II SA/Wa 2332/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spraw.), Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie związku pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a służbą wojskową postanawia: - odrzucić skargę - Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. orzeczeniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 62 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) oraz § 1 pkt 2, § 2, § 5 ust. 2, § 17, § 18, § 19, § 20 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 2, poz. 9 ze zm.) oraz § 5 i § 7 ust. 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), orzekła w sprawie zdolności [...] M. M. do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Orzeczenie to w pkt 9 zawierało rozpoznanie chorób występujących u ww., tj. przewlekły zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego po przebytym w dniu [...] sierpnia 2012 r. urazie [...] u osoby z dyskopatią Th 12-L1 i L5-S1 niezwiązaną z przebytym urazem – w trakcie rehabilitacji; w pkt 10 tego orzeczenia stwierdzono, że orzeka się o potrzebie udzielenia ww. urlopu zdrowotnego w wymiarze 2 miesięcy; zaś w pkt 11 orzeczono: "związek poszczególnych chorób lub ułomności ze służbą wojskową – nie dotyczy". Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. M. M. złożył odwołanie od ww. orzeczenia z dnia [...] maja 2013 r., wyjaśniając że odwołanie dotyczy rozpoznania choroby, nie zaś udzielonego urlopu zdrowotnego w wymiarze 2 miesięcy. Zdaniem odwołującego się jego problemy zdrowotne związane z kręgosłupem zaczęły się po wypadku, któremu uległ w dniu [...] sierpnia 2012 r. w A. Podkreślił, że zanim doszło do urazu kręgosłupa podczas [...] nie miał on żadnych schorzeń ani dyskopatii. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W., po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, orzeczeniem z dnia [...] października 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 62 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) oraz § 1 pkt 2, § 2, § 5 ust. 2, § 17, § 18, § 19, § 20 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 2, poz. 9 ze zm.) oraz § 3 i § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), a także § 12 pkt 1, § 30 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 08 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80), utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu CWKL w W. uznała, że orzeczenie RWKL zostało wydane po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu orzeczniczym, w oparciu o obowiązujące przepisy orzecznicze, a w trakcie jego redagowania nie pominięto istotnych faktów oraz właściwie ustalono rozpoznanie. W ocenie CWKL w W., brak jest postaw do uznania stwierdzonych zmian dyskopatycznych kręgosłupa za pozostające z wypadkiem na podstawie przedstawionej przez orzekanego dokumentacji, wielopoziomowy charakter zmian dyskopatycznych stwierdzonych u orzekanego dotyczących kręgosłupa piersiowego oraz lędźwiowo-krzyżowego nie wskazuje na ich pourazowy charakter. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. M. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie CWKL w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...], wnosząc o jego uchylenie oraz rozstrzygnięcie w przedmiocie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ze wskazaniem na uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie zgodnie z zarzutami odwołania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie skarżącego stwierdzona dyskopatia ma bezpośredni związek z urazem, jakiego doznał w wyniku [...], i gdyby nie ten wybuch i w konsekwencji uraz kręgosłupa, skarżący nigdy nie doznałby takiej dolegliwości, ponieważ był zdrowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ podniósł, iż głównym postulatem skarżącego jest uzyskanie orzeczenia kwalifikującego posiadane schorzenie, jako pozostające w związku ze służbą wojskową. W konsekwencji czego zaskarżona decyzja jest kwestionowana w celu ustalenia związku ze służbą wojskową, a wobec tego nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Artykuł 1 cytowanej ustawy stanowi, że normuje ona postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jej przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Z kolei art. 2 tej ustawy ustala właściwość w zakresie rozstrzygania spraw sądowoadministracyjnych, wskazując, że do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne. Oznacza to, że w pierwszej kolejności Sąd obowiązany jest zbadać, czy zaskarżony akt podlega jego kontroli. Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 461 ze zm.), o zdolności do czynnej służby wojskowej orzekają właściwe wojskowe komisje lekarskie. Ustalanie związku określonych schorzeń ze służbą wojskową jest przedmiotem następujących przepisów: art. 30 – 33, art. 56 – 57 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 648 ze zm.), art. 19 – 21b, art. 31 – 33 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), a także art. 2, art. 10 – 12 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 ze zm.). Z powołanych regulacji wynika, że wprawdzie ustalanie chorób lub uszczerbku na zdrowiu oraz ich związku ze służbą wojskową należy do wojskowych komisji lekarskich, lecz prawo do świadczeń (oraz ich zakres i wysokość) z powyższych tytułów ustalają inne organy w drodze decyzji administracyjnych, od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). Z tych przepisów wynika zatem, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą wojskową nie mają w pełni samodzielnego bytu, podlegają bowiem kontroli sądów powszechnych w postępowaniu o prawo do świadczeń przysługujących z powyższych tytułów, o ich zakres i wysokość. Związek schorzenia ze służbą wojskową staje się przeto sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych (sprawą cywilną) podlegającą kognicji sądów powszechnych zgodnie z art. 1 cytowanej ustawy – Kodeks postępowania cywilnego. Potwierdza to orzecznictwo tych sądów (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2008 r. o sygn. akt I UK 40/08, publ. "Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy" 2010, nr 1-2, poz. 22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r. o sygn. akt II UK 128/09, niepubl.). Z przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.) wynika, że komisje takie orzekają przede wszystkim o zdolności danej osoby do czynnej służby wojskowej i o zaliczeniu jej do określonej kategorii tej zdolności, a ponadto orzekają one, ale na podstawie odrębnych ustaw, także o związku chorób i ułomności, schorzeń, uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwa, obrażeń ze służbą wojskową zarówno czynną, jak i zawodową. Tymi odrębnymi ustawami są przede wszystkim wymienione wcześniej ustawy. Analiza powyższych przepisów wykazuje, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie główne odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej – czynnej lub zawodowej w ramach powołanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenia tej grupy nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Powyższa analiza prowadzi zatem do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie dotyczącym oceny stanu żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa wyżej, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Przedstawione stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. o sygn. akt OSA 1/00, publ. "Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego" 2001, nr 2, poz. 47; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2004 r. o sygn. akt OSK 440/04; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r. o sygn. akt I OSK 220/10; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2010 r. o sygn. akt I OSK 1430/10; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2011 r. o sygn. akt II OSK 2403/11 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd taki wyraził również Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 27 października 1999 r. o sygn. akt III ZP 9/99 (publ. "Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy" 2000, nr 5, poz. 167). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że skarga M. M. dotyczy orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] utrzymującego w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], ale w zakresie nieuznania związku stwierdzonego schorzenia ze służbą wojskową. W takiej sytuacji skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, gdyż sąd administracyjny nie jest w tej sprawie właściwy. W sprawie kontroli związku schorzenia ze służbą wojskową właściwe są – w sytuacjach określonych powyżej w uzasadnieniu – sądy powszechne. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 7