II SA/Wa 2440/20
WyrokWSA w Warszawie2021-05-13
Skład orzekający: Joanna Kube, Ewa Radziszewska-Krupa, Waldemar Śledzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, odmawiając wyłączenia stosowania przepisów dotyczących restrykcyjnego ustalania emerytury w przypadku funkcjonariusza, który pełnił służbę w organach bezpieczeństwa PRL?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji dokonał błędnej wykładni art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, przyjmując, że do zastosowania dobrodziejstwa tego przepisu konieczne jest łączne spełnienie przesłanek krótkotrwałej służby przed 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania obowiązków po 1989 r. Sąd wskazał, że nawet brak spełnienia jednej z tych przesłanek nie wyłącza możliwości zastosowania przepisu, jeśli istnieją inne szczególnie uzasadnione przypadki, a organ nie wykazał, że służba funkcjonariusza miała charakter bezpośrednio ukierunkowany na realizację zadań państwa totalitarnego, co przeważyłoby nad jego późniejszymi osiągnięciami.Stan faktyczny
Skarżący, M. K., funkcjonariusz służb PRL, a następnie ABW, złożył wniosek o wyłączenie stosowania wobec niego restrykcyjnych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powołując się na art. 8a tej ustawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił uwzględnienia wniosku, uznając, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki krótkotrwałej służby w organach bezpieczeństwa PRL przed 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania obowiązków po 1989 r. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organowi błędną wykładnię przepisów i dowolną ocenę dowodów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów uchyla zaskarżoną decyzję
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej także: "Ministrem") decyzją nr [...] z dnia [...] października 2020 r. wydaną na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm.) odmówił wyłączenia stosowania wobec M. K. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż M. K. (zwany dalej także jako: "Strona"; "Skarżący"), wystąpił wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Anty korupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (zwaną dalej także jako "ustawa zaopatrzeniowa").
W uzasadnieniu wniosku M. K. przedstawił przebieg swojej służby, podnosząc przy tym, że służył w Służbie Bezpieczeństwa od sierpnia 1986 r., a więc krótkotrwale, zważywszy na łączny okres 32 letniej służby.
Po ukończeniu szkoły [...] Milicji Obywatelskiej zaproponowano mu pracę w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...], gdyż nieskutecznie próbował uzyskać etat w pionie kryminalnym lub pionie dochodzeniowo-śledczym.
Następnie zainteresowany poinformował, że po pozytywnej weryfikacji został przyjęty do służby w Urzędzie Ochrony Państwa w [...]. Wnioskodawca zaznaczył, że w czasie realizacji zadań wielokrotnie brał udział w czynnościach zagrażających jego życiu i zdrowiu, co potwierdzają dwa zaświadczenia obejmujące łącznie 17 lat służby. Dodał też, że za bardzo dobre wykonywanie obowiązków wielokrotnie był nagradzany i wyróżniany, w tym Medalem Srebrnym "Za Długoletnią Służbę" oraz otrzymywał bardzo dobre oceny w okresowych opiniach służbowych.
Po rozpatrzeniu wniosku M. K. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2020 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r., która to decyzja stronie została doręczona w dniu [...] października 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że Strona została zwolniona ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w dniu [...] lipca 2016r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.
Z pisma z [...] maja 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. Informacji o przebiegu służby wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia [...] sierpnia 1986 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 4 lata.
W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 31 lat, 9 miesiące i 22 dni (od dnia [...] października 1984 r. do dnia [...] lipca 2016 r.). Do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres pełnienia służby w ramach zasadniczej służby wojskowej, który trwał 2 miesiące i 10 dni (od dnia [...] lipca 1984 r. do dnia [...] października 1984 r.).
Z kopii kompletnych akt osobowych przekazanych pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz pismem z dnia [...] lutego 2020 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby M. K. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w piśmie z dnia [...] marca 2018 oraz w piśmie z dnia [...] maja 2019 r. przekazał informacje dotyczące przebiegu służby M. K..
Organ stwierdził, że z przebiegu służby funkcjonariusza ustalonego na podstawie akt osobowych nie wynika, aby uchylał się on od wykonywania zadań służbowych i obowiązków, w okresie służby w Urzędzie Ochrony Państwa i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, bądź wykonywał je w sposób niewłaściwy.
Z informacji dotyczącej przebiegu służby wnioskodawcy wynika, że w trakcie służby w ww. instytucjach zajmował kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miał podwyższane uposażenie zasadnicze oraz dodatek służbowy, był awansowany w stopniu służbowym, a także pozytywnie go opiniowano.
Ponadto w dokumentacji stwierdzono, że wnioskodawca był wyróżniany nagrodami pieniężnymi, dodatkowym urlopem oraz Medalem Srebrnym "Za Długoletnią Służbę". Z akt sprawy wynika również, że w stosunku do M. K. zostało wszczęte w 2007 r. postępowanie dyscyplinarne, które zostało w 2009 r. umorzone ze względu na przedawnienie.
Jednocześnie brak jest informacji dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do wnioskodawcy postępowań karnych i karno-skarbowych.
Ponadto wskazano, że w aktach osobowych Strony znajdują się: zaświadczenie z dnia [...] lipca 2011 r. dotyczące okresu od dnia [...] sierpnia 1997 r. do dnia [...] lipca 2011 r. oraz zaświadczenie z dnia [...] kwietnia 2016 r. za lata: 2013, 2014 i 2015 stwierdzające, że ww. podejmował czynności w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Cełnej, Służby CelndJ|j Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734), co uzasadniało podwyższenie emerytury byłego funkcjonariusza o 0,5 % podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu.
Powyższe potwierdza także tabela pt. Wysługa z dnia [...] lipca 2017 r., przekazana przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA przy piśmie z dnia [...] lipca 2017 r., z których wynika że okresy: od dnia [...] sierpnia 1997 r. do dnia [...] lipca 2011 r. oraz od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] grudnia 2015 r., tj. łącznie 17 lat, zakwalifikowano jako uzasadniające podwyższenie emerytury zainteresowanego o 0,5 % podstawy wymiaru za każdy rok służby.
Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny, Organ zaznaczył, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:
1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz
2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Analizując pierwszą z powyższych przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa.
Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza.
Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.
Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością, co potwierdza również słownik wyrazów bliskoznacznych, w którym można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Z kolei analizując przesłankę rzetelnego wykonywania obowiązków wyjaśnił, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.
Zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Należy jednak wskazać, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia.
Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Przedstawiając powyższe przesłanki, Minister podkreślił, że zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki te można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Dokonując takiej oceny na gruncie przedmiotowej sprawy organ wskazał, że
całkowity okres pełnionej przez M. K. służby wynosi 31 lat, 9 miesięcy i 22 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa to okres 4 lat, co stanowi około 13 % ogółu służby.
W ocenie Ministra czteroletni okres służby na rzecz totalitarnego państwa
zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego ani epizodycznego. Organ podkreślił, że skoro wnioskodawca pełnił przez ww. okres służbę na rzecz totalitarnego państwa, to z całą pewnością pozwoliło mu dokładnie zaznajomić się ze specyfiką realizowanych przez niego zadań oraz ich charakterem.
Uwzględniając powyższe – zdaniem Ministra - przesłanka wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej nie została w przedmiotowej sprawie spełniona.
Odnosząc się natomiast do przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, organ wskazał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Stronę w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia i dlatego uznał, że wymóg wskazany w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej został spełniony.
Reasumując, organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a, art. 24a wskazane w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Minister podkreślił, że wnikliwa analiza załączonego do przedmiotowego wniosku strony materiału dowodowego, stanowiącego kopię akt osobowych o IPN bezsprzecznie dowiodła, iż M. K. utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co również nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu.
Zdaniem Ministra, wnioskodawca w sposób świadomy rozpoczął pracę w strukturze Służby Bezpieczeństwa, zaś później nie podjął żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB, lecz kontynuował karierę zawodową w charakterze funkcjonariusza, aż do momentu likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce, tj. 31 lipca 1990 r.
Rozpoczęcie przez M. K. służby w SB nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz chęcią podjęcia jej przez samego zainteresowanego, który kierując się przy tym stwierdził: "(...) odbyłem wstępną rozmowę z naczelnikiem wydziału "[...]" i praca w szeregach SB w pełni mi odpowiada, pragnąłbym w niej pracować podnosząc swoje kwalifikacje zawodowe w tym kierunku, idąc jednocześnie w ślady rodziny". Organ przywołał także opinię służbową z dnia [...] lipca 1986 r. w której wskazano, że M. K. "(...) Jest aktywnym członkiem ZSMP i kandydatem na członka PZPR i bierze czynny udział w życiu tych organizacji. Posiada skrystalizowany światopogląd (...)". Natomiast w raporcie z dnia [...] kwietnia 1987 r. skierowanym do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] w sprawie wyjaśnień dotyczących Pana J. K., [...] Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji [...], którego siostrą była żona ww. Pani G. K., zainteresowany pisze: "W październiku br. upływa mi trzyletni okres probny i już jako funkcjonariusz stały bardzo bym pragnął dalej pracować w SB, odpowiedzialną i nienaganną służbą przyczynić się do poprawienia i umocnienia ładu i porządku publicznego w kraju, podobnie jak brat mojego ojca [...]. M. K., funkcjonariusz SB w RUSW w [...]".
Organ podniósł przy tym, że Wydziały "[...]" zajmowały się tajną perlustracją korespondencji. Powyższe realizowane było poprzez blokowanie wszelkich prób przesyłania pocztą zakazanej - z perspektywy aksjologii totalitarnego ustroju - literatury oraz rozprzestrzeniania treści niepożądanych czy też niekorzystnych w kontekście umacniania ówczesnej władzy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Prowadzona w ten sposób na ogromną skalę cenzura, możliwa była za pomocą rozbudowanej sieci agenturalnej. Uzyskiwane dokumenty, stanowiące zazwyczaj fotokopię weryfikowanych korespondencji, pozwalały ustalić kontakty korespondencyjne osoby inwigilowanej oraz więzi łączące ją z innymi osobami.
Wśród spraw, którym Pion "[...]" poświęcał szczególną uwagę był Kościół oraz kontakty obywateli polskich z zagranicą (co potwierdza Wystawa IPN "Oczy i uszy bezpieki. Metody inwigilacji społeczeństwa przez Służbę Bezpieczeństwa ).
Ponadto Organ stwierdził, że M. K. podaniem z dnia [...] czerwca 1984 r. zwrócił się o umożliwienie mu odbycia zasadniczej służby wojskowej w Batalionie Centralnego Podporządkowania w [...], który był [...] Milicji Obywatelskiej i wchodził w skład Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej (ZOMO), co wynika z wniosku z dnia [...] czerwca 1984 r., w którym ww. stwierdził, że: "(...) po odbyciu służby wojskowej pragnąłbym pozostać w organach MO by swoją służbą przyczynić się do utrzymania ładu i porządku publicznego w kraju". Zgodnie z prośbą został zainteresowany został skierowany do zastępczej służby.
Organ podkreślił, że ZOMO zwane potocznie "bijącym sercem PZPR", zostało
powołane po pierwszym w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej strajku generalnym i krwawo stłumionych przez wojsko i milicję demonstracjach ulicznych, czyli podczas "[...]" oraz sformowano ją do pacyfikowania dużych rozruchów ulicznych i szkolono do siłowych i bardzo brutalnych interwencji. Od 1973 r. zaczęto do tej formacji rekrutować poborowych, by odbywali w tych oddziałach zasadniczą służbę wojskową. Byli oni ochotnikami do tej służby z uwagi na: preferencje przy późniejszym staraniu się o przyjęcie do Milicji Obywatelskiej, służby w lepszych warunkach niż w wojsku, tj. służbę w miastach, czy braku wyjazdów na ćwiczenia na poligony.
Minister wyjaśnił, że wiele akcji, w jakich brały udział jednostki [...] ZOMO miały na celu stłamszenie wystąpień społecznych. Formacja ta odegrała niechlubną rolę po wprowadzeniu stanu wojennego m. in. zomowcy brali udział w internowaniach działaczy "[...]", "odblokowywali" strajkujące zakłady pracy (m.in. Huta "[...]" w [...], KWK "[...]" w [...].).
Jednocześnie w dokumentacji Instytutu Pamięci Narodowej znajduje się informacja, że Strona była członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (ZSMP), a także kandydatem na członka Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Organ przypomniał, że ZSMP powstał w 1976 r. i zrzeszał ludzi w wieku od 15 do 35 lat. Narodził się z połączenia Związku Młodzieży Socjalistycznej, Związku Socjalistycznej Młodzieży Wiejskiej i Socjalistycznego Związku Młodzieży Wojskowej, a głównym zadaniem była indoktrynacja młodzieży i przygotowanie jej do przyszłej kariery w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR).
W całokształcie działalności ZSMP ważne miejsce zajmowała praca ideologiczna, młodzież zapoznawano z podstawami marksizmu-leninizmu oraz programami PZPR. Natomiast PZPR, była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego.
Mając powyższe na uwadze , zdaniem Ministra, M. K., pełniąc służbę na etacie Służby Bezpieczeństwa, czerpał określone, wymierne korzyści, m. in. został mianowany funkcjonariuszem stałym oraz zwiększono mu uposażenie oraz awansował na wyższy stopień służbowy - starszego [...] oraz [...].
Powyższe świadczy, że wiązano z nim konkretne plany i inwestowano w niego środki finansowe. Z pewnością nie można tutaj mówić o braku świadomości strony co do charakteru struktur, do których przynależała i apanaży uzyskiwanych przez byłego funkcjonariusza z tego tytułu.
Przedmiotowa postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, a także pozostawania w ich ramach przez cztery lata, w ocenie Ministra, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek.
W świetle powyższego Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. zarzucił decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
- art.7, 77§1 i art. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. po 256 ze zm – zwaną dalej "k.p.a." poprzez dowolną i niewszechstronną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów prowadzącą do uznania, że nie została spełniona przesłanka o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1
ustawy zaopatrzeniowej, a w konsekwencji uznania, że nie zachodzi "przypadek
szczególnie uzasadniony", podczas gdy rzetelna, wszechstronna i wnikliwa analiza
zgromadzonego materiału dowodowego, przeprowadzona w oparciu o prawidłową
wykładnię przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, prowadzi do wniosku, że istnieje podstawa do wyłączenia stosowania wobec niego przepisów art.l5c, 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym w związku z art. 2 i 8 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie wyłączenia przepisów zgodnie z wnioskiem, a w konsekwencji przyjęcie, iż w jego sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", co godzi w zasadę sprawiedliwości społecznej, demokratycznego państwa prawa i stanowi zastosowanie wobec jego osoby odpowiedzialności zbiorowej za działania organów Państwa do roku 1990, podczas gdy jego służba na rzecz tzw. "państwa totalitarnego" miała zarówno w wymiarze proporcjonalnym, jak i bezwzględnym charakter, krótkotrwały, a czynności wykonywane w ramach pełnionej służby miały charakter zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Jednocześnie na podstawie art. 145a§l p.p.s.a. wniósł o zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym wyłączając go spod stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – zwaną dalej "P.p.s.a.").. Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. złożył zarówno Organ, jak i Skarżący (k. 53 akt sądowych).
Zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz. U. z 2020 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia).
Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w nin. sprawie nie ma zastosowania).
Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem Organ wydając decyzję naruszył zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy procesowe w stopniu, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Istota sporu między stronami sprowadza się do oceny czy organ administracji dokonał poprawnej wykładni art.8a ustawy zaopatrzeniowej oraz czy zebrany materiał dowodowy oraz jego ocena znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami przepisu art.107 K.p.a., a w szczególności, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
W sprawie bezspornym jest, że decyzje wydawane na podstawie art.8a ustawy zaopatrzeniowej, mają charakter fakultatywny i podejmowane są w ramach uznania administracyjnego. Dlatego też w odniesieniu do decyzji uznaniowej - sądowa kontrola legalności aktu polega w szczególności na zbadaniu czy organ administracji publicznej nie przekroczył granic tego uznania, poprzez podjęcie decyzji w sposób arbitralny, poprzez zastosowanie w sprawie niedozwolonych kryteriów lub błędną wykładnię dopuszczalnych w sprawie przesłanek.
Na wstępie Sąd zauważa, że niniejszej sprawie skarga została oparta zarówno na naruszeniach prawa procesowego, które skarżący upatruje w dowolnej i niewszechstronnej ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów prowadzących do uznania, że nie została spełniona przesłanka o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1
ustawy zaopatrzeniowej, jak i prawa materialnego, poprzez niewłaściwą wykładnię przesłanki, o której mowa w powołanym wyżej przepisie.
W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż tylko ustalony prawidłowy stan faktyczny stanowi podstawę do właściwej subsumpcji przepisów prawa materialnego.
Sąd w niniejszej sprawie, z uwagi na to, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są w głównej mierze procesowym odzwierciedleniem wadliwej wykładni przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, odstępuje od tej zasady albowiem to przepisy materialnoprawne determinują zakres niezbędnych ustaleń faktycznych dla prawidłowego rozumienia istoty regulacji "dobrodziejstwa" regulacji przywołanego art. 8a.
Dlatego też w punkcie wyjścia swoich rozważań Sąd stwierdza, że – jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, z dnia z 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19 i z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2514/19, a które to tezy i wyrażone w tych wyrokach poglądy Sąd w składzie orzekającym traktuje jako własne - przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i - z tego właśnie względu – jego prawa w aspekcie świadczenia emerytalnego zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.
Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych.
Co istotne, w tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanych wyrokach).
Jak podkreślił z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 2114/19, wykładni art.8a ustawy zaopatrzeniowej, "należy dokonywać z uwzględnieniem wyrażonej w art.2 Konstytucji RP zasady sprawiedliwości społecznej. Jest ona kojarzona z koniecznością poszanowania niezbywalnej godności człowieka, który powinien być traktowany przez organy państwa w sposób bezstronny i sprawiedliwy według jednolitej miary dla wszystkich (za W. Sokolewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2018, s. 158). Jednocześnie wskazuje się, że oznacza ona zakaz arbitralności państwa przy określeniu sytuacji prawnej obywateli (por. wyrok TK z dnia 22 grudnia 1997 r., sygn. akt K 2/97). Zasada sprawiedliwości społecznej jest zatem wyznacznikiem zmierzającym do tego, aby Państwo podejmowało wobec swoich obywateli działania, które nie będą miały cech dowolności. Powinna ona uwzględniać indywidualne przypadki, które pozwalają na uwzględnienie szczególnej sytuacji danego podmiotu. Podnosi się w doktrynie, że "w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest bowiem demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości społecznej, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równego w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów" (P. Tuleja [w:] Konstytucja RP tom I Komentarz do art. 1-86, red. M. Safian, L. Bosek, Warszawa 2016, s. 243)".
Nadmienić przy tym należy, że wyrażona "zasada sprawiedliwości społecznej wyeksponowana w treści uzasadnienia (ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin) jako podstawa noweli, oznacza zatem nakaz formułowania przepisów prawa w taki sposób, aby uniemożliwiały one obywatelom ochronę słusznie nabytych praw lub uwzględniania przepadków, w których odebranie pewnych przywilejów byłoby uznane za oczywistą niesprawiedliwość".
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma także uwypuklona przez NSA okoliczność, że "omawiana ustawa ma zastosowanie do osób, które przeszły weryfikację na początku lat dziewięćdziesiątych, co oznacza, że Rzeczpospolita Polska uznała, iż ich dotychczasowa służba nie nosi znamion wskazujących na popełnienie w okresie Polski Ludowej czynów niegodnych. Podkreślić nadto należy, że w tradycji polskiej istnieje poszanowanie dla munduru noszonego także przez przeciwnika. Nie ma w polskiej tradycji zasady stosowania wobec przeciwników odpowiedzialności zbiorowej charakterystycznej dla reżimów i poglądów ideologicznych wzorujących się na wschodnich despotiach. Stąd tak ważne jest poszanowanie przy takim akcie prawnym godności danej osoby i uwzględnienia jej indywidualnej sytuacji, co wynika wprost z zasady sprawiedliwości społecznej zakazującej prowadzenia działań, także o charakterze legislacyjnym, które uwłaczałyby danej osobie (por. wyroki TK z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt K 44/07 oraz z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt K 35/08)".
Uwzględniając powyższe uwagi o charakterze generalnym, zdaniem Sądu przyjąć więc należy, że "szczególnie uzasadniony przypadek" stawowi jedną przesłankę obejmującą swym zakresem sytuacje wymienione w art. 8a ust. 1 pkt 1 (krótkotrwała służba w organach wymienionych w art. 13b ustawy przed dniem 31 lipca 1990 r.) i art. 8a ust. 1 pkt 2 (rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.), a także, że "szczególnie uzasadniony przypadek" może wystąpić również wówczas, gdy uprawniony nie spełnia warunków określonych w pkt 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy, jednakże, jak wynika to z zasady sprawiedliwości społecznej, przepis powinien mieć w danym przypadku zastosowanie, np. w sytuacjach, gdy służba w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych, a zatem wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Innym przykładem tego rodzaju zdarzeń, może być sytuacja, gdy funkcjonariusz wykonywał po 1989 r. swoją służbę w sposób nierzetelny, ale w trakcie jego służby doszło do tego, że narażał on swoje życie lub zdrowie, a nawet doszło do uszczerbku na jego życiu lub zdrowiu.
W świetle zaprezentowanych wyżej uwag, unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.
Należy przy tym dodatkowo podkreślić, że unormowanie zawarte w treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w odróżnieniu od regulacji art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6 oraz art. 24a ust. 4 i 6 tej ustawy, stanowi podstawę – o czym była wyżej mowa - do wyłączania restrykcyjnych unormowań ustawy w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, tj. decyzji administracyjnej rozstrzygającej konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. Okoliczność ta ugruntowuje "indywidualistyczną" wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, potwierdzając w konsekwencji stanowisko, że istota zakodowanych w tym przepisie norm koncentruje się na potrzebie badania konkretnych spraw określonych indywidualnych osób ze świadomością, że restrykcyjne ustawowe domniemanie "służby na rzecz totalitarnego państwa" zrównuje - w zakresie statusu istotnego z punktu widzenia zaopatrzenia emerytalnego - osoby, które bezpośrednio angażowały się w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a zatem takie, których postawa z dzisiejszej perspektywy aksjologicznej jest oceniana negatywnie, z takimi osobami, których aktywność wprawdzie nie pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego, jednakże ograniczała się wyłącznie do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji pejoratywnych.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że organ poprzez wadliwą wykładnie art.8a ustawy zaopatrzeniowej przyjął, że do zastosowania dobrodziejstwa wynikającego z tego przepisu konieczne jest łączne zaistnienie okoliczności opisanych w pkt.1 i 2 w/w przepisu, co skutkowało brakiem wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i błędną oceną sprawy w jej całokształcie.
Tymczasem, jak wskazano w rozważaniach wstępnych, nawet brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." nie daje się pogodzić z aksjologią demokratycznego państwa prawa i świadczyła o bezpośrednim zaangażowaniu się w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego.
Dlatego też, w ocenie Sądu, nieprzekonujące jest uzasadnienie odnoszące się do przesłanki określonej w 8a ust. 1 pkt 1 (krótkotrwała służba w organach wymienionych w art. 13b ustawy przed dniem 31 lipca 1990 r.), która to zdaniem organu nie może być zastosowana z uwagi na zaangażowanie skarżącego jako byłego funkcjonariusza w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowane charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, które organ upatruje w pełnieniu służby w komórce organizacyjnej SB - w Wydziale "[...]", która zajmowała się tajną perlustracją korespondencji, zaś realizacja zadań odbywała się m. innymi poprzez blokowanie wszelkich prób przesyłania pocztą zakazanej - z perspektywy aksjologii totalitarnego ustroju - literatury oraz rozprzestrzeniania treści niepożądanych czy też niekorzystnych w kontekście umacniania ówczesnej władzy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Organ podkreśla, że działalność ta była prowadzona na ogromną skalę, zaś cenzura możliwa była za pomocą rozbudowanej sieci agenturalnej, przy czym uzyskiwane dokumenty, stanowiące zazwyczaj fotokopię weryfikowanych korespondencji, pozwalały ustalić kontakty korespondencyjne osoby inwigilowanej oraz więzi łączące ją z innymi osobami, zaś
wśród spraw, którym Pion "[...]" poświęcał szczególną uwagę był Kościół oraz kontakty obywateli polskich z zagranicą (co potwierdza Wystawa IPN "Oczy i uszy
bezpieki. Metody inwigilacji społeczeństwa przez Służbę Bezpieczeństwa" ).
Wskazując na stronę podmiotową, Organ z kolei podkreślił, że skarżący zwrócił się o umożliwienie mu odbycia zasadniczej służby wojskowej w Batalionie Centralnego Podporządkowania w [...], który był pododdziałem Milicji Obywatelskiej i wchodził w skład Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej (ZOMO), co wynika z wniosku z dnia [...] czerwca 1984 r., w którym ww. stwierdził, że: "(...) po odbyciu służby wojskowej pragnąłbym pozostać w organach MO by swoją służbą przyczynić się do utrzymania ładu i porządku publicznego w kraju", co także uzasadnia wniosek, że od samego początku skarżący nakierowany był na uzyskiwanie apanaży związanych z przynależnością do struktur SB oraz miał pełną świadomość co do ich charakteru. Taka postawa, podobnie jak przynależność do PZPR, związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, a także pozostawania w ich ramach przez cztery lata, w ocenie Ministra, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek, wskazany w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Podobnie, nie do zaakceptowania z punktu widzenia prawidłowej wykładni przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest stanowisko organu, że jest choć służba pełniona po 12 września 1989 r. charakteryzowała się rzetelnym wykonaniem zadań i obowiązków (do tego stopnia, że skarżący był nie tylko wielokrotnie wyróżniany, ale i otrzymał odznaczenie państwowe – Złoty Krzyż Zasługi), to skarżący nie może skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu.
W ocenie Sądu, zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko organu jest dowolne, zbyt daleko idące i po prostu restrykcyjne w kontekście wykładni art. 8a ustawy o zaopatrzeniu.
Także przywołane przez organ "dodatkowe" argumenty organu, które mają przemawiać za niezastosowaniem wobec skarżącego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, jak przynależność do PZPR, zaangażowanie ideowe, etc. jest nieuprawnionym rozszerzeniem przesłanek wskazanych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu. Także rozpoczęcie studiów na [...] Akademii Spraw Wewnętrznych w [...] nie może być argumentem za stosowaniem restrykcyjnych zasad ustalenia świadczeń. Wniosek, że rozpoczęcie studium świadczy o "chęci rozwoju i rozwijania na rzecz państwa totalitarnego", jest pozbawiony podstaw. Z doświadczenia życiowego wynika, że podjęcie nauki w ramach studium jest najczęściej związane z rozwojem osobistym i swoją karierą zawodową, a nie ideologicznym poświęceniem na rzecz państwa. Analogicznie, sama zaś służba we wskazanej komórce organizacyjnej nie może przekreślać z góry możliwości zastosowania dobrodziejstwa art. 8a ustawy o zaopatrzeniu.
Reasumując powyższe, wobec wykazania, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., przyjęcie, że sprawa skarżącego nie jest szczególnie uzasadnionym wypadkiem, mogłoby zajść jedynie w przypadku, gdyby organ wykazał, że funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i pomimo zasług po 1989 r. nie mógłby on nabyć prawa za ten okres z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.
Przywołane przez organ ogólne okoliczności związane z pełnieniem służby przed 1989 r. nie świadczą o takim kwalifikowanym przypadku, który by przeważył nad osiągnięciami w służbie i rzetelnym jej wykonywaniem po 1989 r.
W świetle powyższego Sąd uznaje, że organ dokonał nieprawidłowej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz nie ocenił właściwe okoliczności sprawy z punktu widzenia zastosowania tego przepisu i w ten sposób naruszył także przepisy prawa procesowego, o których mowa w art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę, Organ będzie zobligowany do tego, aby wydać decyzję uwzględniającą wszystkie wnioski przedstawione przez Sąd administracyjny w niniejszym uzasadnieniu, w tym w szczególności mając na uwadze poprawną wykładnię art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło