II SA/Wa 24/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie WSA Janusz Walawski Adam Lipiński (spr.) Protokolant Maria Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku: 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] września 2009 r. 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] września 2009 r. odmawiającą przyznania M. L. świadczenia w drodze wyjątku pod postacią renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zainteresowany został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy, jednakże nie spełnia jednej z obligatoryjnych przesłanek, których łączne wystąpienie skutkuje, zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) przyznaniem świadczenia – to jest braku niezbędnych środków utrzymania. W tym zakresie organ ustalił, że zainteresowany otrzymuje od 2007 r. z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zasiłek stały w wysokości 444,00 zł. W ocenie organu, otrzymywanie tego zasiłku świadczy, iż M. L. nie jest pozbawiony niezbędnych środków utrzymania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. L. wniósł o uchylenie powyższej decyzji, wskazując między innymi, iż jest całkowicie niezdolny do pracy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sposób arbitralny odniósł się do oceny przesłanki istnienia po stronie zainteresowanego niezbędnych środków utrzymania, błędnie przyjmując, iż otrzymywanie zasiłku stałego z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w wysokości 444,00 zł spełnia kryterium posiadania niezbędnych środków utrzymania. Twierdzenia takiego nie można podzielić z następujących powodów. Utrwalona powszechnie praktyka orzecznicza określa wysokość niezbędnych środków utrzymania jako wysokość aktualnie obowiązującej najniższej emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1112/06; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 23/07 i z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2148/06). Zgodnie z treścią Komunikatu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M. P. Nr 14, poz. 188) kwoty najniższej emerytury i renty dla osób całkowicie niezdolnych do pracy wynoszą 675,10 zł. Organ nie wykazał dlaczego kwotę 444,00 zł stanowiącą około 2/3 najniższej renty bądź emerytury uznał za niezbędne środki utrzymania. Wskazać tu nadto należy, iż otrzymywany z pomocy społecznej zasiłek jest właśnie konsekwencją braku otrzymywania świadczenia z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i dlatego, abstrahując już od wysokości tego zasiłku, nie może być pojmowany i oceniany w tych samych kategoriach. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozpatrując niniejszą sprawę rozważy, czy w niniejszym przypadku istnieją szczególne okoliczności przemawiające za przyznaniem żądanego przez M. L. świadczenia. Zaznaczyć tu należy, iż zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że M. L. urodził się w [...] r. Legitymuje się łącznym okresem składkowym wynoszącym 24 lata, 9 miesięcy i 21 dni. Lekarz orzecznik ZUS stwierdził u niego całkowitą niezdolność do pracy od dnia 1 lutego 2009 r. Nie uzyskał świadczenia w trybie zwykłym, albowiem całkowita niezdolność do pracy powstała po 18 miesiącach od ustania ubezpieczenia. Wcześniej skarżący korzystał z renty z tytułu niezdolności do pracy w okresie od dnia 12 października 1993 r. do dnia 31 marca 2002 r., w okresie od dnia 16 maja 2002 r. do dnia 15 września 2002 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, zaś od dnia 1 marca 2006 r. do dnia 30 stycznia 2009 r. był częściowo niezdolny do pracy. M. L. mieszka z bratem, który utrzymuje się z renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 519,30 zł. Organ powinien zatem rozważyć, czy stan zdrowia skarżącego mógł usprawiedliwiać niepodejmowanie przez niego pracy, zwłaszcza w okresach, gdy był on jedynie częściowo niezdolny do pracy. Organ winien zbadać jakie były przyczyny zdrowotne częściowej niezdolności do pracy zainteresowanego i jakie miał on szanse na znalezienie zatrudnienia w miejscu zamieszkania i w okolicach, oraz jakie były realne możliwości jego mobilności w poszukiwaniu pracy poza pobliskimi miejscowościami. Z wyżej wskazanych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.