II SA/Wa 2455/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant referent stażysta Aneta Kardas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oddala skargę Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej Nr [...] z [...] września 2019 r. w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Pismem z [...] czerwca 2019 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. (zwany dalej: WKU) skierował M. S. (zwany dalej: skarżąca) na badanie przez komisję wojskową lekarską, w celu ustalenia aktualnej zdolności do zawodowej służby wojskowej. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w E. (zwana dalej: RWKL, organ I instancji), działając na podstawie art. 5 ust 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 poz. 3303, zwana dalej: u.s.w.ż.z.) oraz § 4, § 11, § 16 pkt 1 i 2 i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r. poz. 761 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem z 2015 r.) oraz § 5 i 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem z 2012 r.), orzekła, że skarżąca jest niezdolna do zawodowej służby wojskowej - kategoria N (Zał. 1 Grupa I). W pkt 8 ww. orzeczenia RWKL rozpoznała u skarżącej: 1) Celiakię - § 43 pkt 2 (w zastosowaniu); 2) Nieprawidłowe wartości biochemiczne wskaźników wydolności wątroby do diagnostyki - § 44 pkt 6 Uzasadniając podjęte orzeczenie organ I instancji wskazał, iż stwierdzone w wyniku wykonanych badań rozpoznanie 1 i 2 powodują niezdolność do pełnienia zawodowej wojskowej, na podstawie załącznika Nr 1 rozporządzenia z 2015 r., w grupie badanych I obejmującej osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej. W odwołaniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wskazała, iż nie zgadza się z orzeczeniem RWKL, ponieważ choroba celiakia, na podstawie której otrzymała kategorię N jest chorobą, którą przechodziła w dzieciństwie. Powyższe nie oznacza, że choruje na tą chorobę nadal. Wskazała, że w ostatnim czasie wykonała badania krwi pod kątem ww. choroby i lekarz gastrolog, z którym konsultowała te wyniki stwierdził, iż nie wykazują one na występowanie w jej organizmie celiakii. Ponadto wykonane badania krwi wskazują, że wartości biochemiczne wskaźników wydolności wątroby są prawidłowe. Wskazanym na wstępie i stanowiącym przedmiot kontroli w niniejszej sprawie orzeczeniem nr [...] z [...] września 2019 r. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (zwana dalej: CWKL, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), art. 5 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 2019 r., poz. 330, zwana dalej: u.s.w.z.z.) oraz § 3 i § 11 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013 ze zm.) oraz § 7 pkt 1, § 23 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r. poz. 761 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem MON z 2015 r.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu podjętego orzeczenia organ odwoławczy wskazał, iż w toku postępowania orzeczniczego RWKL przeprowadziła badania i konsultacje specjalistyczne, w tym badanie biochemiczne krwi ([...] lipca 2019 r.), w wyniku którego stwierdzono zwiększoną aktywność enzymów [...],[...]. W wyniku przeprowadzonego przez lekarza orzecznika wywiadu w ramach badania internistycznego ustalono, że u skarżącej rozpoznano celiakię i z tego powodu ww. pozostaje na diecie. Na podstawie całości zgromadzonej dokumentacji medycznej RWKL ustaliła rozpoznanie i uznała ww. za niezdolną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. CWKL oceniła, że organ I instancji przeprowadził postępowanie orzecznicze z należytą starannością, skierował orzekaną na badania i konsultacje do ośrodka referencyjnego dla wojska, a na podstawie wyników tych badań ustalił rozpoznania i kategorię zdolności do służby wojskowej. W ramach postępowania odwoławczego CWKL przeprowadziła własne postępowanie orzecznicze w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy(uznając, że zebrany materiał diagnostyczny w przedmiotowej sprawie jest wystarczający do postawienia rozpoznania i rozstrzygnięcia orzeczniczego. Uwzględniła przy tym dowody w postaci załączonych do odwołania i złożonych do akt sprawy wyników badań krwi wykonanych [...] lipca 2019 r. w Zakładzie Diagnostyki Laboratoryjnej Medyczne Laboratorium Diagnostyka w B., w którym stwierdzono prawidłową aktywność [...] i alaninowej oraz dodatnie miano przeciwciał p-ko [...] tkankowej ([...]) w klasie [...]; oraz nie stwierdzono obecności przeciwciał p-ko [...] ([...]) w klasie [...] oraz [...]. Zdaniem CWKL uzyskane wyniki badań serologicznych nie stanowią podstawy wykluczenia rozpoznanej przez RWKL celiakii. Ujemne miano przeciwciał p-ko [...] ([...]) w klasie [...] oraz [...]. oznaczone podczas stosowania przez osobę badaną diety bezglutenowej jest wskaźnikiem przestrzegania zaleceń dietetycznych. Uzyskany do skarżącej wywiad jednoznacznie wskazuje, że w związku z rozpoznaniem celiakii zalecono stosowanie diety. Oceniła, że rozpoznana celiakia stanowi główną przyczynę niezdolności orzekanej do zawodowej służby wojskowej. Pełnienie służby wiąże się często z ekspozycją na zewnętrzne czynniki fizyczne, chemiczne, biologiczne. Wykonywanie zadań służbowych w zmiennych, często ekstremalnych warunkach klimatycznych, w pełnym rynsztunku, wzmożony wysiłek związany z realizacją zadań służbowych i narażenie na przewlekły stres, odwodnienie, nieregularny tryb życia i odżywiania nie pozostają bez wpływu na układ pokarmowy i mogą być przyczyną wystąpienia objawów chorobowych, zaostrzenia istniejących schorzeń, co za tym idzie pogorszenia stanu zdrowia orzekanej. W warunkach takiej służby nie ma możliwości zapewnienia diety eliminacyjnej i regularnego odżywiania, co poza unikaniem stresu i używek jest podstawowym wymogiem skutecznego leczenia rozpoznanej u orzekanej celiakii. Zdaniem CWKL, RWKL prawidłowo – uwzględniając całą dostępną dokumentację orzeczniczą orzekła u skarżącej kategorię N - Zał. Nr 1, Grupa I - niezdolna do zawodowej służby wojskowej, Postawione rozpoznania wraz ze stosowną kwalifikacją według paragrafów zostały ustalone właściwie. Wyniki przeprowadzonych badań stanowią podstawę rozpoznania u skarżącej celiakii, którą RWKL zakwalifikowała poprzez zastosowanie § 43 pkt 2 wykazu zawartego w załączniku nr 1 do rozporządzenia MON z 2015 r. Wymienione rozporządzenie w definicji poszczególnych paragrafów nie zawiera terminu celiakia. Jednak zgodnie z obowiązującymi przepisami jeżeli dla danego przypadku brak jest odpowiedniej pozycji w załączniku nr 1, przypadek ten kwalifikuje się do pozycji najbardziej zbliżonej. Z tego powodu rozpoznane u skarżącej schorzenie przewodu pokarmowego RWKL przyporządkowała do § 43 pkt 2, który obejmuje przewlekle zapalenia żołądka, dwunastnicy, jelit z upośledzeniem sprawności ustroju i skutkuje w grupie I wyłącznie kategorią N. W skardze złożonej na powołane orzeczenie do sądu administracyjnego skarżąca, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o: uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego je orzeczenia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Nadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia lekarskiego z [...] października 2018 r. oraz [...] sierpnia 2019 r., na okoliczność popełnienia przez organ odwoławczy, błędów w zakresie kompletowania i oceny materiału dowodowego oraz na okoliczność stanu zdrowia skarżącej. Wydanemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, które doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, tj.: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, dokonanie oceny materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu w sposób dowolny i nieprzekonujący, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącej, a nadto zaniechanie przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich mimo przedłożenia przez skarżącą, w jej odwołaniu, materiałów świadczących o tym, iż nie cierpi ona na celiakie; 2. art. 8 § 1 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej, co przejawiało się w dokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy i nieprzekonujący, a przede wszystkim zaniechanie przeprowadzenia dalszych badań skarżącej, mimo iż badanie przeprowadzone na zlecenie skarżącej świadczyło o tym, iż nie cierpi ona na celiakię; 3. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu w przedmiotowej sprawie pomimo, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do jego zastosowania, przeprowadzenie bowiem dodatkowego dowodu w postaci badań lekarskich skarżącej doprowadziłoby do wniosku, iż koniecznym jest uchylenie w całości orzeczenia organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy; 4. art. 43 pkt 2 wykazu zawartego w załączniku nr 1 do rozporządzenia MON z 2015 r. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, iż skarżąca cierpi na celiakię (zgodnie z ww. wykazem przewlekłe zapalenie żołądka, dwunastnicy, jelit z upośledzeniem sprawności ustroju), co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego zakwalifikowania skarżącej w grupie I do kategorii N. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podnosząc argumentację tożsamą z tą jaką prezentował w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej przewidują dwa odrębne tryby orzekania o zdolności do służby wojskowej. Zasadą jest, iż określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do kompetencji powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich (art. 26 ust. 1 u.p.o.o.). Natomiast wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej: 1) poborowych, w okresie kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska, 2) żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową oraz 3) żołnierzy rezerwy (art. 29 ust. 1 pkt 1 - 3 u.p.o.o.). Do wojskowej komisji lekarskiej kieruje - z urzędu lub na wniosek - wojskowy komendant uzupełnień, a w odniesieniu do żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową - dowódca jednostki wojskowej (art. 29 ust. 2 u.p.o.o.). Tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi ma charakter szczególny i stanowi lex specialis wobec regulacji zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 851/14, publ. cbois). Wojskowe komisje lekarskie mają obowiązek przeprowadzić postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, zaś w kwestiach tam nieuregulowanych winny stosować ogólne zasady rządzące postępowaniem administracyjnym. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że kontrola sądowoadministracyjna orzeczeń wojskowych komisji lekarskich ma charakter ograniczony i sprowadza się w zasadzie do badania prawidłowości postępowania orzeczniczego pod względem formalnym. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. W zakresie swoich uprawnień sąd administracyjny kontroluje natomiast, czy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, czy orzekały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, jak również czy ustalony przez nie stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w orzeczeniu właściwej komisji lekarskiej. Zgodnie z § 11 rozporządzenia MON z 2015 r. przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczaniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia. W myśl § 17 ust. 1 rozporządzenia MON z 2015 r., wojskowe komisje lekarskie orzekają na podstawie dokumentów, o których mowa w § 9, tj. dokumentów dołączonych do skierowania do wojskowej komisji lekarskiej, które dotyczą stanu zdrowia żołnierza zawodowego, w szczególności na podstawie: odpisu przebiegu zawodowej służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego, informacji o warunkach i przebiegu służby wojskowej dla celów wojskowych komisji lekarskich, historii chorób leczenia szpitalnego, karty badań profilaktycznych i okresowych, książki zdrowia żołnierza zawodowego, akt postępowania powypadkowego. Przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia MON z 2015 r. stanowi, że wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu dokumentów. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: (1) rozpoznanie, (2) ustalenie kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności – określenie ich związku lub braku związku z zawodową służbą wojskową (§ 19 ust. 1). Od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w pierwszej instancji służy stronie odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. za pośrednictwem komisji, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia (§ 22 ust. 1 rozporządzenia MON z 2015 r.). CWKL rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Jednakże, w razie potrzeby, może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów (§ 23 ust. 2). Z treści wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń wynika, iż organy obu instancji zaliczyły skarżącą do kategorii N - niezdolna do zawodowej służby wojskowej (Zał. 1, Grupa I). Podstawę orzeczeń stanowiło rozpoznanie u skarżącej celiakii, które to schorzenie w ocenie RWKL i CWKL powoduje niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej na podstawie wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia z 2015 r. Jak zaznaczył przy tym organ odwoławczy uzyskane wyniki badań serologicznych nie stanowią podstawy wykluczenia rozpoznanej przez RWKL celiakii. Ujemne miano przeciwciał p-ko endomysium (EmA) w klasie IgA oraz IgG oznaczone podczas stosowania przez osobę badaną diety bezglutenowej jest wskaźnikiem przestrzegania zaleceń dietetycznych (w tej właśnie jednostce chorobowej). Ponadto uzyskany do skarżącej wywiad jednoznacznie wskazuje, że w związku z rozpoznaniem celiakii zalecono stosowanie diety. W ocenie organu odwoławczego zarówno specyfika i warunki służby wojskowej, która odbywa się w różnych warunkach terenowych, jak i atmosferycznych, wymaga często dużego wysiłku fizycznego, narażenia na stres i odwodnienie, co w przypadku stwierdzonego u skarżącej schorzenia układu pokarmowego może być przyczyną wystąpienia objawów chorobowych, zaostrzenia istniejących schorzeń, a co za tym idzie pogorszenia jej stanu zdrowia, a tym samym ograniczyć sprawne wykonywanie zadań służbowych. Zdaniem Sądu, na podstawie zgromadzonych materiałów, nie ma podstaw do podważenia oceny organów. Przedłożone przy odwołaniu i do akt sprawy wyniki badań z [...] lipca 2019 r. wykonane zostały już po wydaniu orzeczenia przez organ I instancji i nie mogą być brane pod uwagę przy ustalaniu zdolności do służby, która oceniana jest na dzień badania przez wojskową komisję lekarską (RWKL). Z akt administracyjnych sprawy wynika też, że rozpoznane u skarżącej schorzenia zostały ustalone na podstawie poprzedzających wydanie zakwestionowanych orzeczeń badań lekarskich skarżącej, w tym badań specjalistycznych oraz dokumentacji medycznej. Wyjaśnić również należy, iż przypisując stwierdzonym u skarżącej schorzeniom odpowiednie rozpoznanie z rozdziału XI załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z 2015 r. RWKL była zobligowana uwzględnić dyspozycję § 13 ust. 2 tego aktu prawnego, zgodnie z którym jeżeli dla danego przypadku nie ma odpowiedniego paragrafu lub punktu w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, przypadek ten kwalifikuje się według paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego. W tym kontekście, kwalifikacja celiakii według punktu i paragrafu zbliżonego, tj. § 43 pkt 2 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia jest prawidłowa. W kontekście powyższych rozważań stwierdzić należy, że orzekające w postępowaniu administracyjnym organy nie dopuściły się naruszenia § 43 pkt 2 załącznika Nr 1 do rozporządzenia MON z 2015 r. Sąd stwierdza też, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w zarzutach skargi przepisów postępowania. Orzekające w postępowaniu orzeczniczym organy w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy sprawy i dokonały jego właściwej oceny. Zaskarżone orzeczenie zostało też prawidłowo uzasadnione. Uzasadnienie orzeczenia zawiera ustalenia faktyczne i prawne i nie pozostawia wątpliwości, z jakiej przyczyny skarżąca uznana została za osobę niezdolną do zawodowej służby wojskowej. Organ wziął pod uwagę istniejący materiał dowodowy, mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie można w tym przypadku mówić ani o braku należytego rozpatrzenia sprawy, ani o błędnej ocenie organu. Biorąc pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stwierdzić należy, że organy dokonały jego wszechstronnej oceny i prawidłowo ustaliły, że skarżąca jest niezdolna do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Mając powyższe na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.