...] nr [...] m[...], natomiast służbę pełnił w Komisariacie Policji [...]w B. w systemie zmianowym w godzinach od 7:30 do 15:30 oraz 14:00 do 22:00. Podzielił przy tym stanowisko organu I instancji, iż zgodnie z rozkładem jazdy [...] najdogodniejszy czas dojazdu zainteresowanego z K. do miejsca pełnienia służby (B.) przedstawiał się następująco: I. Godziny służby od 7:30 do 15:30 1) tramwaj linii Nr[...]: wyjazd z K. (przystanek[...]) o godz. 6:09 lub 6:39 przyjazd do B. (przystanek [...]- najbliżej miejsca pełnienia służby) o godz. 6:57 lub 7:27, lub 2) tramwaj linii Nr [..]: wyjazd z K. (przystanek[...]) o godz. 5:59 lub 6:29 przyjazd do B. (przystanek [...]) o godz. 6:47 lub 7:17, lub 3) autobus linii Nr [...] relacji K. – T. przyśpieszony: wyjazd z K. (przystanek[...]) o godz. 6:15 lub 6:35 przyjazd do B. (przystanek[...]) o godz. 6:47 lub 7:07, lub 4) autobus linii Nr [...] relacji K. – T. przyśpieszony: wyjazd z K. (przystanek[...]) o godz. 6:24 lub 6:29 przyjazd do B. (przystanek[...]) o godz. 6:54 lub 7:00. Powrót: 1) tramwaj linii Nr [...]: wyjazd z B. (przystanek[...]) o godz. 15:37 lub 16:07 przyjazd do K. (przystanek[...]) o godz. 16:24 lub 16:54, lub 2) tramwaj linii Nr [...]: wyjazd z B. (przystanek[...]) o godz. 15:57 lub 16:27 przyjazd do K. (przystanek[...]) o godz. 16:44 lub 17:14, lub 3) autobus linii Nr [...]: wyjazd z B. (przystanek[...]) o godz. 15:50 przyjazd do K. (przystanek[...]) o godz. 16:23, lub 4) autobus linii [...]: wyjazd z B. (przystanek [...]) o godz. 15:40 przyjazd do K. (przystanek[...]) o godz. 16:13. II. Godziny służby od 14:00 do 22:00 1) tramwaj linii Nr[...]: wyjazd z K. (przystanek[...]) o godz. 12:39 przyjazd do B. (przystanek[...]) o godz. 13:27, lub 2) tramwaj linii Nr [...]: wyjazd z K. (przystanek[...]) o godz. 12:29 lub 12:59 przyjazd do B. (przystanek[...]) o godz. 13:17 lub 13:47 lub 3) wyjazd z K. (przystanek[...]) o godz. 13:05 przyjazd do B. (przystanek[...]) o godz. 13:39 lub 4) autobus linii Nr[...]: wyjazd z K. (przystanek[...]) o godz. 12:55 przyjazd do B. (przystanek[...]) o godz. 13:29. Powrót: 1) tramwaj linii Nr [...]: wyjazd z B. (przystanek[...]) o godz. 22:07 lub 22:37 przyjazd do K. (przystanek[...]) o godz. 22:54 lub 23:21, lub 2) tramwaj linii Nr [...]: wyjazd z B. (przystanek[...]) o godz. 22:27 przyjazd do K. (przystanek[...]) o godz. 23:13, lub 3) autobus linii Nr [...]: wyjazd z B. (przystanek[...]) o godz. 22:23 przyjazd do K. (przystanek[...]) 22:49, lub 4) autobus linii Nr [...]: wyjazd z B. (przystanek[...]) o godz. 22:54 przyjazd do K. (przystanek[...]) o godz. 23:17. Powyższe, zdaniem organu, pozwala przyjąć, że dojazd środkami publicznego transportu zbiorowego z miejscowości K., w której funkcjonariusz mieszkał, do miejscowości B., w której pełnił służbę i z powrotem (w godzinach dostosowanych do rozpoczęcia i zakończenia służby) nie przekraczał ustawowego kryterium wynoszącego dwie godziny. Oznacza to, że K. są miejscowością pobliską w odniesieniu do B., a zatem funkcjonariuszowi nie przysługiwał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, albowiem w miejscowości pobliskiej w rozumieniu art. 88 ust. 4 ustawy o Policji, posiadał lokal mieszkalny zgodny z normami zaludnienia. Organ zauważył, iż definicja pojęcia "miejscowości pobliskiej" zawarta w art. 88 ust. 4 ustawy o Policji jednoznacznie stanowi, iż do czasu dojazdu policjanta do miejsca pełnienia służby nie wlicza się czasu dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której policjant dojeżdża, oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe. Zatem czas przejazdu funkcjonariusza w obie strony w obrębie miasta K. środkami publicznego transportu zbiorowego nie jest wliczany do limitu dwóch godzin zakreślonego powołanym przepisem. W świetle powyższego uzasadnione jest stanowisko, iż decyzja Komendanta Miejskiego Policji w B. nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. przyznająca funkcjonariuszowi prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości stawki obowiązującej dla policjanta posiadającego członków rodziny w sposób rażący narusza art. 92 ust. 1 ustawy o Policji. Jest zatem obarczona wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a jej skutków społeczno-gospodarczych nie można zaakceptować z punktu widzenia wymagań praworządności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2013 r. A.W. ponownie wskazał, iż organy orzekające w sprawie przyjęły błędną interpretację art. 88 ust. 4 ustawy o Policji polegającą na nieuwzględnieniu czasu dojazdu do przystanku najbliższego miejsca zamieszkania i najbliższego miejsca pełnienia służby, w obrębie miejscowości, w której policjant zamieszkuje i pełni służbę, skutkiem czego czas dojazdu z miejsca zamieszkania i pełnienia służby nie przekroczył dwóch godzin w obie strony. Skarżący zaznaczył, iż sporządzając wniosek o przyznanie przedmiotowego równoważnika wskazał czas dojazdu nie uwzględniając czasu dojścia (dojazdu) do faktycznych przystanków położonych najbliżej miejsca pełnienia służby jak i zamieszkania, tj. K. – [...] oraz B. –[...]. W związku z powyższym wniosek ten spełniał kryteria przyznania równoważnika. Nadto, zdaniem skarżącego, wskazane w art. 88 ust. 4 ww. ustawy ograniczenia polegające na wyliczaniu czasu przejazdu bez uwzględnienia czasu dojazdu do najbliższego przystanku miejsca zamieszkania i miejsca pełnienia służby w okolicznościach niniejszej sprawy nie mają zastosowania, bowiem zarówno miejscowość, w której skarżący mieszkał i pełnił służbę oraz miejscowości przejazdowe to duże aglomeracje miejskie, bardzo dobrze skomunikowane, do których stosowanie ww. kryteriów nie jest możliwe. Organ odwoławczy w sposób bardzo kreatywny wyznacza przystanki, z których czas dojazdu ma być wliczany, bowiem nie są to stałe przystanki, a nadto są one położone w znacznym oddaleniu od miejsca zamieszkania skarżącego. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o stroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując - w świetle powyższych kryteriów - oceny zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2013 r. oraz decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] maja 2013 r. Sąd uznał, że podlegają one eliminacji z obrotu prawnego, jednak zasadniczo w innych przyczyn aniżeli podniesione w skardze. Na wstępie zauważyć należy, że zaskarżona decyzja została wydana w szczególnym trybie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Postępowanie takie, prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a., stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności musi być niewątpliwe. Działanie w trybie nadzoru na podstawie art. 156 k.p.a. wymaga innego podejścia do sprawy niż w pierwszej instancji lub przed organem odwoławczym. Organ administracyjny ocenia bowiem kwestie czysto prawne, które winny być rozstrzygane według zasad stosowanych przy kasacji. Z tego względu organ nie może podejmować czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym. Celem postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest bowiem merytoryczne, ponowne rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. Postępowanie to jest zatem ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Stąd, w ramach postępowania nieważnościowego organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych ani przeprowadzać nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego mając na względzie, iż ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji (por. wyrok SN z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 570/95, publ.: OSNP 1996/18/258, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1617/12, publ. LEX nr 1452703, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2188/12, publ. LEX nr 1324145). Nadzwyczajny tryb postępowania przewidziany w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. służy do eliminowania z obrotu decyzji wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczyć przy tym należy, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. O rażącym naruszeniu prawa decydują zatem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyroki NSA: z dnia 20 października 2011, sygn. akt II GSK 1056/10, LEX nr 1070197; z dnia 8 września 2011 r, sygn. akt I OSK 1566/10, LEX nr 1068431). Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż orzekając - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - o stwierdzeniu nieważności decyzji ostatecznej Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] czerwca 2012 r. organy Policji nie dochowały omówionych powyżej reguł nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Wbrew zasadzie, iż przedmiotem postępowania nieważnościowego jest wyłącznie sprawa procesowa, organ nadzoru w istocie rozstrzygnął sprawę administracyjną materialną uznając w konsekwencji, iż przyznanie skarżącemu prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego na podstawie ww. decyzji było wadliwe. Do takiej konkluzji organ doszedł w oparciu o ustalenia faktyczne i prawne poczynione na podstawie zgromadzonego na nowo, pełnego materiału dowodowego wobec "niewystarczających informacji zawartych w materiałach zgromadzonych przez Komendanta Miejskiego Policji w B.". Ustalenia te dotyczyły kwestii, czy miejscowość K. jest miejscowością pobliską w odniesieniu do B., tj. miejsca pełnienia służby skarżącego w rozumieniu art. 88 ust. 4 ustawy o Policji, a także czy powierzchnia mieszkalna będącego własnością skarżącego lokalu położonego w K. na ul.[...], spełnia przysługujące skarżącemu i członkom jego rodziny normy zaludnienia zgodnie z § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla Policjantów (Dz. U. Nr 105, poz. 884 ze zm.). Odnośne ustalenia zostały poczynione przez organ I instancji w oparciu o zgromadzony w postępowaniu nieważnościowym materiał dowodowy, tj. "Możliwości dojazdu na trasie K. – B. oraz B. – K." (opracowane na podstawie Rozkładu Jazdy [...] zamieszczonego na stronie internetowej http://rozkłady.[...] pl) oraz informację zawartą w piśmie Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K. z dnia [...] grudnia 2012 r. Uwzględniając najdogodniejsze połączenia środkami publicznego transportu zbiorowego na podstawie ww. rozkładu jazdy, organ uznał, iż czas dojazdu skarżącego z miejscowości K. do miejsca pełnienia służby nie przekracza dwóch godzin, a w konsekwencji, że K. są miejscowością pobliską w odniesieniu do B. - miejsca pełnienia służby skarżącego. Z kolei w oparciu o ww. informację Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" organ przyjął, że posiadany lokal mieszkalny spełnia normy zaludnienia przysługujące skarżącemu oraz członkom jego rodziny na podstawie ww. przepisów. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że organy Policji, orzekając o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji ostatecznej, przeprowadziły w istocie nowe, merytoryczne postępowanie w sprawie dotyczącej prawa skarżącego do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Przekroczyły tym samym uprawnienia przysługujące organom nadzoru w postępowaniu nadzwyczajnym z art. 156 § 1 k.p.a. Raz jeszcze należy podkreślić, iż organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum (jak w postępowaniu odwoławczym). Organ nadzoru orzeka bowiem wyłącznie kasacyjnie stwierdzając (bądź nie) istnienie wady kwalifikowanej w decyzji poddanej weryfikacji w trybie art. 156 § 1 k.p.a. Organ nadzoru jest w tym przypadku kontrolerem samej decyzji administracyjnej. Przy badaniu przesłanki rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. obowiązkiem organu jest sprawdzenie jakie były ustalenia faktyczne organu wydającego weryfikowaną decyzję, czy znajdowały oparcie w zgromadzonym przez ten organ materiale dowodowym, oraz czy wypełniały one przesłanki zastosowanego przepisu prawnego, a jeżeli nie, to czy uchybienie to w sposób rażący odbiegało od prawidłowego stosowania tego przepisu. Rzeczą organu nadzoru jest zatem podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o ten sam materiał dowodowy, który był podstawą do wydania decyzji ostatecznej w trybie zwykłym. Rozstrzygnięcie to, co oczywiste, musi być podjęte zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., po wnikliwym rozpatrzeniu materiału dowodowego, którym dysponował organ wydający decyzję ostateczną. Zatem dokonując oceny decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2012 r. z punktu widzenia wady kwalifikowanej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organy Policji były zobowiązane do weryfikacji ustaleń poczynionych przez Komendanta Miejskiego Policji w B. na podstawie zgromadzonego przez ten organ materiału dowodowego, a następnie do oceny, czy ustalenia te wypełniły przesłanki z art. 92 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 4 ustawy o Policji, czy też organ stosując ww. przepisy dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Jak wynika z uzasadnienia ww. decyzji ostatecznej, Komendant Miejski Policji w B. oparł się na złożonym przez skarżącego do akt sprawy oświadczeniu mieszkaniowym z dnia [...] maja 2012 r., a także na rozkładzie jazdy tramwajów nr [...] i [...] oraz autobusów nr[...], [...], [...], [...](System informacji pasażerskiej[...]; k. 4 - 7 akt admin.) uznając, iż czas dojazdu skarżącego z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby przekracza dwie godziny. To właśnie te ustalenia, w zestawieniu z ww. rozkładem jazdy, winny stanowić podstawę weryfikacji rozstrzygnięcia podjętego przez Komendanta Miejskiego Policji w B. przez organ nadzoru w kontekście art. 88 ust. 4 ustawy o Policji. Przepis ten, co należy zaznaczyć, nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych stanowiąc, iż przy definiowaniu "miejscowości pobliskiej", do czasu dojazdu funkcjonariusza do miejsca pełnienia służby nie wlicza się czasu dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której funkcjonariusz dojeżdża oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe. Reasumując, Sąd stwierdza, iż obie wydane w sprawie decyzje w sposób istotny naruszają art. 16 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy "co do istoty" w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, co obligowało Sąd do ich uchylenia. Odnośnie zarzutów skargi Sąd zauważa, iż nie dotyczą one kwestii procesowych, które stanowiły podstawę eliminacji ww. decyzji z obrotu prawnego, zatem ustosunkowanie się do nich, na obecnym etapie, uznać należy za przedwczesne. Rozstrzygając sprawę ponownie organ nadzoru zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku, dokona weryfikacji decyzji ostatecznej Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] czerwca 2012 r. w granicach określonych przez art. 156 § 1 k.p.a. Weźmie przy tym pod uwagę wyłącznie materiał dowodowy zgromadzony przez ten organ w postępowaniu w trybie zwykłym. Oceni, czy ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło