II SA/Wa 2607/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Asesor WSA Jacek Fronczyk Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Jacek Jaskot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2005 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie renty specjalnej - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. znak: [...] Prezes Rady Ministrów, po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2004 r., mocą której odmówiono W. D. przyznania renty specjalnej. W uzasadnieniu decyzji Prezes Rady Ministrów podkreślił, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną, jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby świadczenie to mogło zostać przyznane. Przy rozpatrywaniu zatem wniosków o przyznanie świadczenia specjalnego brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże nie stanowi ona jedynego kryterium przyznawania tego świadczenia. Świadczenia specjalne mogą być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności wskazujące na jej szczególny charakter, takie jak na przykład wybitne zasługi wnioskodawcy w dziedzinie kultury lub sportu albo szczególne zdarzenia losowe. Prezes Rady Ministrów wskazał, iż W. D. jest uznany okresowo do 2006 r. za osobę częściowo niezdolną do pracy. Wnioskodawca nie uzyskał prawa do renty, gdyż nie spełnił ustawowych warunków niezbędnych do przyznania tego świadczenia, a w szczególności nie legitymuje się wymaganym 5-letnim okresem ubezpieczenia w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku. Ponadto, jak to wynika z akt administracyjnych sprawy, W. D. odbywa obecnie karę [...] lat pozbawienia wolności za czyn z art. [...] Kodeksu karnego. Wskazane powyżej okoliczności nie stanowią, w ocenie organu, szczególnie uzasadnionego przypadku dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego, o którym mowa w art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skargę na decyzję tę złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. D. W skardze podniesiono, iż skarżący legitymuje się 11-letnim okresem pracy. Fakt pozostawania skarżącego bez pracy jest od niego niezależny. Ponadto, ustawodawca pozbawił osoby pozbawione wolności pomocy społecznej. Zdaniem skarżącego, za szczególne okoliczności, o których mowa w art. 82 ustawy emerytalnej, należy uznać przytoczone powyżej fakty. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 82 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenia z omawianego przepisu mają charakter wyjątkowy. Świadczenia te finansowane są bezpośrednio z budżetu Państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 84 ustawy emerytalnej). Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa Rady Ministrów, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie, sam przez się, jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżący przebywa obecnie w Zakładzie Karnym w [...], gdzie odbywa karę [...] lat pozbawienia wolności za czyn z art. [...] Kodeksu karnego. Skarżący został uznany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2004 r. za częściowo niezdolnego do pracy, w okresie od 16 stycznia 2003 r. do maja 2006 r. Ponadto, skarżący zaliczony został orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2003 r. do lekkiego stopnia niepełnosprawności o charakterze trwałym. Z akt sprawy wynika także, iż skarżący świadczył w okresie od 1 września 1986 r. do 14 stycznia 1999 r. z przerwami pracę w zakładach karnych. Wskazane powyżej okoliczności były przedmiotem badania i oceny organu rozpatrującego sprawę, a sytuacja, w której znajduje się obecnie skarżący nie została uznana za szczególnie uzasadniony przypadek, dający podstawę do przyznania renty specjalnej. Ocena przez organ zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest, zdaniem Sądu, prawidłowa, zgodna z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym. Odbywanie bowiem przez skarżącego kary [...] lat pozbawienia wolności i spowodowana tym faktem niemożność uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, czy też niemożność podjęcia pracy nie mogą zostać uznane za szczególnie uzasadniony przypadek, dający podstawę do przyznania przez Prezesa Rady Ministrów emerytury lub renty specjalnej, o której mowa w art. 82 ust. 1 ustawy emerytalnej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.