II SA/Wa 27/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Kube Sędzia WSA – Sławomir Fularski Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant starszy specjalista – Bogumiła Kobierska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej – uchyla zaskarżoną decyzję – Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a i pkt 4 oraz ust. 4c i ust. 4ca, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1065 ze zm.), orzekł o utracie z dniem [...] sierpnia 2017 r. przez skarżącą M. R. statusu osoby bezrobotnej i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podał, że skarżąca – jak wynika z posiadanych dokumentów – nie stawiła się po raz pierwszy w Urzędzie Pracy [...] w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Zatem zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a i pkt 4 ustawy, w takim przypadku następuje utrata statusu osoby bezrobotnej na okres 120 dni. W odwołaniu z dnia 25 września 2017 r. do Wojewody [...] skarżąca M. R. wniosła o "odwołanie" powyższej decyzji wskazując, że w dniach od 4 sierpnia 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. z powodu choroby rwy kulszowej, nie mogła stawić się w urzędzie w wyznaczonym terminie i o tym fakcie rozmawiała pracownikiem urzędu, doradcą zawodowym K. P. Do odwołania załączyła oryginał zaświadczenia lekarskiego z zaleceniem pozostawania w trakcie choroby w domu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz z art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 4, art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że skarżąca miał wyznaczony na dzień [...] sierpnia 2017 r. termin obowiązkowej wizyty w Urzędzie [...], na który nie stawiła się i nie powiadomiła w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. W dalszej części podał, że zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy, bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. W przypadku bezrobotnego będącego dłużnikiem alimentacyjnym, w rozumieniu przepisów o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyznaczony termin nie może być dłuższy niż 90 dni. Z kolei w myśl art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, starosta, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy na okres: a) 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa, b) 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa, c) 270 dni w przypadku trzeciego i każdego kolejnego niestawiennictwa, a powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. W dalszej części stwierdził, że skarżąca zapoznała się z wyznaczoną na dzień [...] sierpnia 2017 r. datą obowiązkowej wizyty w Urzędzie Pracy [...], co potwierdziła własnoręcznym podpisem złożonym w Karcie Wizyt w Centrum Aktywizacji Zawodowej. Termin zgłoszenia się w Urzędzie był wyznaczony w sposób czytelny i nie budzący wątpliwości, a złożenie podpisu na powyższym dokumencie jest tożsame z tym, iż skarżąca przyjmuje do wiadomości i jest świadoma jego treści, zaś organ ma prawo pozostawać w przekonaniu i zaufaniu do wagi podpisu złożonego przez nią. W związku z powyższym skarżąca zobowiązana była stawić się w wyznaczonym terminie i powinna była dołożyć wszelkich starań, aby terminy obowiązkowego stawiennictwa w Urzędzie Pracy zostały zachowane. Ponadto dla zachowania statusu osoby bezrobotnej konieczne jest spełnienie łącznie dwóch warunków, tj. bezrobotny musi usprawiedliwić niestawiennictwo w wyznaczonym przez urząd pracy terminie przez wskazanie uzasadnionej przyczyny i takie powiadomienie winno nastąpić w ciągu 7 dni od wyznaczonego terminu zgłoszenia się w urzędzie pracy. Wprawdzie skarżąca wskazuje, że kontaktowała się telefonicznie z pracownikiem Urzędu, nie wskazując jednak w jakim terminie informowała pracownika o przyczynie niestawiennictwa, lecz akta sprawy nie potwierdzają powyższej okoliczności. Jak wynika z wydruku raportu z listy z systemu SyriuszStd, skarżąca nie kontaktowała się z Urzędem Pracy w ciągu 7 dni od daty niestawiennictwa. Zatem nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie stawiła się w wyznaczonym terminie w Urzędzie Pracy i w terminie kolejnych 7 dni od wyznaczonej daty nie powiadomiła o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Wskazano, że art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy jednoznacznie określa ciążące na bezrobotnym obowiązki i odnosi je m.in. do powiadomienia o uzasadnionej przyczynie, a nie jakiejkolwiek przyczynie niestawiennictwa w urzędzie pracy. Tym samym nie każdy podany przez bezrobotnego powód niezgłoszenia się do urzędu pracy może być uznany za uzasadnioną przyczynę, a ponadto to nie organ zobowiązany jest do ustalenia i wyjaśniania przyczyny niezgłoszenia się bezrobotnego. Bezrobotny sam musi usprawiedliwić swoją nieobecność poprzez wykazanie uzasadnionej przyczyny swej absencji. Natomiast organ, w oparciu o przedłożone przez stronę wyjaśnienia i dowody, dokonuje oceny w kwestii istnienia przyczyny oraz tego, czy miała ona znamiona przyczyny uzasadnionej. Zatem w świetle powołanego przepisu regułą jest pozbawienie statusu bezrobotnego w razie niezgłoszenia się w urzędzie pracy i nieusprawiedliwienia niestawiennictwa w wyznaczonym terminie. Warunki uzasadniające odstąpienie od tej zasady muszą być postrzegane i interpretowane w sposób ścisły. Skarżąca została pouczona o przysługujących prawach oraz obowiązkach nałożonych na bezrobotnego, w tym m.in. o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych przez Urząd terminach, o obowiązku powiadomienia Urzędu Pracy w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa oraz o skutkach niedopełnienia obowiązków, czego dowodem jest złożony własnoręczny podpis bezrobotnej w dniu rejestracji na dokumencie: "Informacja dla osób zgłaszających się w celu rejestracji jako osoba bezrobotna" oraz na Karcie Wizyt w Centrum Aktywizacji Zawodowej. Dodano, że to to na osobie bezrobotnej ciąży odpowiedzialność dopełnienia wszelkich obowiązków nałożonych na nią z tytułu posiadania statusu bezrobotnego, w tym obowiązku zgłoszenia się na wyznaczoną przez Urząd Pracy wizytę celem potwierdzenia gotowości do podjęcia zatrudnienia oraz zapoznania się z ofertami odpowiedniej pracy lub innymi formami pomocy wynikającymi z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Tym samym osoba bezrobotna winna dołożyć wszelkich starań, aby z tego obowiązku się wywiązać. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca M. R. nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 33 ust. 4 pkt 4) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1065 ze zm.), starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Analizując powyższy przepis art. 33 ust. 4 pkt 4) ustawy stwierdzić należy, że ze względu na występujący w nim spójnik "i", aby pozbawić stronę statusu osoby bezrobotnej, muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki, tj. bezrobotny 1) "nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie" i 2) "nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa". W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca M. R. miała wyznaczony termin obowiązkowej wizyty w Urzędzie [...] na dzień [...] sierpnia 2017 r. i w wyznaczonym terminie, jak wynika z "Karty Wizyt w Centrum Aktywizacji Zawodowej", nie stawiła się do organu. Poza sporem pozostaje również fakt, że pod pkt C ppkt 23 lit. a) "Karty Rejestracyjnej Bezrobotnego" w brzmieniu: "Zostałam pouczona o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych terminach w powiatowym urzędzie pracy" i pod lit. c) w brzmieniu, że została pouczona o obowiązku "powiadomienia powiatowego urzędu pracy w terminie 7 dni od wyznaczonego dnia o przyczynie niestawiennictwa", skarżąca złożyła swój podpis i w tej sytuacji należy przyjąć, że znane jest były obowiązki wynikające z treści art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Tym bardziej, że o tym samym została pouczona w "Karcie Wizyt w Centrum Aktywizacji Zawodowej", składając stosowny podpis. Zatem skoro nie zgłosiła się w wyznaczonym terminie w powiatowym urzędzie pracy, to została wyczerpana pierwsza z wyżej wymienionych przesłanek. Co zaś się tyczy drugiej przesłanki to zauważyć należy, że ani przepis art. 33 ust. 4 pkt 4) ustawy, ani też omówione powyżej pouczenia, nie nakładają na osobę bezrobotną obowiązku osobistego powiadomienia w siedzibie organu o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Zatem może to być – zdaniem Sądu – powiadomienie pisemne, telefoniczne, złożone drogą elektroniczną itp. W rozpoznawanej sprawie nie budzi również wątpliwości fakt, iż do odwołania skarżąca załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2017 r. z którego wynika, że rozpoznano u niej rwę kulszową i zalecono, że "powinna pozostać w domu do dnia 31 sierpnia 2017 r." Ponadto w odwołaniu wskazała, że "Rozmawiałam telefonicznie o tym fakcie z doradcą zawodowym panią K. P., pracownikiem w/w urzędu". Wskazać w tym miejscu należy, że Wojewoda [...] musi przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 k.p.a.). Ponadto jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu – zarówno z akt sprawy, jak i z uzasadnienia decyzji wynika, że Wojewoda [...] nie zadośćuczynił powyższym obowiązkom, bowiem nie przeprowadził w sposób wyczerpujący uzupełniającego postępowania dowodowego, bądź też nie zlecił organowi pierwszej instancji przeprowadzenia takiego postępowania w myśl art. 136 § 1 k.p.a., zmierzającego do ustalenia, czy faktycznie skarżąca – jak podaje w odwołaniu – rozmawiała telefonicznie z doradcą zawodowym K. P. o rozpoznanej u niej chorobie z zaleceniem lekarskim pozostawania w domu do dnia 31 sierpnia 2017 r. i kiedy ewentualnie rozmowa ta miała miejsce (czy w terminie 7 dni od dnia 17 sierpnia 2017 r.). Natomiast gdyby faktycznie fakt ten polegał na prawdzie, to nie zostałaby spełniona druga z przesłanek zawartych w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. W tym miejscu należy podkreślić, że rzeczywiście ciężar dowodowy spoczywa na stronie wywodzącej określone skutki prawne z własnej czynności i w omawianym zakresie to skarżąca winna wykazać wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, czy kontaktowała się z organem pierwszej instancji, czy też nie. Możliwości organu pierwszej instancji są bowiem ograniczone i sprowadzają się do ustalenia, czy skarżąca telefonowała z numeru podanego do kontaktu, jednakże w praktyce może okazać się, że z różnych powodów kontaktowała się z innego numeru i wówczas system obowiązujący w danym organie już tego nie będzie w stanie wychwycić. Zatem powołany przez organ drugiej instancji sam raport z listy systemu SyriuszStd., jeśli są w nim faktycznie rejestrowane rozmowy telefoniczne, a czego organ nie wskazał w uzasadnieniu decyzji, jest – zdaniem Sądu – niewystarczający to wykazania, iż skarżąca nie powiadomiła organu o fakcie niestawiennictwa w zakreślonym ustawowo terminie. Wszak na tę okoliczność, jak wynika z uzasadnienia decyzji, nie odebrano oświadczenia np. od doradcy zawodowego K. P., bądź też nie zażądano od skarżącej wyjaśnienia w jakim czasie dzwoniła ona do doradcy zawodowego i nie wezwano jej do przedłożenia bilingu swojego telefonu względnie numeru telefonicznego, z którego kontaktowała się z organem zatrudnienia. Innymi słowy, nie zebrano przede wszystkim i nie rozpatrzono całości materiału dowodowego, który wykluczyłby, bądź potwierdził wersję wskazaną przez skarżącą i w tej sytuacji Sąd nie jest w stanie zbadać, czy została wyczerpana druga z powołanych wyżej przesłanek. Zatem wskazane powyżej braki pozwalają na ocenę, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przywołanych powyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a uchybienia te mają – w ocenie Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też rozpoznając sprawę na nowo, Wojewoda [...] weźmie pod uwagę opisane powyżej wskazania, co do niedostatecznego przeprowadzenia postępowania dowodowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), należało orzec jak w sentencji wyroku.