II SA/Wa 2431/11

WyrokWSA w Warszawie2012-03-29

Skład orzekający: Iwona Dąbrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może rozpoznać odwołanie wniesione po terminie, jeśli akt mianowania nie zawierał pouczenia o środkach zaskarżenia, a strona nie skorzystała z możliwości żądania uzupełnienia pouczenia lub nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może rozpoznać odwołania wniesionego po terminie, jeśli akt mianowania nie zawierał pouczenia o środkach zaskarżenia, a strona nie skorzystała z możliwości żądania uzupełnienia pouczenia lub nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. Brak pouczenia w akcie mianowania nie oznacza, że termin do wniesienia odwołania nie biegnie, a jedynie, że strona może żądać uzupełnienia pouczenia lub wnieść odwołanie w terminie 14 dni od doręczenia odpowiedzi. Rozpoznanie odwołania wniesionego po terminie, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Skarżąca A.K. wniosła odwołanie od aktu mianowania na stopień służbowy w Służbie Celnej, domagając się mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych. Akt mianowania nie zawierał pouczenia o środkach zaskarżenia. Skarżąca złożyła odwołanie po terminie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Szef Służby Celnej rozpoznał odwołanie i wydał decyzję utrzymującą w mocy akt mianowania, uznając, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ II instancji naruszył prawo, rozpoznając odwołanie wniesione po terminie, który nie został przywrócony.
Rozstrzygnięcie
Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w Służbie Celnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Dyrektor Izby Celnej w [...], w dniu [...] listopada 2009 r., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), z dniem 30 listopada 2009 r. mianował A.K. na stopień służbowy rachmistrza celnego w korpusie podoficerów Służby Celnej. Pismem z dnia 15 listopada 2010 r. A.K. złożyła do Szefa Służby Celnej odwołanie od aktu mianowania, żądając jego uchylenia i wydania aktu mianowania na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 107 § 1 k.p.a., ponieważ jej zdaniem, akt mianowania z dnia 30 listopada 2009 r., oparty na treści art. 223 ustawy o Służbie Celnej z dnia 27 sierpnia 2009 r., winien zawierać elementy właściwe dla tego rozstrzygnięcia, a więc uzasadnienie faktyczne i prawne, a także pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niego odwołanie, oraz 2. art. 223 ust. 3 i ust. 7 ustawy o Służbie Celnej poprzez nieuwzględnienie faktu zajmowania przez nią stanowiska kierowniczego Naczelnika [...] w Izbie Celnej przed dniem wejścia w życie ustawy. Na poparcie swoich żądań, A.K. wskazała, iż w trakcie pełnienia służby zajmowała stanowisko służbowe związane z podporządkowaniem służbowym 18 funkcjonariuszy celnych oraz 2 pracowników cywilnych, a mianowicie w okresie od [...] czerwca 2006 r. do [...] listopada 2007 r. zajmowała stanowisko Naczelnika Wydziału [...] w lzbie Celnej w [...] . Zatem Dyrektor Izby Celnej w [...], w oparciu o treść przepisu art. 223 ust. 2 i 3 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej, powinien był rozważyć kwestię określenia jej stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Wraz z odwołaniem A.K. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że z dniem 10 listopada 2010 r. ustała przyczyna uchybienia terminu, albowiem na portalu [...] ukazało się jednoznaczne stanowisko Szefa Służby Celnej, w którym poinformował, że w zakresie dotyczącym określenia korpusu służbowego, sprawy powinny być rozpoznawane w trybie administracyjnym. W wyniku rozpatrzenia odwołania Szef Służby Celnej, decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] , nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, utrzymał w mocy zaskarżony akt mianowania w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż o ostatecznym charakterze aktu mianowania jako decyzji administracyjnej podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej przesądził Sąd Najwyższy uchwałą z 8 czerwca 2010 r. sygn. akt II PZP 5/10 i wyjaśnił, że w decyzji (akcie mianowania) z dnia [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] nie pouczył A.K. o sposobie jego zaskarżenia. Dlatego też organ stwierdził, że wada ta nie mogła szkodzić stronie, bowiem w przypadku gdy organ błędnie pouczył stronę, że od decyzji nie służy odwołanie, czy też w ogóle tego nie uczynił, strona może skutecznie dopełnić tej czynności w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do jej dopełnienia, w myśl wyraźnego przepisu prawa. Powyższe wynika z faktu, iż w takich przypadkach 14-dniowy termin na wniesienie odwołania na tę decyzję "nie biegnie". Organ, mając na uwadze wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od aktu mianowania na stopień służbowy, jak i fakt, iż akt ten nie zawierał pouczenia co do przysługującego środka zaskarżenia, stwierdził, że w zaistniałej sytuacji nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W związku z powyższym, brak było podstaw prawnych do wydania postanowienia w trybie art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Zatem organ przyjął, że A.K. wniosła odwołanie w terminie. Wobec powyższego, Szef Służby Celnej przystąpił do przeprowadzenia postępowania odwoławczego. Organ podał, że z dniem 31 października 2009 r. wszedł w życie nowy akt prawny regulujący funkcjonowanie Służby Celnej, tj. ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Na mocy przepisu art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej został nałożony na kierownika urzędu obowiązek dokonania w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Regulacja ta była wyrazem wpływu nowej ustawy o Służbie Celnej w zakresie stopnia służbowego na stosunek służbowy funkcjonariusza celnego powstały pod rządami dotychczasowej ustawy. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach, uregulowany został odpowiednio przepisami art. 223 ust. 2-6 ustawy. W świetle tych przepisów zadaniem organu było przyporządkowanie danego funkcjonariusza, który w dniu wejścia w życie ustawy pełnił służbę w Służbie Celnej do właściwego korpusu, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków. Dodatkowo organ wskazał, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej wprowadziła m.in. zmianę nazw stopni służbowych funkcjonariuszy i pogrupowała je w określone korpusy, odpowiednio: oficerów starszych Służby Celnej, oficerów młodszych Służby Celnej, aspirantów Służby Celnej, podoficerów Służby Celnej i szeregowych Służby Celnej, ustalając odpowiednio w ramach korpusów poszczególne nowe stopnie służbowe (art. 115 ustawy). Organ podał, że A.K. domagała się mianowania na stopień służbowy należący do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej, na podstawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z treścią tego przepisu, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 ustawy - określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Zdaniem organu, przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej nie mógł mieć zastosowania, bowiem dotyczy on funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. dzień 30 października 2009 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że w dacie tej A.K. zajmowała stanowisko radcy prawnego i posiadała stopień służbowy starszego rewidenta celnego. W związku z tym, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 223 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił w stopniu młodszego dyspozytora, starszego rewidenta celnego, rewidenta celnego albo młodszego rewidenta celnego określa się stopień w korpusie podoficerów Służby Celnej. Wobec powyższego, mając na uwadze dyspozycję art. 223 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, A. K. należało określić stopień służbowy w korpusie podoficerów Służby Celnej. Podkreślił przy tym, że w przypadku określenia funkcjonariuszowi nowego stopnia organ ma niewielką swobodę, nie może go mianować na stopień służbowy należący do innego korpusu niż ten, który wynika bezpośrednio z uregulowań zawartych w ust. 2 - 6 art. 223 ustawy. Organ wskazał, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych uzależnia od zajmowania bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienia obowiązków na tym stanowisku. W zaistniałej sytuacji, mając na uwadze, że we wskazanym okresie A.K. zajmowała stanowisko radcy prawnego i posiadała stopień służbowy starszego rewidenta celnego, przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania. Szef Służby Celnej zwrócił uwagę, że przepis art. 223 ustawy umiejscowiony został w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Umiejscowienie ww. przepisu w tym, a nie innym rozdziale oznacza, że jest to przepis regulujący wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Powyższe znajduje zaś potwierdzenie w zasadach techniki prawodawczej. Zgodnie bowiem z § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych, a w szczególności rozstrzyga się w nich: 1. czy i w jakim zakresie utrzymuje się czasowo w mocy instytucje prawne zniesione przez nowe przepisy; 2. czy zachowuje się uprawnienia i obowiązki oraz kompetencje powstałe w czasie obowiązywania uchylanych albo wcześniej uchylonych przepisów oraz czy skuteczne są czynności dokonane w czasie obowiązywania tych przepisów; sprawy te reguluje się tylko w przypadku, gdy nie chce się zachować powstałych uprawnień, obowiązków lub kompetencji albo chce się je zmienić albo też, gdy chce się uznać dokonane czynności za bezskuteczne; 3. czy i w jakim zakresie stosuje się nowe przepisy do uprawnień i obowiązków oraz do czynności, o których mowa w pkt 2. Powyższe wskazuje zatem w sposób jednoznaczny, że skoro przepis art. 223 został zamieszczony w przepisach przejściowych, a w analizowanej ustawie wprowadzono nowy katalog stopni służbowych o częściowo zmienionej nomenklaturze i ich gradację, oznacza to, iż ustawodawca tym przepisem dostosował stan zastany do gradacji stopni służbowych wprowadzonych nową ustawą o Służbie Celnej. Nie chodziło bowiem o odniesienie się do sytuacji mającej miejsce kilka lat wcześniej, gdyż oznaczałoby to nie dostosowanie, czy transponowanie stopni na zasadzie równoważności, lecz w istocie awansowanie. Mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 generalnie miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy stanowiło awans. W ocenie Szefa Służby Celnej, zasadne jest rozumienie art. 223 ustawy o Służbie Celnej i określonych w tym przepisie zasad określania stopni służbowych jako przepisów, które za podstawę do ustalenia nowego stopnia służbowego przyjmują stan zastany z chwili utraty mocy obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Odmienna interpretacja zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy", prowadziłaby do skutków nie dających się pogodzić z zasadami logiki. Na takie rozumienie tego wyrażenia wskazuje również jego wykładnia językowa. Zwrócił uwagę, że gdyby uznać, iż przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej odnosi się do stanu istniejącego w dowolnym czasie przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a nie wyłącznie do stanu bezpośrednio poprzedzającego ten dzień, doszłoby do wypaczenia sensu tej regulacji i prowadziłoby do rozwiązań, które nie dają się pogodzić z zasadami logiki, zważywszy, że jedną z zasad wykładni prawa jest założenie racjonalności prawodawcy. Ponadto organ, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 427/11, w którym Sąd podzielił interpretację Szefa Służby Celnej, wskazał, że skoro celem regulacji zawartej w przepisach przejściowych ustawy o Służbie Celnej z dnia 27 sierpnia 2009r. było zapewnienie płynnej i transparentnej zmiany dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki kreowane tą ustawą to zwrot "przed dniem wejścia w życic ustawy" nie może być, odczytywany inaczej, niż jako odnoszący się do momentu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie ustawy. Inna interpretacja tego zwrotu, że chodzi w nim o dowolny okres przed wejściem w życic tej ustawy, prowadziłaby bowiem w efekcie do uznaniowości w zakresie przyporządkowania funkcjonariuszy do określonych korpusów, w zależności od tego jaki okres służby danego funkcjonariusza, poprzedzający wejście w życie ustawy, kierownik urzędu wziąłby pod uwagę. Organ odwoławczy uznał, że Dyrektor Izby Celnej w [...] nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten bowiem, nie mógł mieć zastosowania w przypadku A.K.. Z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych funkcjonariusza wynika, iż w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy o Służbie Celnej, pełniła ona służbę na stanowisku radcy prawnego w stopniu służbowym starszego rewidenta celnego. W zaistniałej sytuacji Dyrektor Izby Celnej w [...], związany ustawowym mechanizmem przypisania funkcjonariusza do danego korpusu, który wprost wynika z treści odpowiedniego dla konkretnego funkcjonariusza ustępu (2-6) art. 223, dokonał mianowania A.K. na podstawie art. 223 ust. 5 ustawy, na stopień służbowy w korpusie podoficerów Służby Celnej. W związku z tym organ stwierdził, że mianowanie na stopień służbowy należący do korpusu podoficerów nastąpiło z uwzględnieniem wszelkich wymogów określonych przez ustawodawcę w art. 223 ustawy o Służbie Celnej. Reasumując Szef Służby Celnej stwierdził, że akt mianowania został wydany zgodnie z prawem. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A.K. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie" oraz jego niezastosowanie w sprawie, ustanowienia dodatkowych kryteriów mianowania nieokreślonych w ustawie, 2. art. 7 i art. 77 § 1, a także art. 107 k.p.a., tj. wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci: • zajmowania przez skarżącą stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, • ustalenia powodów, na podstawie których nastąpiła zmiana stanowiska służbowego (które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych oraz pracowników) na inne stanowisko służbowe, • oceny indywidualnej skarżącego funkcjonariusza celnego opartej na kryteriach takich jak: czasokres służby w Służbie Celnej, posiadane doświadczenie i wykształcenie w sprawach z zakresu zadań Służby Celnej, 3. art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa, 4. art. 6 k.p.a., tj. wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o dowolne interpretacje Szefa Służby Celnej naruszające także zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, 5. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia sprawy tylko w zakresie korpusu, nie rozstrzygając w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego. W związku z tym, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podała, że w dniu [...] marca 2001 r. w ówczesnym Urzędzie Celnym w [...] została przyjęta w drodze mianowania do Służby Celnej na stanowisko młodszego kontrolera celnego, otrzymując stopień aplikanta celnego. Następnie w dniu [...] kwietnia 2004 r. została mianowana do służby stałej w Izbie Celnej w [...] na stanowisku kontrolera celnego, otrzymując stopień młodszego rewidenta celnego. Od dnia [...] maja 2006 r., jako młodszy rewident celny objęła obowiązki Naczelnika Wydziału [...] w Izbie Celnej w [...] , które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych i pracowników cywilnych. W dniu [...] września 2006 r., na mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] została powołana na stanowisko Naczelnika Wydziału [...] oraz został jej nadany stopień służbowy rewidenta celnego. We wrześniu 2007 r., wobec konieczności zmiany miejsca zamieszkania, złożyła do Dyrektora Izby Celnej w [...] rezygnację z zajmowanego stanowiska Naczelnika [...] , jednocześnie złożyła wniosek do Szefa Służby Celnej o przeniesienie do pełnienia Służby Celnej do okręgu Izby Celnej w [...]. W strukturach Izby Celnej w [...] służbę podjęła, zgodnie z decyzją Szefa Służby Celnej, od dnia [...] listopada 2007 r., początkowo w stopniu rewidenta celnego, a następnie od dnia [...] maja 2009 r. na stanowisku radcy prawnego. W dniu [...] września 2009 r. otrzymała awans na stopień starszego rewidenta celnego. W dniu [...] listopada 2009 r., na mocy decyzji (aktu mianowania) Dyrektora Izby Celnej w [...], została mianowana na stopień służbowy rachmistrza celnego korpusie podoficerów Służby Celnej. Zdaniem skarżącej, rażącym naruszeniem prawa jest pominięcie w zaskarżonej decyzji art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Podniosła, że obowiązek uwzględnienia tego przepisu wynika wprost ze stanu faktycznego sprawy, bowiem w przeszłości zajmowała stanowisko związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. W związku z tym, że powyższa okoliczność miała miejsce przed dniem 31 października 2009 r. tj. przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, to mianowanie jej na stopień w korpusie oficerów młodszych było obligatoryjne. Skarżąca podała, że pojęcie "przez dniem wejście w życie ustawy" powinno być rozumiane jako dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy o Służbie Celnej i przedstawiła swoją interpretację tego pojęcia. Zdaniem skarżącej, działanie Szefa Służby Celnej narusza konstytucyjną zasadę praworządności, wzmocnioną art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa wyrażonych w Konstytucji RP, ustawach, rozporządzeniach, aktach prawa miejscowego. Podała, że Dyrektor Izby Celnej w [...] nie przyjął, za podstawę prawną decyzji, przepisu powszechnie obowiązującego, lecz dokonał rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi II instancji, że wydając zaskarżoną decyzję, rozstrzygnął sprawę w zakresie określenia korpusu, a nie wypowiedział się natomiast co do stopnia służbowego funkcjonariusza celnego. Podniosła, że organ II instancji nie może ograniczać się w sentencji wyłącznie do korpusu, skoro decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] dotyczyła dwóch elementów tj. korpusu i stopnia służbowego. Decyzja organu odwoławczego, która swoim rozstrzygnięciem wykracza poza zakres kompetencji wyznaczony przepisem art. 138 k.p.a., wydana jest z rażącym naruszeniem prawa i powinna zostać uchylona. Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie bowiem do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, uznał za konieczne uwzględnienie skargi z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu, niezależnie od jej treści. Warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu, określonego w przepisie art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie z przepisem art. 107 § 1 k.p.a., który określa elementy składowe typowej decyzji administracyjnej, decyzja powinna zawierać m.in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Jednakże brak takiego pouczenia nie powoduje wadliwości decyzji, bowiem strona w myśl przepisu art. 111 k.p.a., może w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, zażądać jej uzupełnienia co do prawa odwołania (§ 1), w takim zaś przypadku termin dla strony do wniesienia odwołania, biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi (§ 2). W niniejszej sprawie, w aktach administracyjnych brak jest dowodu doręczenia skarżącej aktu mianowania Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r., to należy jednak w niniejszej sprawie przyjąć, że przedmiotowy akt został doręczony skarżącej między [...] listopada 2009 r. a [...] grudnia 2009 r. Taki przedział czasowy wynika bowiem z notatki służbowej z dnia 24 stycznia 2012 r. sporządzonej przez Dyrektora Izby Celnej w [...], nadesłanej do akt II SA/Wa 2417/11. W notatce tej Dyrektor wskazał m.in. że wręczenie aktów mianowania funkcjonariuszom pełniącym służbę w Izbie Celnej w [...] nastąpiło w sposób uroczysty przez kierujących jednostkami organizacyjnymi, bez uzyskania poświadczeń odbioru, w okresie od [...] listopada do [...] grudnia 2009 r. Zatem w niniejszej sprawie skarżącej - funkcjonariuszowi Izby Celnej w [...] doręczono akt mianowania najpóźniej w dniu 4 grudnia 2009 r., który nie zawierał pouczenia, ponieważ organ pozostawał w błędnym, jak się okazało, przeświadczeniu, że nie jest on decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a. Skarżąca nie skorzystała z uprawnienia do żądania uzupełnienia aktu mianowania o pouczenie co do prawa odwołania, ani też w terminie 14 dni od otrzymania aktu mianowania nie wniosła od niego odwołania. Zatem bezspornie przedmiotowy akt mianowania uzyskał przymiot ostateczności. Natomiast skarżąca odwołanie od aktu sporządziła w dniu 15 listopada 2010 r., a więc z uchybieniem czternastodniowego terminu i mając tego świadomość, zwróciła się też z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Szef Służby Celnej odwołanie rozpoznał i wydał zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że w sprawie nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a zatem brak było podstaw prawnych do wydania w trybie art. 59 § 1 k.p.a. postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Organ powołał się na przepis art. 112 k.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W ocenie Sądu, stanowisko organu w tym zakresie jest błędne. Wskazany przepis nie mógł mieć w sprawie zastosowania, gdyż akt mianowania w ogóle nie zawierał pouczenia o środkach zaskarżenia, nie zaś błędne pouczenie. Przepis ten jasno określa, że błędne pouczenie (a nie jego brak), nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała. Zatem, mając na względzie treść art. 129 § 2 k.p.a., którego mocy obowiązującej nie pozbawił brak pouczenia oraz datę wniesienia odwołania, obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od aktu mianowania, który został bezspornie uchybiony. Natomiast rozpatrzenie przez Szefa Służby Celnej dowołania z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która w myśl art. 16 § 1 k.p.a. korzysta z ochrony trwałości (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 1999 r., IV SA 2028/97, Lex nr 48735 oraz G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Komentarz do art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex Omega nr 35/2009). W tej sytuacji stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji uniemożliwiło Sądowi merytoryczne rozpoznawanie sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, obowiązkiem organu będzie w pierwszej kolejności zbadanie zasadności wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwzględnieniem treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Tylko pozytywne rozstrzygnięcie w tym zakresie pozwoli organowi przystąpić do rozpoznania odwołania. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł, w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło