II SA/Wa 2394/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. P. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. – C. P. złożył w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższy wniosek uzupełnił, składając wypełniony formularz PPF oraz pismo z dnia [...] września 2014 r. Do wniosku dołączył kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2013 (PIT– 37), kopię rachunku za energię elektryczną wraz z dowodem jego opłacenia w dniu 7 sierpnia 2014 r. (dwa miesiące po wyznaczonym terminie) oraz kopię postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2014 r., sygn. akt [...]. Wnioskodawca podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie uzyskuje żadnych dochodów oraz nie ma oszczędności, bowiem zostały one wniesione aportem do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Podniósł, że w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "sprawuje zarząd", ale nie ma umowy o pracę ani nie pobiera wynagrodzenia. Oświadczył, że posiada dom o powierzchni [...] m2, na działce o wielkości [...] m2. Na wezwanie referendarza sądowego wskazał, że nie posiada kont bankowych i lokat dewizowych, a pełniąc funkcję Prezesa Zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie może zostać zarejestrowany w urzędzie pracy. Oświadczył, że na jego miesięczne utrzymanie składają się opłaty za energię elektryczną w wysokości [...] zł oraz koszty zakupu żywności w kwocie [...] zł. Wnioskodawca, ustosunkowując się do wezwania o wskazanie źródeł utrzymania, podał, w piśmie z dnia [...] września 2014 r., że utrzymuje się "dzięki pomocy adwokatów". Wyjaśnił, iż "wsparcie" polega na tym, że w sytuacji, gdy pełnomocnik przyznany mu z urzędu otrzymuje wynagrodzenie od sądu, udziela mu bezzwrotnej pomocy finansowej, z uwagi na jego trudną sytuację finansową oraz wkład merytoryczny w przygotowanie pism procesowych. Podkreślił, że sądy powszechne przyznają mu "prawo pomocy". Postanowieniem z dnia 15 września 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 2394/13 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił C. P. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpis powyższego orzeczenia z uzasadnieniem i pouczeniem o środku zaskarżenia został doręczony skarżącemu w dniu 29 września 2014 r. Zachowując ustawowy termin, skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, że nie posiada środków na pokrycie opłat sądowych i oświadczył o braku oszczędności, braku dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej oraz o fakcie utrzymywania się z pomocy osób trzecich. Skarżący dodał, że nie uzyskuje stałych dochodów, które mogłyby pozwolić na oszczędności. Pojawiające się nieregularnie środki są w pierwszej kolejności wykorzystywane na pierwsze potrzeby. Pomoc jest sporadyczna i uzależniona od wyników postępowań przed Sądem Najwyższym. Ponadto wskazał, że posiada nieruchomość o znacznej wartości, która stanowi jego jedyny składnik majątku. Dalej skarżący zaznaczył, że fakt posiadania i użytkowania takiego domu nie świadczy jeszcze o tym, że osoba posiadająca go jest w stanie ponieść koszty procesu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadto skarżący zwrócił uwagę, że w kwestii wykorzystania możliwości zarobkowych, będąc członkiem zarządu spółki prawa handlowego, nie pobierając wynagrodzenia nie ma prawa do otrzymania zasiłku dla bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 powołanej ustawy, a Sąd – orzekając w tym zakresie – nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym w tym przedmiocie postanowieniem. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił sądowi rozpatrującemu wniosek. Przed wyłożeniem motywów dla których odmówiono przyznania prawa pomocy przypomnieć trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek opłacenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Analizując złożone przez stronę oświadczenie, pismo z dnia [...] września 2014 r. oraz dokumenty nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez nią kosztów sądowych w sprawie, w szczególności wobec braku odpowiedzi na pytanie o uzyskiwane dochody. Nie sposób jest przyjąć, by wnioskodawca egzystował nie osiągając żadnego dochodu. Nie sposób również przyjąć za wiarygodne, by źródłem utrzymania wnioskodawcy była "pomoc adwokatów", którzy reprezentują go z urzędu w postępowaniach sądowych. Niezależnie od tego, iż skarżący nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów (np. oświadczenia pełnomocnika z urzędu o przekazaniu wynagrodzenia na rzecz wnioskodawcy), to nie można przyjąć, by taki sposób "pozyskiwania" środków finansowych mógł mieć charakter stały i przez to zapewnił wnioskodawcy środki niezbędne dla stałego utrzymania. Skoro bowiem skarżący oświadcza, iż ponosi miesięczne wydatki na wyżywienie oraz opłaty związane z eksploatacją domu, to można przyjąć, że dysponuje co miesiąc środkami finansowymi na ich pokrycie, a to z kolei prowadzi do wniosku, że ich źródło ma charakter stały. Takiego stałego źródła wnioskodawca jednak nie wskazuje, do czego był wzywany. Zastanawiającym jest również i to, że mimo tak trudnej – w ocenie samego skarżącego – sytuacji materialnej, nie korzysta on z pomocy społecznej i nie jest również zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bowiem jak twierdzi pełni funkcję Prezesa Zarządu spółki bez wynagrodzenia. Powyższe wątpliwości powodują, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz dokonanie jej porównania z opłatami sądowymi o łącznej w wysokości 200 zł. Wysokość opłat sądowych w sprawie, nie może być bowiem – jak to się przyjmuje w orzecznictwie – obojętna dla oceny kondycji finansowej strony i związanej z tym możliwości ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Mając natomiast na uwadze, iż przedstawione przez skarżącego informacje uznano za niewystarczające do odtworzenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13). Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy, iż inne sądy powszechne przyznają mu prawo pomocy, wskazać trzeba, iż okoliczność ta nie może zastąpić analizy sytuacji majątkowej ustalonej w niniejszym postępowaniu. Wyjaśnić przy tym trzeba, iż postępowanie z wniosku o prawo pomocy jest postępowaniem wpadkowym w ramach toczącego się postępowania sądowego ze skargi i jest oddzielne od innych toczących się spraw skarżącego. W postępowaniu tym oceniany jest aktualny stan majątkowy wnioskodawcy, zatem winien on udzielić odpowiedzi na zadane pytana, niezależnie od tego, iż w innej sprawie został zwolniony od kosztów sądowych. Zauważyć dodatkowo należy, że postępowanie przed sądem powszechnym prowadzone jest na podstawie innych przepisów aniżeli niniejsze postępowanie. Nadto, brak jest dokumentów źródłowych z akt innych spraw, które legły u podstaw zapadłych w nich rozstrzygnięć, by można było ewentualnie uwzględnić je przy ocenie stanu majątkowego posiadania wnioskodawcy, ustalanego w niniejszej sprawie. Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Mając powyższe na względzie, stosując art. 254 § 1 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.