II SA/Wa 252/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Adam Lipiński po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym postanawia - odmówić zwolnienia A. W. od kosztów sądowych- A. W., reprezentowana przez adwokata z wyboru, zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. W sprawie tej na skarżącej spoczywa obowiązek uiszczania kosztów sądowych w toku całego postępowania sądowoadministracyjnego. Pismem z dnia 2 września 2010 r. skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2010 r. o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że jej sytuacja życiowa uniemożliwia uiszczenie jakichkolwiek opłat w postępowaniu bez uszczerbku utrzymania rodziny. Do sprzeciwu wnioskodawczyni załączyła kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt [...] o wstrzymaniu wykonania prawomocnego wyroku z dnia [...] r. wydanego w sprawie o sygn. akt [...], na okoliczność – jak podała strona – naruszenia posiadania lokalu [...] przy [...] w W. wynajmowanego przez wnioskodawczynię, co spowodowało pogorszenie sytuacji majątkowej rodziny. Oświadczyła, że toczy się postępowanie o przywrócenie posiadania lokalu. Strona wskazała, że wpis wynosi 200 zł, jednakże ze względu na ciężką sytuację skarżąca nie będzie miała środków na wyżywienie i leki dla dzieci. Na podstawie danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ustalono, co następuje. Skarżąca w gospodarstwie domowym pozostaje z dwojgiem dzieci w wieku 12 i 15 lat. Stały dochód w gospodarstwie domowym stanowi kwota 2500 zł uzyskiwana od męża, z którym jest w separacji, na utrzymanie dzieci. Wnioskodawczyni z racji wykonywanego zawodu (gastronom) pomaga w organizowaniu przyjęć, za co jak oświadczyła nie uzyskuje wynagrodzenia, a jedynie wsparcie w formie niefinansowej. Syn strony wymaga leczenia kardiologicznego. Wnioskodawczyni majątku nie posiada. Z uwagi na to, że informacje podane w urzędowym formularzu nie pozwalały na pełną ocenę możliwości płatniczych strony i nie zawierały wszystkich danych potrzebnych do ustalenia, czy spełniona została ustawowa przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, pismem z dnia 7 października 2010 r. skarżąca wezwana została do nadesłania w terminie 10 dni dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Wobec oświadczenia o pozostawaniu z mężem w separacji Sąd wezwał wnioskodawczynię do złożenia oświadczenia, czy separacja została orzeczona przez Sąd. W przypadku, gdy separacja pomiędzy skarżącą i mężem nie została orzeczona przez Sąd skarżąca obowiązana była podać: imię i nazwiska męża, datę jego urodzenia; informacje o stanie majątkowym męża, w tym posiadanych nieruchomościach oraz zasobach pieniężnych, wysokość dochodu miesięcznego brutto uzyskiwanego przez męża oraz do wskazania z jakiego tytułu jest uzyskiwany. Skarżąca obowiązana była również nadesłać: kserokopię wyciągu z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, kserokopie rachunków wskazujących wysokość stałych miesięcznych wydatków (z miesiąca września 2010 r.), np. opłata za mieszkanie, za energię elektryczną, gaz, wodę, leki, kserokopię zeznania podatkowego za rok 2009. W odpowiedzi na wezwanie strona oświadczyła, że separacja z mężem nie została orzeczona przez Sąd, a wnioskodawczyni nie posiada informacji o majątku ojca dzieci. Podała, że Z. W. od października 2009 r. jest bezrobotny. Strona załączyła kserokopię wezwania do zapłaty za gaz z dnia 12 października 2010 r. na kwotę 186,87 zł za okres od 23 lipca 2009 r. do 19 lipca 2010 r., zawiadomienie o wysokości opłaty za używanie lokalu mieszkalnego 650, 26 zł, kserokopię rachunku za energię elektryczną 450 zł za dwa miesiące, opłata 610 zł za warsztaty dziecka za dwa miesiące. Podała, że we wrześniu poniosła bardzo duże wydatki na wyposażenie dzieci do szkoły oraz na jesienną garderobę. Wnioskodawczyni nie nadesłała kserokopii zeznania podatkowego za 2009 r. oraz kserokopii wyciągu z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, jak również nie złożyła żadnego oświadczenia w sprawie braku tych dokumentów. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzania z urzędu postępowania w celu uzyskania odpowiednich dokumentów poświadczających rzeczywistą sytuację i możliwości płatnicze osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż faktycznie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Stan faktyczny, co do rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy, nie może budzić żadnych wątpliwości. W sprawie niniejszej skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawową przesłankę, o której mowa wyżej. Całość oświadczeń złożonych przez skarżącą w toku postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych nie pozwala stwierdzić, że strona nie jest w chwili obecnej w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona wskazuje na fakt uzyskiwania środków finansowych w wysokości 2500 zł od męża a jednocześnie oświadcza, że mąż jest bezrobotny od października 2009 r. Wnioskodawczyni nie złożyła przy tym informacji o majątku męża, z którego może on uzyskiwać stałe dochody, w tym o posiadanych przez niego ewentualnie oszczędnościach. Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzania z urzędu postępowania w celu uzyskania odpowiednich dokumentów poświadczających rzeczywistą sytuację finansową i możliwości płatnicze osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Oświadczenia strony nie pozwalają bez uzasadnionych wątpliwości przyjąć, że mąż skarżącej nie posiada stałego dochodu lub majątku. Z danych przedstawionych przez stronę (postanowienie SR z dnia [...] r.) wynika, że mąż wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, co stanowiło dotychczas główne źródło dochodu rodziny. Skarżąca nie nadesłała na wezwanie kserokopii zeznania podatkowego za 2009 r. jak również nie przedłożyła kserokopii wyciągu z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, co pozwalałoby ustalić jaka faktycznie jest w chwili obecnej sytuacja finansowa strony. Skarżąca nie złożyła również oświadczenia w zakresie niewykonania tego wezwania. Podkreślić należy przy tym, że zgodnie z ustawą z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 5, poz. 59 ze zm.), oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Nadto, małżonkowie obowiązani są do wzajemnej pomocy przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenie osobiste ale i pieniężne. Mąż ma obowiązek udzielenia pomocy żonie w zakresie prowadzenia przez nią procesów sądowych (v. postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 5 maja 1967 r., I CZ 37/67, LexPolonica nr 322862), stąd wysokość osiąganych przez niego dochodów, jego sytuacja majątkowa wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. W związku z tym, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.