II SA/Wa 2467/21
WyrokWSA w Warszawie2022-05-10
Skład orzekający: Karolina Kisielewicz, Tomasz Szmydt, Michał Sułkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając wydania zaświadczenia o pełnieniu służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, uwzględniając wszystkie dostępne źródła danych wskazane przez wnioskodawcę?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o wydanie zaświadczenia, ma obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie, zgodnie z art. 218 § 2 K.p.a. W przypadku, gdy wnioskodawca wskazuje konkretne źródła danych (np. bazy danych, dzienniki służby, dokumentację niejawną), które mogą potwierdzić jego twierdzenia, organ powinien zbadać ich dostępność i zawartość, a nie ograniczać się jedynie do analizy akt osobowych i ogólnych regulaminów. Zaniechanie tej czynności stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący R.M. wnioskował o wydanie zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w Służbie Celnej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, w celu uzyskania podwyższenia emerytury. Organy administracji (DIAS i Szef KAS) odmówiły wydania zaświadczenia, uznając, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym akta osobowe i regulaminy, nie potwierdza jednoznacznie spełnienia kryteriów określonych w przepisach. Skarżący zarzucił organom nierzetelne postępowanie wyjaśniające, pominięcie wskazanych przez niego źródeł danych (m.in. bazy danych, kancelaria tajna, książki służby) oraz niewłaściwą analizę materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 maja 2022 r. sprawy ze skargi R.M. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]
R. M. w piśmie z 7 października 2020 r., powołując się na § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (dalej "rozporządzenie") oraz art. 217 § 2 pkt 2 w zw. z art. 218 K.p.a., wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej "DIAS") o wydanie zaświadczenia potwierdzającego pełnienie przez niego służby w Służbie Celnej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, w okresie od września 1999 r. do lipca 2009 r.
DIAS postanowieniem z [...] października 2020 r., odmówił wydania zaświadczenia żądanej treści.
R. M. w piśmie z 20 października 2020 r. wniósł zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (dalej "Szef KAS").
Szef KAS postanowieniem z [...] stycznia 2021 r., na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Organ odwoławczy, po pierwsze stwierdził, że DIAS nie rozważył, czy R. M. ma interes prawny w uzyskaniu żądanego zaświadczenia. Po drugie, zauważył, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, ani z akt sprawy nie wynika konkretnie, które dokumenty były przedmiotem analizy organu. W ocenie Szefa KAS, wskazanie, że były to między innymi zakresy obowiązków i uprawnień, nie jest wystarczające. Organ drugiej instancji skonstatował, że w tej sytuacji nie ma możliwości odniesienia się do zarzutów wnoszącego zażalenie i oceny charakteru podejmowanych przez niego czynności. Zaznaczył, że w celu wyjaśnienia przedmiotowej kwestii, organ pierwszej instancji powinien dokonać analizy wszystkich posiadanych dokumentów, które mogłyby wskazywać na warunki, w jakich skarżący pełnił służbę w kontekście treści wniosku o wydanie zaświadczenia. Przywoławszy treść § 4 pkt 1 rozporządzenia oraz odwoławszy się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2014 r. sygn. akt U 12/13, organ odwoławczy stwierdził, że do wydania żądanego przez skarżącego zaświadczenia konieczne jest, aby określone fakty lub okoliczności wynikały z dokumentów będących w posiadaniu organu. W ocenie Szefa KAS, istnieje zatem konieczność przeprowadzenia postępowania mającego na celu zebranie i analizę materiału dowodowego w celu wyjaśnienia wszystkich istotnych podnoszonych przez R. M. okoliczności, co do realizowanych przez niego działań.
Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego z 7 października 2020 r., DIAS w piśmie z 19 stycznia 2021 r. zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej "Naczelnik") o informację, czy [...] Urząd Celno-Skarbowy posiada dokumentację (rejestry, ewidencje) dotyczącą służby pełnionej przez funkcjonariuszy w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (dalej "ustawa zaopatrzeniowa"), zaznaczając, że konieczne jest precyzyjne wskazanie dat, miejsca i przebiegu zdarzenia, podczas którego okoliczności stwarzały niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia funkcjonariusza.
Naczelnik w piśmie z 21 stycznia 2021 r. poinformował, że [...] Urząd Celno-Skarbowy w [...] nie posiada dokumentacji dotyczącej służby pełnionej przez funkcjonariusza w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy zaopatrzeniowej.
DIAS w piśmie z 11 lutego 2021 r. zwrócił się do R. M. o wskazanie konkretnych, rzeczywistych sytuacji wraz z określeniem ich daty, miejsca i przebiegu zdarzenia, w trakcie pełnienia służby, w których istniało zagrożenie jego życia lub zdrowia. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że konkretne wskazanie sytuacji wraz z datą, miejscem i ich przebiegiem, w których nastąpiło zagrożenie życia lub zdrowia, umożliwi dokonanie ponownej oceny stanu faktycznego poprzez zweryfikowanie przedstawionych przez niego danych z prowadzonymi rejestrami i ewidencjami.
Skarżący w piśmie z 23 lutego 2021 r. stwierdził, że będąc funkcjonariuszem Służby Celnej nie posiadał kompetencji oraz uprawnień do zbierania i gromadzenia informacji o konkretnych dniach wykonywania czynności w warunkach szczególnie zagrażających życiu lub zdrowiu. Wskazał, że dane dotyczące miejsca pełnienia służby w konkretnym dniu były odnotowywane w książkach służby przez kierowników zmian i potwierdzane przez funkcjonariuszy. Dalej zauważył, że w Oddziale Celnym w [...] i Oddziale Celnym Drogowym w [...] w okresie od września 1999 r. do grudnia 2005 r., wykonując polecenia służbowe, podejmował czynności, podczas których miał do czynienia z różnymi substancjami niebezpiecznymi. Stwierdził, że służba ta była pełniona w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Wskazał, że dowodem na powyższe mogą być dokumenty DPDZ z systemu [...], chociaż – jak zaznaczył – z tego, co pamięta funkcjonariusz kontrolujący pojazdy nie wprowadzał danych do systemu i nie wystawiał dokumentacji.
Dalej R. M. podniósł, że w okresie pełnienia służby na kolejowym przejściu granicznym w [...] dokonywał rewizji towarów i pobierał próbki przewożonych towarów, również gazów palnych w strefach zagrożenia wybuchem.
Skarżący stwierdził, że pełniąc służbę w granicznych oddziałach, m.in. rozpoznawał, zapobiegał i wykrywał przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, przestępstwa i wykroczenia związane z przywozem i wywozem towarów oraz ścigał sprawców, a także przestępstwa i wykroczenia związane z wprowadzeniem na polski obszar celny oraz wyprowadzeniem z tego obszaru towarów objętych ograniczeniami lub zakazami, w szczególności takich, jak opady radioaktywne, odpady szkodliwe, substancje chemiczne, materiały jądrowe i promieniotwórcze, środki odurzające i psychotropowe oraz broń, amunicja, materiały wybuchowe. Podniósł, że potwierdzenie wykonywania czynności przy transporcie odpadów radioaktywnych, materiałów jądrowych i promieniotwórczych powinno znajdować się w kancelarii tajnej.
R. M. zwrócił się także o przesłuchanie lub zwrócenie się do świadków oraz osób mających dostęp do dokumentacji i systemów celnych (u pracodawcy IAS w [...]), osób mogących poświadczyć przedstawione przez niego fakty o sporządzenie oświadczeń oraz przekazanie kopii dokumentacji. Wniósł o dopuszczenie dowodów z przesłuchania świadków, a także analizy informacji z systemów [...],[...],[...], innych dostępnych danych na okoliczność podejmowania przez niego czynności w warunkach szczególnych oraz analizy dokumentacji tajnej znajdującej się w kancelarii tajnej Izby Administracji Skarbowej w [...].
Przy piśmie z 9 marca 2021 r. skarżący przesłał do DIAS kopie czterech oświadczeń byłych funkcjonariuszy Służby Celnej, potwierdzających wykonywanie przez niego czynności opisanych w piśmie z 23 lutego 2021 r.
DIAS postanowieniem z [...] marca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 219 K.p.a., § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 grudnia 2018 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organu w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Celno-Skarbowej oraz ich rodzin (dalej "rozporządzenie emerytalne") i § 4 rozporządzenia, ponownie odmówił R. M. wydania zaświadczenia żądanej treści.
Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący jako objęty świadczeniem emerytalnym na podstawie ustawy zaopatrzeniowej, ma interes prawny w uzyskaniu wnioskowanego zaświadczenia.
Następnie DIAS zauważył, że w odpowiedzi udzielonej na pismo z 19 stycznia 2021 r. Naczelnik poinformował, iż nie posiada dokumentacji mogącej potwierdzić pełnienie służby przez R. M. w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy zaopatrzeniowej. Odnosząc się natomiast do pism skarżącego z 23 lutego 2021 r. i z 9 marca 2021 r., organ pierwszej instancji stwierdził, że opisano w nich zadania wykonywane przez skarżącego w czasie służby w Oddziale Celnym w [...] i w Oddziale Celnym Drogowym w [...], jednak ani w pismach, ani w załączonych do drugiego z nich oświadczeniach, nie wskazano konkretnych sytuacji wraz z datą, miejscem i ich przebiegiem, mogących potwierdzać pełnienie służby w warunkach zagrażających życiu lub zdrowiu funkcjonariusza.
Dalej, odwołując się do art. 218 K.p.a. i orzeczeń sądów administracyjnych, DIAS zaznaczył, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma uproszczony charakter i jest ustawowo ograniczone do zbadania ewidencji, rejestrów, innych danych wyłącznie w celu potwierdzenia faktów, albo stanu prawnego wynikającego z tych zasobów. Przepisy rozporządzenia nakazują natomiast liczbowe ujęcie wymiaru czynności wykonywanych z narażeniem życia lub zdrowia funkcjonariusza, co powoduje konieczność precyzyjnego wskazania dat, miejsca i przebiegu zdarzenia, podczas którego okoliczności stwarzały niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia funkcjonariusza.
Następnie organ pierwszej instancji wskazał, że zaświadczenie potwierdzające wykonywanie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu wydawane jest w oparciu o akta osobowe funkcjonariusza lub inne dokumenty potwierdzające pełnienie służby w tych warunkach.
Jak skonstatował DIAS, z uwagi na fakt, że [...] Urząd Celno-Skarbowy w [...] nie posiada ewidencji i rejestrów spełniających wymagania rozporządzenia, organ pierwszej instancji przeprowadził ustalenia w oparciu o posiadane akta osobowe, w tym zakresy czynności oraz regulaminy organizacyjne jednostek, w których skarżący pełnił służbę. DIAS stwierdził, że nie odnaleziono protokołów powypadkowych lub orzeczeń lekarskich, które wskazywałyby na to, że w czasie służby skarżącego występowało zagrożenie jego życia i zdrowia. Zauważył, że poddał analizie wszystkie posiadane dokumenty o przebiegu i warunkach pełnienia służby przez R. M. w okresie od [...] września 1999 r. do [...] lipca 2009 r. Ustalił, że skarżący pełnił służbę:
1. w Oddziale Celnym w [...]w Urzędzie Celnym w [...] od [...] września 1999 r. do [...] kwietnia 2002 r.;
2. w Oddziale Celnym w [...]w Urzędzie Celnym w [...] w Izbie Celnej w [...] od [...] maja 2002 r. do [...] listopada 2003 r.;
3. w Oddziale Celnym Drogowym w [...] w Urzędzie Celnym w [...] w Izbie Celnej w [...] od [...] listopada 2003 r. do [...] lipca 2005 r.;
4. w Oddziale Celnym w [...] w Urzędzie Celnym w [...] w Izbie Celnej w [...] od [...] lipca 2005 r. do [...] września 2005 r.;
5. w Wydziale Egzekucji i Likwidacji Towarów Izby Celnej w [...] od [...] września 2005 r. do [...] września 2005 r.;
6. w Oddziale Celnym w [...] w Urzędzie Celnym w [...] w Izbie celnej w [...] od [...] października 2005 r. do [...] grudnia 2005 r.;
7. w Oddziale Celnym Drogowym w [...] w Urzędzie Celnym w [...] w Izbie Celnej w [...] od [...] grudnia 2005 r. do [...] lipca 2009 r.
DIAS stwierdził, że ponownie przeprowadził analizę w oparciu o akta osobowa R. M. i regulaminy organizacyjne jednostek Służby Celnej z badanego okresu ustalając, że zakresy obowiązków i uprawnień skarżącego zawarte w karatach obowiązków i uprawnień, a także regulaminy organizacyjne nie potwierdzają jednoznacznie wykonywania przez niego zadań spełniających kryteria określone w § 4 rozporządzenia. Jak skonstatował organ pierwszej instancji, zakresy obowiązków i uprawnień oraz regulaminy wskazują przede wszystkim, że do zadań funkcjonariusza celnego pełniącego służbę w oddziale celnym na stanowisku kontrolera celnego, należało podejmowanie działań mających na celu: nadanie towarom przeznaczenia celnego, podejmowanie decyzji dotyczących stosowania zwolnień z cła, rejestracja długu celnego, przyjmowanie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych, wykonywanie czynności związanych z odprawami celnymi.
Odwoławszy się następnie do prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych rozumienia pojęcia "warunków szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu", DIAS stwierdził, że po wnikliwej analizie wszystkich posiadanych dokumentów, przebiegu i warunków pełnienia służby w okresie od [...] września 1999 r. do [...] lipca 2009 r. ustalono, że zgormadzony w sprawie materiał nie uprawnia do potwierdzenie wykonywania przez R. M. zadań spełniających kryteria określone w § 4 rozporządzenia.
R. M. w piśmie z 9 kwietnia 2021 r. wniósł zażalenie na postanowienie DIAS z [...] marca 2021 r., zarzucając:
1. naruszenie art. 218 § 2 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rzetelnego postępowania wyjaśniającego przed wydaniem rozstrzygnięcia;
2. naruszenie art. 75 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie dowodów znajdujących się w posiadaniu Izby Administracji Skarbowej w [...], tj. oświadczeń byłych funkcjonariuszy Służby Celnej w związku z brakiem raportów o pełnieniu służby w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu, nieprzesłuchanie świadków, niewłączenie do akt sprawy obowiązujących w latach 1999 – 2009 porozumień dyrektora UC/IC z komendantami Straży Granicznej i szefami innych formacji mundurowych;
3. naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, nieanalizowanie wymaganej dokumentacji znajdującej się w kancelarii tajnej, niepodjęcie prób odnalezienia dokumentacji znajdujących się w dostępnych systemach celnych;
4. naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez odmowę uwzględnienia wniosku o umożliwienie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, zawartego w piśmie z 23 lutego 2021 r.;
5. naruszenie art. 42 § 3 K.p.a. poprzez celowe przesłanie zaskarżonego postanowienia przed Świętami Wielkanocnymi na adres stałego zamieszkania skarżącego pomimo otrzymania informacji o przebywaniu na rehabilitacji leczniczej w miejscowości [...] w okresie od 15 marca 2021 r. do 7 kwietnia 2021 r. wraz z wnioskiem o nieprzesyłanie korespondencji w tym okresie;
6. naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędne przyjęcie jej za podstawę prawną i uznanie, że DIAS jest organem ustalającym prawo do zaopatrzenia emerytalnego;
7. naruszenie § 4 pkt 1 rozporządzenia poprzez zastosowanie w sposób uznaniowy i nierzetelny, ponieważ norma ta nie obliguje do precyzyjnego wskazania dat i przebiegu sytuacji zagrożenia życia i zdrowia;
8. naruszenie § 14 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia emerytalnego poprzez pominięcie dowodów znajdujących się w posiadaniu Izby Administracji Skarbowej w [...] – oświadczeń byłych funkcjonariuszy Służby Celnej (innych dokumentów potwierdzających pełnienie służby w warunkach szczególnych);
9. ponowne nierzetelne wskazanie komórki organizacyjnej pełnienia służby w okresie od [...] grudnia 2005 r. do [...] lipca 2009 r. w uzasadnieniu postanowienia DIAS z [...] marca 2021 r. – skarżący wskazał, że służbę w tym okresie pełnił w Oddziale Celnym Kolejowym w [...], co podnosił już w postępowaniu zakończonym pierwszym postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia;
10. nierzetelną analizę przebiegu służby, w szczególności nierzetelną analizę kart zakresu obowiązków i uprawnień, nierzetelną analizę regulaminów organizacyjnych Urzędu Celnego w [...] i regulaminów organizacyjnych Izby Celnej w [...], niewłączenie do akt porozumień dyrektora UC/IC z komendantami Straży Granicznej i szefami innych formacji mundurowych, niedokonanie analizy informacji znajdujących się w kancelarii tajnej i ewidencjach celnych (np. ewidencja [...] z [...] w [...] z okresu 2006-2009);
11. bezpodstawne stwierdzenie, że charakter zadań i warunki służby nie spełniały kryteriów określonych w rozporządzeniu.
Skarżący ponownie zażądał przesłuchania świadków lub odebrania od nich oświadczeń. Wniósł także o dokonanie analizy informacji z systemu [...],[...],[...], ewidencji [...] z [...] [...] (ewidencja czynności wykonywanych poza miejscem urzędu celnego) i innych dostępnych baz danych na okoliczność podejmowania czynności w warunkach szczególnych. Wniósł również o analizę dokumentacji niejawnej znajdującej się w kancelarii tajnej Izby Administracji Skarbowej w [...].
Szef KAS postanowieniem z [...] maja 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, przywołał treść art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy zaopatrzeniowej i § 4 pkt 1 rozporządzenia z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2014 r. sygn. akt. U 12/13.
Następnie Szef KAS stwierdził, że organ pierwszej instancji dokonał analizy akt osobowych skarżącego, regulaminów jednostek organizacyjnych Służby Celnej z badanego okresu, zwrócił się do podmiotu, który mógł posiadać dowody związane z przedmiotowym zagadnieniem z prośbą o informacje, czy nie posiada dokumentacji dotyczącej służby pełnionej przez funkcjonariuszy w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. W odpowiedzi udzielonej w piśmie z 21 stycznia 2021 r. Naczelnik poinformował jednak, że nie posiada dokumentacji dotyczącej służby pełnionej przez funkcjonariusza w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Jak skonstatował organ drugiej instancji, podjęte czynności nie doprowadziły do ustaleń, które pozwoliłyby na wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez R. M.. Zakresy uprawnień i obowiązków, regulaminy organizacyjne oraz wyjaśnienia [...] Urzędu Celno-Skarbowego nie potwierdziły jednoznacznie wykonywania przez skarżącego zadań spełniających kryteria określone w § 4 rozporządzenia. Organ po dokonaniu analizy dostępnej dokumentacji nie miał podstaw do wydania zaświadczenia w zakresie charakteru i warunków pełnionej służby zgodnie
z żądaniem.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących nierzetelnej analizy dokumentów sprawy, Szef KAS podniósł, że podejmowanie czynności służbowych w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury musi niezbicie wynikać ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Związane jest to z faktem, że przepisy rozporządzenia przewidują liczbowe ujęcie wymiaru czynności, a zatem poszczególne czynności, w których brał udział funkcjonariusz, muszą zostać określone precyzyjnie. Informacji zaś, ani materiałów potwierdzających udział skarżącego w określonych akcjach (co najmniej 6 w ciągu roku), zawierających w swej treści żądane informacje, organ pierwszej instancji nie posiada.
Organ odwoławczy zauważył, że w uzasadnieniu skarżonego postanowienia zawarta jest analiza realizowanych przez R. M. obowiązków zgodnie ze wskazanym przez niego zakresem czasowym. Powyższe potwierdza rodzaj i charakter realizowanych przez skarżącego zadań, nie można jednak na tej podstawie stwierdzić, że funkcjonariusz pełnił służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu w rozumieniu § 4 pkt 1 rozporządzenia. Jak stwierdził Szef KAS, skarżący wykonywał typowe zadania przypisane funkcjonariuszom pełniącym służbę w oddziałach celnych, tj. podejmował działania mające na celu nadanie towarom przeznaczenia celnego, rejestracji długu celnego oraz przyjmowaniu deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych. Zadania operacyjno-rozpoznawcze oraz dochodzeniowo-śledcze, przy których mógł wystąpić czynnik narażenia zdrowia i życia przypisane były do kompetencji innych komórek. Zdaniem organu odwoławczego, dołączone do zażalenia dokumenty (porozumienie z 3 marca 2004 r. oraz decyzja DIC z dnia [...] października 2003 r.) nie zawierają również w swej treści zapisów, o których mowa w § 4 rozporządzenia.
W świetle powyższego, w ocenie Szefa KAS, ustalenia organu pierwszej instancji, przedstawione przez skarżącego argumenty oraz dokumentacja dotycząca wykonywanych przez funkcjonariusza zadań w trakcie pełnienia służby, nie są wystarczające do potwierdzenia, iż realizował on zadania w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury zgodnie z § 4 pkt 1 rozporządzenia. Do potwierdzenia powyższego konieczne jest, aby określone fakty lub okoliczności wynikały z dokumentów będących w posiadaniu organu. Analiza zebranych w sprawie materiałów wskazuje, iż organ takich dokumentów nie posiada.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7, art. 10, art. 75 § 1 i art. 77 K.p.a., organ drugiej instancji podkreślił, że postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń stanowi rodzaj postępowania administracyjnego o uproszczonym i odformalizowanym charakterze. Uproszczony charakter postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń sprawia, że nie można w nim stosować uregulowanej w art. 75 § 1 K.p.a. zasady dopuszczania jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Szef KAS podkreślił, że organ wydający zaświadczenie nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz potwierdza fakty albo stan prawny wynikający z dokumentacji znajdującej się w jego posiadaniu. Nie ma natomiast obowiązku analizowania i rozstrzygania spornych kwestii dotyczących okresów zaliczanych do wysługi emerytalnej.
Organ drugiej instancji, odwoławszy się do art. 218 § 2 K.p.a., stwierdził, że konieczne postępowanie wyjaśniające może się odnosić do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się strona, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów. Szef KAS zaznaczył, że postępowanie wyjaśniające spełnia tylko rolę pomocniczą przy ustalaniu treści zaświadczenia, a główną rolę pełnią dane z ewidencji, rejestru, zbioru dokumentów lub zbioru danych utrwalonych innymi technikami. Dodał, że zaświadczenie nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego.
Szef KAS stwierdził też, że z uwagi na ograniczony zakres postępowania w sprawie o wydanie zaświadczenia, organ nie ma obowiązku stosowania przepisów w pełni odnoszących się do postępowania w trybie administracyjnym. Stąd, przy jednoczesnym braku wykazania, jaki skutki procesowe były konsekwencją tego, że strona nie została poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia w sprawie przed wydaniem skarżonego postanowienia, bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że funkcjonariusz w każdym czasie może uzyskać wgląd do akt personalnych, dokumentujących przebieg jego służby.
R. M. zaskarżył postanowienie Szefa KAS z [...] maja 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucił naruszenie:
1. art. 218 § 2 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rzetelnego postępowania wyjaśniającego przed wydaniem rozstrzygnięcia;
2. art. 75 § 1 K.p.a. poprzez odmowę zastosowania przepisu i pominięcie dowodów znajdujących się w posiadaniu Izby Administracji Skarbowej w [...]
- kancelarii tajnej;
3. art. 10 § 1 K.p.a. poprzez odmowę uwzględnienia wniosku o umożliwienie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem rozstrzygnięcia;
4. art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez niewłaściwe rozważenie materiału dowodowego, bowiem nie dawało ono podstaw do odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści;
5. art. 42 § 3 K.p.a. poprzez przesłanie zaskarżonego postanowienia DIAS z [...] marca 2021 r. na adres stałego miejsca zamieszkania, pomimo wniosku o nieprzesyłanie korespondencji w związku z przebywaniem na rehabilitacji leczniczej w okresie od 15 marca 2021 r. do 7 kwietnia 2021 r.;
6. art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy zaopatrzeniowej poprzez bezprawne zastosowanie jako podstawy prawa materialnego w postanowieniu DIAS z [...] marca 2021 r. i błędne uznanie, że DIAS jest organem ustalającym prawo do zaopatrzenia emerytalnego;
7. § 4 pkt 1 rozporządzenia poprzez zastosowanie w sposób uznaniowy i nierzetelny, ponieważ norma ta nie obliguje do precyzyjnego wskazania dat i przebiegu sytuacji zagrożenia życia i zdrowia;
8. § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia emerytalnego poprzez pominięcie dowodów znajdujących się w posiadaniu Izby Administracji Skarbowej w [...]
- dokumentacji z kancelarii tajnej i książkach służby, byłych funkcjonariuszy Służby Celnej wykonujących czynności rozpoznawcze na zlecenie funkcjonariuszy Straży Granicznej, w związku z porozumieniami Komendanta Straży Granicznej i Dyrektora Urzędu Celnego/lzby Celnej (inne dokumenty potwierdzające pełnienie służby w warunkach szczególnych).
R. M. zarzucił ponadto bezpodstawne stwierdzenie przez organy, że charakter zadań i warunki pełnionej służby nie spełniały kryteriów określonych w rozporządzeniu. Zdaniem skarżącego twierdzenie to przeczy faktom, gdyż pełnił służbę w strefie zagrożenia wybuchem i kontrolował na wniosek funkcjonariuszy Straży Granicznej bez zabezpieczeń pojazdy przewożące materiały niebezpieczne, bez koniecznego przeszkolenia i badań lekarskich o dopuszczeniu do pełnienia służby w tych warunkach.
Podnosząc powyższe zarzuty, R. M. wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia DIAS z [...] marca 2021 r.;
2. nakazanie DIAS przeprowadzenie koniecznego postępowania - w szczególności odnalezienie dokumentacji z czynności wykonywanych na zlecenie funkcjonariuszy Straży Granicznej wykonujących czynności operacyjno-rozpoznawcze i dochodzeniowo-śledcze, w związku z porozumieniami Dyrektora Urzędu Celnego w [...] i Komendanta Straży Granicznej w [...] oraz Dyrektora Izby Celnej w [...] i Komendanta Straży Granicznej w [...].
Szef KAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Przy piśmie z 21 września 2021 r. skarżący złożył do akt sprawy kserokopie oświadczeń, pism i zaświadczenia mających potwierdzać wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych i dochodzeniowo-śledczych podczas pełnienia służby w warunkach szczególnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Skarżący domaga się wydania zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie czynności określonych w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1611; dalej "rozporządzenie"), w celu ubiegania się o podwyższenie emerytury o 0,5% podstawy za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Prawo do podwyższenia świadczenia z tego powodu znajduje podstawę w art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723 ze zm.; dalej "ustawa zaopatrzeniowa"). Zgodnie z nim, emeryturę podwyższa się o 0,5% podstawy za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Powołaną normę ustawową doprecyzowuje m.in. § 4 pkt 1 rozporządzenia, który stanowi, że emeryturę podwyższa się o 0,5 % podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, jeżeli funkcjonariusz w czasie wykonywania obowiązków służbowych podejmował, co najmniej 6 razy w ciągu roku, czynności operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze albo interwencje w celu ochrony osób, mienia lub przywrócenia porządku publicznego w sytuacjach, w których istniało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia. Trzeba przy tym zaznaczyć, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 27 maja 2014 r. sygn. akt U 12/13 (OTK-A z 2014 r. nr 5, poz. 56) orzekł, że § 4 pkt 1 rozporządzenia, w zakresie, w jakim stanowi o bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia, jest niezgodny z art. 15 ust. 6 w związku z ust. 2 pkt 3 ustawy emerytalnej.
Mając powyższe na uwadze, należy zaznaczyć, że powołany w podstawie prawnej postanowienia DIAS z [...] marca 2021 r. art. 219 K.p.a., zgodnie z którym odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, określa wyłącznie prawną formę działania organu administracji w przypadku stwierdzania braku podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej treści. Trzeba zatem dodać, że stosownie do treści art. 217 § 2 K.p.a., zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Wedle natomiast art. 218 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W świetle art. 218 § 2 K.p.a., organ ten, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
Ponieważ R. M. oczekuje wydania zaświadczenia potwierdzającego, że wykonywał czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia, należy ponadto zauważyć, że w myśl § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 grudnia 2018 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organu w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Celno-Skarbowej oraz ich rodzin (Dz. U. poz. 2373 ze zm.; dalej powoływane jako "rozporządzenie emerytalne"), środkiem dowodowym potwierdzającym okresy służby pełnionej w szczególnych warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury jest zaświadczenie o okresach służby pełnionej w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, sporządzone na podstawie akt osobowych funkcjonariusza lub innych dokumentów potwierdzających pełnienie służby w tych warunkach, wystawione m.in. przez właściwe organy Krajowej Administracji Skarbowej.
Wobec, z jednej strony stwierdzenia braku podstaw do wydania zaświadczenia w aktach osobowych R. M., a z drugiej strony, wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia emerytalnego, możliwości wydania takiego zaświadczenia na podstawie innych dokumentów, w okolicznościach rozpoznanej sprawy niezbędne okazało się przeprowadzenie w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie, czy urzędowe potwierdzenie podejmowania czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia, umożliwiają inne dokumenty niż znajdujące się w aktach osobowych skarżącego.
Należy przy tym zaznaczyć, co trafnie podkreślił Szef KAS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że postępowanie wyjaśniające prowadzone w trybie art. 218 § 2 K.p.a. spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. Ma na celu zbadanie okoliczności wynikających już z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, jak też wyjaśnienie, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany. Przedmiotem tego postępowania powinno być ustalenie, jakiego rodzaju ewidencje, rejestry i inne zbiory danych mogą potwierdzić wskazywane przez wnioskodawcę okoliczności i ustalenie ich dysponentów. Ogranicza się więc ono do takich czynności, które pozwolą na urzędowe rozpoznanie wniosku i zmierza do usunięcia wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub stanu prawnego (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 1426/16, z 9 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 813/16, z 8 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 950/16
– niepublikowane; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tych względów nie znajduje oparcia w przepisach prawa oczekiwanie R. M., że w postępowaniu w sprawie wydania zaświadczenia właściwy organ przeprowadzi dowody z przesłuchania świadków lub oświadczeń byłych funkcjonariuszy Służby Celnej na okoliczność ustalenia, jakie zadania spoczywały na skarżącym podczas pełnienia służby, a następnie na podstawie tych dowodów wyda zaświadczenie potwierdzające, że wykonywał on czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia. Zeznania świadków, czy też oświadczenia złożone przez byłych przełożonych skarżącego nie są innymi dokumentami potwierdzających pełnienie służby w szczególnych warunkach i nie stanowią źródła danych, o których mowa w art. 218 § 1 K.p.a., mogącego być podstawą zaświadczenia.
W świetle akt sprawy, a w szczególności konfrontacji uzasadnień postanowień DIAS z [...] marca 2021 r. i Szefa KAS z [...] maja 2021 r. z argumentacją i wnioskami zawartymi w piśmie skarżącego z 23 lutego 2021 r. i zażaleniu z 9 kwietnia 2021 r., nie można jednak stwierdzić, że postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone w niezbędnym zakresie.
Poza analizą akt osobowych skarżącego, która doprowadziła do konkluzji, że skarżący wykonywał typowe zadania przypisane funkcjonariuszom pełniącym służbę w oddziałach celnych, postępowanie to ograniczyło się do skierowania pism z 19 stycznia 2021 r. do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] i z 11 lutego 2021 r. do skarżącego. Jakkolwiek Naczelnik stwierdził, że nie posiada dokumentacji dotyczącej służby pełnionej przez funkcjonariusza w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, a skarżący nie wskazał konkretnych sytuacji, w których do takiego zagrożenia doszło, to w piśmie z 23 lutego 2021 r. (poza wskazaniem świadków, których przesłuchania się domagał), wymienił bazy danych administracji celnej (systemy [...],[...]i [...]), jednoznacznie domagając się ich analizy w celu ustalenia, czy zawierają dane niezbędne do wydania żądanego zaświadczenia. Stwierdził również, że dane dotyczące miejsca pełnienia służby w konkretnym dniu były odnotowywane w książkach służby przez kierowników zmian i potwierdzane przez funkcjonariuszy oraz wskazał na dokumentację niejawną, jako potencjalne źródło danych o wykonywaniu czynności przy transporcie odpadów radioaktywnych, materiałów jądrowych i promieniotwórczych.
Z kolei w zażaleniu z 9 kwietnia 2021 r. skarżący zarzucił niepodjęcie przez DIAS prób odnalezienia dokumentacji znajdujących się w dostępnych systemach celnych, wskazując m.in. na ewidencję prowadzoną w Oddziale Celnym Kolejowym w [...] , w którym pełnił służbę od [...] grudnia 2005 r. do [...] lipca 2009 r., a nie jak błędnie podano w postanowieniu DIAS z [...] marca 2021 r. - w Oddziale Celnym Drogowym w [...]. Podobnie jak w piśmie z 23 lutego 2021 r., skarżący wskazał w zażaleniu na zasadność analizy dokumentacji niejawnej w celu ustalenia, czy podejmował czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia. Ponownie wniósł o dokonanie analizy informacji z systemu [...],[...],[...], a także ewidencji [...] z Oddziału Celnego Kolejowego w [...] (ewidencji czynności wykonywanych poza miejscem urzędu celnego) i innych dostępnych baz danych na okoliczność podejmowania czynności w warunkach szczególnych.
Ani w postanowieniu DIAS z [...] marca 2021 r., ani w zaskarżonym postanowieniu Szefa KAS z [...] maja 2021 r., nie zawarto jakiegokolwiek odniesienia do wymienionych przez skarżącego źródeł danych, które w jego ocenie mogłyby potwierdzić pełnienie przez niego służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Nie wiadomo zatem, czy organy administracji ustaliły, czy wskazywane w piśmie z 23 lutego 2021 r. i zażaleniu z 9 kwietnia 2021 r. książki służby, bazy danych, czy dokumenty niejawne są dostępne organowi pierwszej instancji, a jeśli tak, to czy zawierają dane, które pozwalają na potwierdzenie, że R. M. podejmował czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia. W tej sytuacji, nie można stwierdzić, że w postępowaniu wszczętym wnioskiem skarżącego o wydanie zaświadczenia, o którym mowa w § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia emerytalnego, dokonano niezbędnej analizy dostępnych rejestrów i innych źródeł danych, które mogłyby stanowić podstawę do wydania tego zaświadczenia.
Mimo to, że skarżący wprost wymienił źródła danych, które mogłyby potwierdzić pełnienie przez niego służby w warunkach zagrażających życiu lub zdrowiu, z uzasadnienia postanowienia DIAS z [...] marca 2021 r. wynika, iż wobec stwierdzenia, że ewidencje i rejestry spełniające wymagania rozporządzenia nie są w posiadaniu [...] Urzędu Celno-Skarbowy w [...], DIAS poprzestał na analizie akt osobowych skarżącego, w szczególności zakresów obowiązków i uprawnień oraz regulaminów jednostek organizacyjnych, w których pełnił on służbę.
Pomimo postawionych w zażaleniu zarzutów w tym zakresie, także w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono jedynie ogólną argumentację, wskazującą na konieczność jednoznacznego potwierdzenia podejmowania czynności służbowych w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, powtórzono za DIAS, że podejmowania czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia, nie można wywieść na podstawie zakresu realizowanych przez R. M. obowiązków i wskazano, że zadania operacyjno-rozpoznawcze oraz dochodzeniowo-śledcze, przy których mógł wystąpić czynnik narażenia zdrowia i życia były przypisane do innych komórek organizacyjnych. Zawarto też konstatację, że informacji, ani materiałów potwierdzających udział skarżącego w określonych akcjach, uzasadniających podwyższenie emerytury, organ nie posiada, ale nie wyjaśniono, czy informacje takie mogą znajdować się w wymienianych przez skarżącego źródłach danych, ani czy są one dostępne organowi pierwszej instancji.
Należy przy tym nadmienić, że wykonywanie przez R. M. tzw. zadań policyjnych od [...] września 1999 r. do [...] września 2005 r. oraz od [...] października 2005 r. do [...] lipca 2009 r. zostało potwierdzone przez DIAS (zaświadczenie z [...] października 2019 r. znak: [...]), natomiast wedle kart zakresu obowiązków i uprawnień skarżącego znajdujących się w aktach osobowych do jego zadań należało m.in.: przeprowadzanie rewizji celnej towarów, przeszukiwanie osób, konwój celny, strzeżenie towarów, zatrzymywanie i kontrola środków transportu, kontrola bagaży i towarów przewożonych przez osoby, wykonywanie czynności związanych z kontrolą paliw w zbiornikach pojazdów poprzez pomiar ilości paliwa, pobieranie próbek paliwa, kontrolę jego jakości, stosowanie środków przymusu bezpośredniego pod warunkiem uprzedniego przeszkolenia oraz zdania sprawdzianu (karty zakresu obowiązków i uprawień: z 15 lutego 1999 r., z 10 lutego 2000 r., z 3 czerwca 2002 r., z 7 listopada 2003 r., z 22 grudnia 2003 r., z 24 grudnia 2004 r., z 28 lipca 2005 r., z 13 stycznia 2006 r., z 5 grudnia 2008 r.).
Wyżej wymienione dokumenty znajdujące się w aktach osobowych skarżącego, jak trafnie stwierdziły organy administracji, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy wydania zaświadczenia żądanego przez skarżącego. Podejmowanie czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo-śledczych, albo interwencji w celu ochrony osób, mienia lub przywrócenia porządku publicznego nie oznacza bowiem samo przez się powstania sytuacji szczególnego zagrożeniem życia lub zdrowia. Są to typowe zadania, które funkcjonariusz zobowiązany jest wykonywać w ramach pełnionej przez siebie służby. Trzeba bowiem odróżniać potencjalne niebezpieczeństwo, z jakim wiąże się służba w jednej z formacji wymienionych w rozporządzeniu od szczególnego zagrożenia życia lub zdrowia, występującego przy podejmowaniu konkretnej czynności, w tym podczas udziału w określonym co do miejsca i czasu zdarzeniu (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2970/21 i z 17 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 1359/16 – niepublikowane; drugi z wymienionych dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niemniej jednak, analiza kart zakresu obowiązków i uprawnień skarżącego nie uprawnia też do stwierdzenia, że z pewnością nie realizował on zadań, przy których mógł wystąpić czynnik narażenia życia lub zdrowia. W tej sytuacji, aprobując w pełni dokonaną przez organy obu instancji wykładnię przepisów działu VII K.p.a. i podkreślając, że w regulowanym tymi przepisami trybie nie potwierdza się stanów faktycznych, ani ocen prawnych niewynikających wprost z posiadanej dokumentacji, nie można jednak zaakceptować takiego postępowania organów administracji, w którym nie podjęto próby ustalenia, a następnie wyjaśnienia wnioskodawcy, czy wskazywane przez niego źródła danych o czynnościach służbowych są dostępne DIAS, a jeśli tak, to czy zawierają one dane pozwalające na urzędowe potwierdzenie podejmowania czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia.
Opisane zaniechania są równoznaczne z naruszeniem przez organy obu instancji art. 218 § 1 i § 2 K.p.a. K.p.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia emerytalnego, a także art. 107 § 3 K.p.a. Stwierdzone naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w stanie sprawy wynikającym z przekazanych Sądowi akt administracyjnych i osobowych oraz przyjętym przez organy administracji w uzasadnieniach zaskarżonych rozstrzygnięć nie można jednoznacznie stwierdzić, czy DIAS lub podległe mu jednostki organizacyjne są w posiadaniu dokumentów pozwalających na urzędowe potwierdzenie podejmowania przez skarżącego czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia.
Z powyższych względów należało uchylić zarówno zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w pomocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania w postępowaniu przed organami obu instancji i będącego ich konsekwencją uchylenia wydanych w sprawie postanowień, wniosek skarżącego z 9 października 2020 r. będzie podlegał ponownemu rozpatrzeniu. W tej sytuacji, odnoszenie się do pozostałych postawionych w skardze zarzutów jest na obecnym etapie postępowania nieuprawnione.
DIAS, ponownie rozpatrując wniosek R. M. ustali, czy bazy danych (systemy) i dokumenty, w tym dzienniki służby, wskazywane w piśmie z 23 lutego 2021 r. i w zażaleniu z 9 kwietnia 2021 r., mogą stanowić podstawę wydania zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie przez skarżącego czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzania, a także czy dysponuje tymi dokumentami, lub czy dysponują nimi podległe mu jednostki organizacyjne. Organ będzie miał na uwadze, że zaświadczenie stanowi potwierdzenie danych wynikających wprost z istniejącej dokumentacji, która w realiach rozpoznanej sprawy musi jednoznacznie świadczyć o tym, że służba była pełniona przez skarżącego w warunkach szczególnie zagrażających życiu lub zdrowiu. Nie będzie więc uprawniony do dokonania jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło