II SA/Wa 2424/19

WyrokWSA w Warszawie2020-09-01

Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres 2 lat, 3 miesięcy i 15 dni służby na rzecz państwa totalitarnego może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, a także czy rzetelność wykonywania obowiązków służbowych przez funkcjonariusza, który był karany dyscyplinarnie i skazany w postępowaniu karnym, może być oceniona jako "niejednoznaczna"?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres 2 lat, 3 miesięcy i 15 dni służby na rzecz państwa totalitarnego może być uznany za "krótkotrwały" w ujęciu bezwzględnym i proporcjonalnym, co stanowi przesłankę do wyłączenia stosowania przepisów obniżających świadczenia emerytalne. Ponadto, sąd stwierdził, że organy nie wykazały w sposób jednoznaczny nierzetelności wykonywania obowiązków służbowych przez skarżącego, zwłaszcza w kontekście jego twierdzeń o niekompletności akt osobowych i toczącej się skardze nadzwyczajnej w sprawie karnej. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.
Stan faktyczny
Skarżący B.Z. wystąpił o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej dotyczących obniżenia emerytury, powołując się na przesłanki krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego oraz rzetelnego wykonywania obowiązków. Organy administracji odmówiły, uznając służbę na rzecz państwa totalitarnego za zbyt długą (ponad 2 lata) i rzetelność wykonywania obowiązków za niejednoznaczną, wskazując na kary dyscyplinarne i skazanie w postępowaniu karnym. Skarżący zarzucił niepełne ustalenie stanu faktycznego i manipulowanie dokumentacją personalną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant referent stażysta Aneta Kardas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2020 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2018 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej organ) decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku Pana B.Z. (dalej wnioskodawca/skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej organ I instancji) z dnia [...] października 2018 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r., o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 132 ze zm.; dalej ustawa zaopatrzeniowa), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2017 r. skarżący wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2018 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej w związku z faktem, że służba ww. przed dniem 31 lipca 1990 r., uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie była pełniona krótkotrwale. Ponadto wskazał, iż w materiale dowodowym z Komendy Głównej Policji zawarto treści, które mogą podawać w wątpliwość rzetelność służby strony, w szczególności fakt, iż skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo określone w kodeksie karnym, co stanowiło podstawę prawną do zwolnienia ze służby w Policji. Stwierdzono również, że strona nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. W związku z powyższym w ocenie organu I instancji zarówno postawa, osiągnięcia strony, jak również charakter służby i warunki jej pełnienia nie uzasadniały stwierdzenia, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, który pozwoliłby na skorzystanie z uprawnień wynikających z przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Ustalił, że skarżący pełnił służbę w okresie od dnia [...] października 1970 r. do dnia [...] grudnia 1980 r. oraz od dnia [...] listopada 1986 r. do dnia [...] kwietnia 2006 r., tj. przez 29 lat, 7 miesięcy i 27 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - od dnia [...] listopada 1986 r. do dnia [...] września 1987 r. oraz od dnia [...] marca 1989 r. do dnia [...] lipca 1990 r. tj. przez 2 lata, 3 miesiące i 15 dni. Zdaniem organu I instancji skoro wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 2 lata, 3 miesiące i 15 dni, to okresu tego nie można uznać za krótkotrwały, bowiem trudno tu mówić o "chwilowości", czy "przejściowości", a służba ta z pewnością nie nosiła znamion "tymczasowości". Przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Wskazał, że organy są związane treścią informacji o pełnieniu służby sporządzoną przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu a ewentualna próba podważania może odbyć się w innym trybie a nie w trybie postępowania prowadzonego na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Wskazał, że to postępowanie administracyjne jest postępowaniem mającym odmienną podstawę prawną i nie dotyczy ustalenia osobie zainteresowanej prawa do określonego świadczenia, a jedynie wyłączenia stosowania przepisów decydujących o jego obniżeniu w danych okolicznościach. W związku z powyższym w ocenie organu I instancji, przesłanka "krótkotrwałości" nie została spełniona. Jego zdaniem ponad dwuletniego okresu służby nie można uznać za krótkotrwały. Wskazał, że służba skarżącego była służbą podjętą nie przypadkowo, lecz w pełni świadomie oraz ze względu na ponad dwuletni okres jej pełnienia - trwałą. Zdaniem organu I instancji stanowisko takie potwierdza wnikliwa analiza przedmiotowej sprawy, która dowiodła, iż zakończenie wskazanego okresu pełnienia przez ww. służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z jego woli, lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej stwierdził, iż jej ocena winna każdorazowo być opracowana na podstawie charakteru zadań realizowanych przez funkcjonariusza. Podkreślił, że sam fakt wyrażenia przez funkcjonariusza – zgodnie z rotą ślubowania – gotowości do podejmowania czynności mogących zagrażać zdrowiu i życiu nie jest tożsamy z pełnieniem służby w warunkach realnego narażenia zdrowia i życia, o których mowa w powołanej regulacji prawnej. Do dokonania oceny spełnienia przez stronę przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. (...)" organ wskazał, że wziął pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego Policji zawarte w piśmie z dnia [...] maja 2018 r. oraz Komendanta Miejskiego Policji w P. zawarte w "Informacji dotyczącej przebiegu służby" z dnia [...] marca 2018 r. oraz w "Stanowisku Komendanta Miejskiego Policji w P. (...)" z dnia [...] marca 2018 r. Rzetelność wykonywanych przez skarżącego obowiązków służbowych została w sposób niejednoznaczny oceniona zarówno przez Komendanta Głównego Policji jak i Komendanta Miejskiego Policji w P. Wskazał, że Komendant Główny Policji stwierdził, iż w aktach osobowych skarżącego znajduje się informacja na temat: "orzeczenia kary dyscyplinarnej upomnienia w związku z naruszeniem dyscypliny służbowej ([...] stycznia 2002 r.), obniżenia dodatku służbowego ([...] kwietnia 2002 r.), prowadzenia postępowania karnego w wyniku którego wymierzono karę grzywny oraz zakaz wykonywania zawodu policjanta przez okres 2 lat ([...] lutego 2006 r.)", w konsekwencji czego ww. "został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2006 r. na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017 r. poz. 2067, z późn. zm.)." Podniósł, że powyższe zostało potwierdzone przez Komendanta Miejskiego Policji w P. w "Informacji dotyczącej przebiegu służby" z dnia [...] marca 2018 r., gdzie: w punkcie VI "Opinia za okres od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 2001r. ppkt 9. "Kary dyscyplinarne od 12 września 1989 r." - wskazano: "w aktach osobowych ujawniono informacje, iż wymieniony orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2002 r. ukarany został przez Komendanta Miejskiego Policji w P. karą upomnienia za naruszenie dyscypliny służbowej. Od w/wymienionego orzeczenia policjant wniósł odwołanie. Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2002 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji w P. zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne utrzymał w mocy. W/wymieniona informacja wynika z uzasadnienia Rozkazu Personalnego dotyczącego obniżenia dodatku służbowego, samych orzeczeń w aktach osobowych brak."; ppkt 10. "Postępowania karne lub karno-skarbowe" - wskazano - "W aktach osobowych znajduje się kserokopia Wyroku Sądu Rejonowego w P. w Wydziale [...] Karnym z dnia [...] września 2005 r. z którego wynika, iż skarżącego uznaje się za winnego zarzucanego mu czynu z art. 271 § k.k. i art. 270 § ł k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzono karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 69 § 1 i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie wymierzonej kary warunkowo zawieszono na okres 3 lat. Ponadto na podstawie art. 41 § 1 k.k. orzeka wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu policjanta przez okres lat 3. Ponadto w aktach osobowych znajduje się także kserokopia Wyroku Sądu Okręgowego w P. IV Karny-Odwoławczy z dnia [...] lutego 2006 r., w której zmieniono zaskarżony Wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 2005 r. w ten sposób, że na podstawie art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. przy zastosowaniu art. 58 § 3 k.k., wymierza oskarżonemu karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na 10 zł; uchyla orzeczenie w pkt 2 o warunkowym zawieszeniu wykonania kary, obniża orzeczony w pkt 3 środek karny do 2 lat.'' W ww. stanowisku zawarto także informacje o otrzymanych przez stronę w trakcie pełnienia służby awansach oraz podwyżkach dodatku służbowego. Wskazano, że z dokumentów archiwalnych nie wynika, aby skarżący został odznaczony orderem czy odznaczeniem państwowym oraz odznaką/medalem resortowym po dniu 12 września 1989 r. Ponadto w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział ww. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Podkreślić zatem należy, iż sam charakter zadań realizowanych przez skarżącego do dnia zwolnienia ze służby, tj. do dnia [...] kwietnia 2006 r. i wynikające z nich potencjalne zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Potwierdzają to Komendant Główny Policji oraz Komendant Miejski Policji w P. wskazując, iż w posiadanych zasobach archiwalnych brak jest dokumentów świadczących o udziale skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jak również brak jest zaświadczenia uprawniającego do podwyższenia emerytury, wydanego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno- Skarbowej i Służby Więziennej (Dz.U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734, z późn. zm.). W ocenie organu nie ma możliwości uznania służby skarżącego pełnionej przez 29 lat, 7 miesięcy i 27 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa przez okres 2 lat za pełnioną przez okres krótkotrwały. Zdaniem organu z powodów wskazanych w decyzji rzetelność wykonywanych przez skarżącego obowiązków służbowych jest oceniona w sposób niejednoznaczny zarówno przez Komendanta Głównego Policji, jak i Komendanta Miejskiego Policji w P. Ponadto z akt sprawy wynika, iż w posiadanych zasobach archiwalnych brak jest dokumentów potwierdzających udział wnioskującego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia oraz brak jest zaświadczenia uprawniającego do podwyższenia emerytury wydanego zgodnie z wyżej powołanym rozporządzeniem Rady Ministrów Organ decyzją z dnia [...] września 2019 r. podzielił stanowisko organu I instancji. Podkreślił, iż służba skarżącego była służbą podjętą nie przypadkowo, lecz w pełni świadomie oraz ze względu na ponad dwuletni okres jej pełnienia - trwałą. Wskazał, że rzetelność wykonywanych przez skarżącego obowiązków służbowych została w sposób niejednoznaczny oceniona zarówno przez Komendanta Głównego Policji jak i Komendanta Miejskiego Policji w P. Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej stwierdził, iż jej ocena winna każdorazowo być opracowana na podstawie charakteru zadań realizowanych przez funkcjonariusza. Podkreślił, że sam fakt wyrażenia przez funkcjonariusza - zgodnie z rotą ślubowania - gotowości do podejmowania czynności mogących zagrażać zdrowiu i życiu nie jest tożsamy z jakimkolwiek potencjalnym zagrożeniem dla zdrowia lub życia. Wskazał, że służba w Policji zawsze wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla zdrowia i życia funkcjonariuszy, nawet gdy realizowane czynności służbowe są tego rodzaju, że jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia lub życia wydaje się być mało prawdopodobne lub nawet wykluczone. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji, w której wyjaśniono wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie. Tym samym uznał utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r. za zasadne. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego poprzez nie ustalenie faktów i wydanie decyzji w oparciu o niepełną dokumentację zawartą w teczce personalnej. Wskazał, że profesjonalnie i zawodowo zajmował się sztuką orkiestrową i w tym kierunku postanowił kontynuować swą ścieżkę zawodową. Podniósł, że zaraz po studiach w dniu [...] marca 1986 r. złożył podanie o wcielenie do orkiestry dętej MO w P. Jak zauważył, okazało się, że orkiestra ta była niestety orkiestrą nieetatową, co niosło za sobą olbrzymie konsekwencje organizacyjne, kadrowe i formalne. Podnosił, że zasadniczym i ciągłym problemem był brak etatu orkiestranta czy raczej kapelmistrza. Skutkowało to tym, że często informowano skarżącego, iż jest kolejno przenoszony na różne etaty. Wskazał, że chcąc realizować się w orkiestrze musiał na to wyrazić zgodę. Wskazał, że starano się nakłonić go do różnych innych zajęć i na tę okoliczność zachował się jednoznaczny bezsporny dowód w postaci zaświadczenia o pełnieniu w kwestionowanym okresie obowiązków na M. Wskazał, że będąc tak traktowany napisał raport o zwolnienie ze służby do cywila. Podniósł, że raport ten bogato uzasadnił powyższymi problemami. Wskazał, że tego raportu nie ma. Jego zdaniem świadczy to o manipulowaniu dokumentację personalną. Wskazał, że jedyna wzmianka o raporcie występuje w jego piśmie z [...] grudnia 2017 r. jako załącznik nr [...] datowany na [...] sierpnia 1987. Wskazał, że teczka personalna to przerażająca dokumentacja łącznie z jakimiś zapiskami o braku profesjonalizmu muzycznego. Wskazał, że ostrym przykładem jest zmanipulowanie postępowania dyscyplinarnego, w którym Komendant Miejski Policji w P. wydał orzeczenie o ukaraniu stwierdzając cyt. "Nadmienić należy, iż kom. B.Z. nie przyczynił się do stawianego mu zarzutu, a w swoich wyjaśnieniach podkreślił, iż nałożone obowiązki służbowe wykonuje rzetelnie, fachowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Mając na uwadze poczynione ustalenia oraz dotychczasową niekaralność obwinionego, a także niezaprzeczalne doświadczenie i wiedzę zawodową wym. oraz poprawność w zakresie procesowej realizacji zadań służbowych należy uznać za w pełni uzasadniony wymiar orzeczonej kary dyscyplinarnej". Paradoks powyższego wyraża się w tym, iż cyt "nie przyczynił się do stawianego mu zarzutu". W wyniku odwołania uniewinniono skarżącego i wskazano, że "swym zachowaniem opisanym we wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, nie wyczerpał znamion czynów określonych jako naruszenie zasad etyki zawodowej policjanta, a tym samym nie naruszył wskazanych podstaw prawnych Komendant KWP". Wskazał na brak dowodów, na brak następstw ujemnych dla służby oraz na swoją wzorową postawę. Wskazał, że faktycznie został skazany w zmanipulowanej sprawie karnej, ale w dniu [...] stycznia 2018 r. złożył do Rzecznika Praw Obywatelskich wniosek o Skargę Nadzwyczajną z uwagi na drastyczne naruszenia procedur KPK w procesie sądowym. Skarga nadzwyczajna została przyjęta i jest wtoku realizacji. W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] września 2019 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2018 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), Sąd dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, w zakresie zastosowania do oceny ustalonego stanu faktycznego sprawy przepisów prawa. Nie zostały wyjaśnione motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja nie jest wyczerpująca. Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem [...] stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia [...] lipca 1944 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili. Zgodnie z art. 15c ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem [...] sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione. W ocenie Sądu, należy zauważyć, że w świetle art. 8a ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem mamy do czynienia w sytuacji, gdy skarżący spełni dwie powyżej przywołane przesłanki. Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W sprawie niniejszej organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, a także braku informacji o narażeniu zdrowia i życia, które to ustalenia są kwestionowane przez skarżącego. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby wynika, że, wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] października 1970 r. do dnia [...] grudnia 1980 r. oraz od dnia [...] listopada 1986 r. do dnia [...] kwietnia 2006 r., tj. przez 29 lat, 7 miesięcy i 27 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - od dnia [...] listopada 1986 r. do dnia [...] września 1987 r. oraz od dnia [...] marca 1989 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. przez 2 lata, 3 miesiące i 15 dni. Jedną z przesłanek umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy o zaopatrzeniu jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa o zaopatrzeniu nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". W niniejszej sprawie wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres przez okres przez 29 lat, 7 miesięcy i 27 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - od dnia [...] listopada 1986 r. do dnia [...] września 1987 r. oraz od dnia [...] marca 1989 r. do dnia [...] lipca 1990 r" tj. przez 2 lata, 3 miesiące i 15 dni. Tak więc skarżący przez 2 lata, 3 miesiące i 15 dni pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, która, w ocenie Sądu, zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, może być oceniony jako krótkotrwały. Trafnie organ wskazał w decyzji, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie. Zgadzając się z organem, co do tego, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie, stwierdzić należało, że jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu krótko. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Nie można w przypadku skarżącego stwierdzić, że jego służba na rzecz totalitarnego państwa była służbą wieloletnią i charakteryzowała się trwałością. Wobec czego zasadny jest zarzut naruszenia art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniowej. W każdym z tych przypadków zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby okres trwający 2 lata, 3 miesiące i 15 dni może być uznany za krótkotrwały, w pojęciu semantycznym. Ustawodawca wymaga też, aby osoba, w odniesieniu do której organ może zastosować art. 8a ustawy o zaopatrzeniowej rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., wskazuje przy tym, że to rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków ma miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia. Należy zauważyć, że rzetelność wykonywanych przez skarżącego obowiązków służbowych oceniona została w sposób niejednoznaczny, zarówno w piśmie Komendanta Głównego Policji, jak i Komendanta Miejskiego Policji w P. Organ wskazał, że Komendant Główny Policji w swoim stanowisku stwierdził, iż w aktach osobowych skarżącego znajduje się informacja na temat: "orzeczenia kary dyscyplinarnej upomnienia w związku z naruszeniem dyscypliny służbowej ([...] stycznia 2002 r.), obniżenia dodatku służbowego ([...] kwietnia 2002 r.), prowadzenia postępowania karnego w wyniku którego wymierzono karę grzywny oraz zakaz wykonywania zawodu policjanta przez okres 2 lat ([...] lutego 2006 r.)", w konsekwencji czego ww. "został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2006 r. na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017 r. poz. 2067, z późn. zm.)." Organ w decyzji nie odniósł się do rzetelności. W aktach sprawy jest informacja o wymierzonej wobec wnioskującego kary dyscyplinarnej i to zostało opisane w decyzji organu, ale organy nie wskazały dalszego toku tego postępowania. Należy zauważyć, że skarżący został skazany w sprawie karnej, ale w dniu [...] stycznia 2018 r. złożył do Rzecznika Praw Obywatelskich wniosek o Skargę Nadzwyczajną i została ona przyjęta i jest wtoku realizacji. W tym stanie rzeczy organ zobowiązany był do szczegółowego rozpatrzenia sprawa zwłaszcza, jak wskazuje skarżący, jego teczka personalna jest pozbawiona niektórych dokumentów. W ocenie Sądu, zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza natomiast zwrot ten nie może w żaden sposób niweczyć rzetelności służby w rozumieniu wskazanym powyżej zarówno przez Sąd, jak i organ orzekający w sprawie i wbrew twierdzeniom organu nie może to być traktowany jako coś nadzwyczajnego ponad "zwykłe" ryzyko związane z taką pracą, służbą. W ocenie Sądu rozważania organu dotyczące "narażenie zdrowia i życia" jako zdarzenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby jest niezrozumiałe. W istotę pracy w służbach mundurowych wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia i jeżeli do niego dojdzie to wszelkie rozważania dotyczące rzetelności bądź jej braku nie mają znaczenia. W tym stanie rzeczy ponownie rozpoznają sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko sądu uznającego, że w tym indywidualnym przypadku przy użyciu argumentów opisanych w decyzji nie jest możliwe wykazać, że była to służba długotrwała lub nierzetelna. Zdaniem Sądu, w zakresie rzetelności organ winien zająć jednoznaczne stanowisko zwłaszcza wobec twierdzeń skarżącego dotyczących wiarygodności i kompletności akt osobowych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło