II SA/Wa 2330/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Sędzia WSA – Olga Żurawska – Matusiak Protokolant – starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania – oddala skargę – Wnioskiem z dnia [...] maja 2011 r. skarżący S. W. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie mu renty specjalnej i wskazał w nim, że znajduje się na emeryturze, natomiast przed uzyskaniem świadczeń emerytalnych otrzymywał rentę chorobową. Wysokość świadczeń, jak stwierdził, została zaniżona o 50 % z powodu represji, których doznał wiatach 1965 – 2002. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], odmówił S. W. przyznania świadczenia specjalnego. W uzasadnieniu podał, że "okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania S. W. świadczenia specjalnego". W przedmiotowej decyzji skarżący został pouczony o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, a decyzja została mu doręczona w dniu [...] stycznia 2012 r. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2012 r., przesłanym drogą elektroniczną, skarżący zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], stwierdził uchybienie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po wniesieniu skargi na powyższe postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1598/12 oddalił ją. Natomiast postanowieniem z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1598/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną na powyższy wyrok. Następnie pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżący S. W. złożył ponowny wniosek o przyznanie świadczenia specjalnego za "represje finansowe i zdrowotno psychiczne 1964 – 2012 (dokładny opis represji we wniosku z dnia [...].05.2011 (...) do Premiera D. Tuska)". Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że skarżący we wniosku z dnia [...] grudnia 2012 r. podniósł te same okoliczności, które były już przedmiotem rozważań przy wydaniu decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2012 r., zaś art. 61a 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego między innymi w sytuacji, gdy kierowane do organu żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej i taka też sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. We wniosku z dnia [...] sierpnia 2013 r. do Prezesa Rady Ministrów o ponownie rozpatrzenie sprawy, skarżący nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem. Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu – powołując się na argumentację w nim zawartą – podał, że pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], a aktualnie rozpoznawaną sprawą, zachodzi tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa oparta na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach wnioskodawcy. Złożony przez wnioskodawcę wniosek z dnia [...] grudnia 2012 r., chociaż przy użyciu innych sformułowań, to jednak wskazuje okoliczności wymienione przez niego w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją ostateczną. Zatem wydanie decyzji w sprawie już wcześniej rozstrzygniętej, skutkowałby rażącym naruszeniem prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący S. W. nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem i w uzasadnieniu ponownie, w sposób bardzo obszerny, opisał stosowane wobec niego represje oraz uzyskane osiągnięcia w pracy zawodowej. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne stwierdził, że zgodnie z dyspozycją art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa (żądanie strony, na podstawie którego wszczyna się postępowanie administracyjne), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być nie tylko brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), ale także wynikać to może z innych przyczyn. Organ administracji publicznej wydaje na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w powołanym powyżej przepisie, należy rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Przenosząc wskazane przepisy na grunt niniejszej sprawy, wskazano, iż wniosek S. W. z dnia [...] grudnia 2012 r. (który wpłynął do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w dniu [...] grudnia 2013 r.) o przyznanie świadczenia specjalnego za represje 1964 – 2012, dotyczył sprawy już wcześniej rozstrzygniętej decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2012 r., w której po rozpatrzeniu wniosku S. W. z dnia [...] maja 2011 r. odmówiono przyznania świadczenia specjalnego w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2014 r. skarżący powtórzył swoje zarzuty ze skargi, podkreślając raz jeszcze doznane represje i posiadane osiągnięcia w działalności związkowej oraz społecznej. Z kolei Prezes Rady Ministrów pismem procesowym z dnia [...] stycznia 2014 r., podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2009 r. Dz. U. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Tymczasem skarżący S. W. – jak opisano to już w stanie faktycznym – w dniu [...] maja 2011 r. skierował do Prezesa Rady Ministrów wniosek o przyznanie mu świadczenia specjalnego i w sposób bardzo obszerny wykazał w nim stosowane wobec niego represje oraz przedstawił swoje zasługi, zaś organ decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], odmówił mu przyznania tego świadczenia. Ponadto niespornym w rozpoznawanej sprawie jest i to, że skarżący S. W. zwracając się ponownie z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2012 r. o przyznanie renty specjalnej w uzasadnieniu podał, że należy mu się takie świadczenia za "represje finansowe i zdrowotno psychiczne 1964 – 2012 (dokładny opis represji we wniosku z dnia [...].05.2011 (...) do Premiera D. Tuska)". Zatem powołał się on na takie same okoliczności będące już przedmiotem rozpoznania i zakończone prawomocną decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]. Natomiast w myśl art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem z treści powyższego przepisu wynika, że wprowadzono nim dwie samodzielne i niezależne od siebie podstawy wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a mianowicie wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną oraz zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Jednakże przyczyny owe nie zostały w ustawie ani zdefiniowane, ani też sprecyzowane, zatem – w ocenie Sądu – należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w ewidentny i niewątpliwy sposób są przeszkodą do wszczęcia postępowania. Jak wskazuje się w Kodeksie postępowania administracyjnego – Komentarz, B. Adamiak/ J. Borkowski, 12 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2012, "do takich innych uzasadnionych przyczyn można zaliczyć np.: żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją" (str. 299). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że pomiędzy sprawą skarżącego zakończoną odmowną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], a aktualnie rozpoznawaną sprawą, zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, oparta na tej samej podstawie prawnej oraz faktycznej i na tożsamych żądaniach skarżącego S. W. Z tego mianowicie powodu, że wniosek z dnia [...] grudnia 2012 r. o przyznanie renty szczególnej złożył – podobnie jak przed wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] o odmowie przyznania renty specjalnej – ten sam skarżący, tj. S. W., kwestię zaś przedmiotu sprawy reguluje ten sam przepis art. 82 ust. 1 cytowanej już wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto – a właściwie przede wszystkim – skarżący swoje żądanie z dnia [...] grudnia 2012 r. oparł na tym samym stanie faktycznym i materiale dowodowym, co wniosek z dnia [...] maja 2011 r. wprost powołując się w nim na represje przedstawione w tym ostatnim wniosku, a zatem nie podał żadnych nowych faktów dla wykazania istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Reasumując, ocena organu o powołaniu się przez skarżącego na te same okoliczności, co przed wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. jest – zdaniem Sądu – zasadna i w konsekwencji świadczy o tożsamości rozpoznawanej sprawy ze sprawą zakończoną już ostateczną decyzją. Stąd też, w świetle powyższych rozważań, kierowanie do organu administracji publicznej żądania dotyczącego sprawy już wcześniej rozstrzygniętej, stanowi "uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61a k.p.a., co z kolei uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Takie same stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który w wyroku z dnia 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 893/11 stwierdził, że "Przez »inne uzasadnione przyczyny«, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym" (LEX nr 1094438), a co znalazło uznanie w stanowisku doktryny (vide: Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego). W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.