II SA/Wa 2429/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] października 2023 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku J. W. o przyznanie mu świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm.). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2018 r. Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2018 r. odmawiającą przyznania J. W. świadczenia specjalnego. Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie mu "dodatku specjalnego do emerytury" na warunkach określonych w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w kwocie 1500-1800 zł w związku z odbyciem powszechnej służby wojskowej w latach 1967-1969. Wnioskodawca wyliczył, że dwa lata służby "w przeliczeniu na lata pracy to 10 lat" i wyraził pogląd, że przyznany przez Prezesa Rady Ministrów comiesięczny dodatek specjalny do emerytury stanowiłby dla niego "jednostkowe zadośćuczynienie" za odbytą służbę wojskową. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia z dnia [...] maja 2018 r. organ stwierdził, że z analizy zebranego materiału dowodowego nie wynikało, aby spełnione zostały przesłanki uzasadniające ponowne przyznanie wnioskodawcy świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Prawidłowość tej decyzji potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 maja 2019 r. oddalającym skargę J. W. na tę decyzję. Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. Prezes Rady Ministrów odmówił wszczęcia postępowania z kolejnego wniosku J. W. w tej samej sprawie. Następnie wnioskiem z dnia [...] września 2023 r. J. W. ponownie wystąpił o przyznanie mu emerytury na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i zaapelował o niezwłoczne podjęcie decyzji w tej sprawie. Wnioskodawca ponownie przedstawił swoje wyliczenia za odbytą służbę wojskową od kwietnia 1967 r. do kwietnia 1969 r. W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że w myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem ustawodawca w art. 61a § 1 k.p.a. wprowadził dwie różne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza to wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, druga zaś to zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyn tych ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi, m.in. gdy żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją. Organ zauważył, że pomiędzy sprawą zakończoną decyzją ostateczną Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2018 r. a aktualnie rozpoznawaną sprawą zachodzi tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa oparta na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach wnioskodawcy. Zatem wszczęcie postępowania i wydanie decyzji w sprawie, w której zapadło już rozstrzygnięcie skutkowałoby rażącym naruszeniem prawa. J. W. w piśmie z dnia 18 listopada 2023 r., uzupełnionym pismem z dnia 15 stycznia 2024 r., wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi naruszenie art. 77 i art. 32 Konstytucji RP, art. 129 Kodeksu pracy oraz art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący wyraził swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia oraz przedstawił argumenty mające świadczyć o zasadności przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Jego zdaniem, przepisy regulujące przyznawanie renty specjalnej przez Prezesa Rady Ministrów są sprzeczne z Konstytucją RP. Podniósł, że nie wnioskował o rentę specjalną, lecz o należne wypracowane świadczenie emerytalne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W piśmie procesowym z dnia 10 czerwca 2024 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie organu z dnia [...] listopada 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] października 2023 r. odmawiające wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Sąd nie badał natomiast w niniejszym postępowaniu, czy spełnione zostały przesłanki do przyznania skarżącemu wnioskowanego przez niego świadczenia. Argumenty skargi dotyczące tej kwestii nie mogły z tej przyczyny zostać poddane ocenie Sądu. Zdaniem Sądu, organy w toku postępowania prawidłowo ustaliły, że skarżący we wniosku z dnia [...] września 2023 r. ubiegał się o przyznanie mu – jak wskazywał – "zważywszy posiadane uprawnienia wynikające z art. 82 ustawy Proszę Apeluję o przyznanie należnego świadczenia emerytalnego za 17520 godz. przepracowane w systemie zamkniętym ciągłym". Jako podstawę wniosku skarżący wyraźnie wskazał zatem art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Swoje żądanie uzasadniał natomiast odbyciem powszechnej służby wojskowej w latach 1967-1969. Organ zasadnie wyjaśnił, że w innej sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] odmawiającą przyznania stronie świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W konsekwencji, zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął, że ponowne żądanie skarżącego przyznania mu świadczenia specjalnego oparte jest na tych samych przesłankach co żądanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2018 r. W myśl zaś art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca w art. 61a § 1 k.p.a. wprowadził dwie różne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza to wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, druga zaś to zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyn tych ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi, m.in. gdy żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, a także gdy brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Oba te przypadki występują w niniejszej sprawie, ponieważ nie ma przepisu prawnego, na podstawie którego Prezes Rady Ministrów mógłby przyznać świadczenie emerytalne za okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej (tj. zrealizować żądanie skarżącego w takiej formie, w jakiej się tego domaga). Prezes Rady Ministrów posiada uprawnienie jedynie do przyznawania tzw. świadczeń specjalnych (na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) i tylko w tym zakresie mógłby prowadzić postępowanie administracyjne z wniosku skarżącego z dnia [...] września 2023 r. Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Świadczenia takie są przyznawane w szczególnym trybie i jak już wyżej wskazano nie obejmują przyznania świadczenia emerytalnego za okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Jednak biorąc pod uwagę, że jak prawidłowo ustalił organ, sprawa z nowego wniosku skarżącego o przyznanie mu świadczenia emerytalnego jest tożsama ze sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2018 r., zaistniała przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Tożsamość dotyczy zarówno podmiotu (strona, organ), przedmiotu postępowania (żądanie wnioskodawcy), jak również podstawy prawnej (art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) i faktycznej (informacje dotyczące osiągnięć wnioskodawcy). Zatem zasadne jest twierdzenie, że wszczęcie postępowania i wydanie decyzji w sprawie już wcześniej rozstrzygniętej decyzją ostateczną skutkowałoby rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł jak w sentencji.