II SA/Wa 2440/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Asesorzy WSA Joanna Kube Janusz Walawski Protokolant Joanna Ukalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2005 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w związku z wnioskiem p. J. W. z dnia 20 września 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, której przedmiotem było przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 138 § 1pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] września 2004 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił łącznie następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że brak jednego z ww. warunków powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Pan J. W. orzeczeniem lekarza orzecznika z dnia [...] lipca 2004 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy, a zatem nie została spełniona przesłanka całkowitej niezdolności do pracy, o której mowa w art. 83 ww. ustawy, co zdaniem Prezesa ZUS wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy emerytalnej podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, jest ono wiążące dla organu rentowego, jak również dla Prezesa ZUS. Ponadto, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, iż przy rozpatrywaniu uprawnień do renty, ocenie podlegała także sytuacja materialna p. J. W., nie stanowiła ona jednak jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi p. J. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Uzasadniając skargę skarżący potwierdził, iż został uznany przez lekarza orzecznika za częściowo niezdolnego do pracy. Wydając opinię, lekarz orzecznik nie wziął jednak pod uwagę historii choroby skarżącego znajdującej się w Poradni [...] w R. Zdaniem skarżącego, stanowisko organu jest błędne, albowiem lekarz [...], powołany przez sąd w innej sprawie, uznał go za całkowicie niezdolnego do pracy. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego [...], celem potwierdzenia jego całkowitej niezdolności do pracy. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi. Prezes ZUS podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odniósł się także do argumentów przedstawionych w skardze. Wyjaśnił, iż ZUS nie dysponuje dokumentacją potwierdzającą całkowitą niezdolność do pracy p. J. W. z uwagi na jego [...]. Lekarz orzecznik wydał orzeczenie w oparciu o całą dostępną dokumentację i stwierdził u skarżącego poprawę stanu zdrowia. Dodatkowo Prezes ZUS podniósł, iż w przypadku skarżącego należy uznać za niespełnioną przesłankę istnienia w sprawie szczególnych okoliczności usprawiedliwiających nienabycie prawa do świadczeń w zwykłym trybie. Podkreślił, iż skarżący przez całe życie pracował niesystematycznie, po roku 1990 r. najdłuższy jego okres ubezpieczenia trwał 8 miesięcy, pozostałe okresy od 1 do 3 miesięcy, przedzielone były przerwami. Ponadto skarżący, w okresie od marca 2002 r. do stycznia 2003 r., prowadził własną działalność gospodarczą, nie odprowadzał jednak składek na ubezpieczenie społeczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Jak wynika z powołanego przepisu, jedną z koniecznych przesłanek umożliwiających przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2004 r. skarżący został uznany za częściowo, okresowo niezdolnego do pracy do września 2005 r. Częściowa niezdolność do pracy została spowodowana chorobą narządu [...]. Powyższe orzeczenie lekarza orzecznika zostało poddane kontroli przez Głównego Lekarza Orzecznika Oddziału ZUS w dniu 12 lipca 2004 r. W wyniku kontroli do orzeczenia nie wniesiono zastrzeżeń. Z uwagi na powyższe, skarżący nie spełnia warunku uzasadniającego przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym. Skarżący w skardze do sądu kwestionuje zasadność uznania go za częściowo niezdolnego do pracy. Twierdzi, że lekarz [...] powołany w charakterze biegłego przez sąd w innej sprawie uznał go za całkowicie niezdolnego do pracy. Skarżący nie wskazuje jednak, o jaką sprawę chodzi, nie podaje też daty sporządzenia opinii. Nie jest zatem wiadome, czy wspomniana opinia została złożona przed, czy po wydaniu orzeczenia przez lekarza orzecznika w niniejszej sprawie. Z pisma Oddział ZUS w R. - Inspektorat w R., które znajduje się w aktach administracyjnych oraz złożonego tam orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2003 r. wynika, że skarżący był całkowicie niezdolny do pracy do dnia [...] kwietnia 2004 r. Przyczyną niezdolności była, identycznie jak obecnie, choroba narządu [...]. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek dokumentacji świadczącej o tym, że skarżący leczył się [...]. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że organ podejmując zaskarżoną decyzję nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.