II SA/Wa 2702/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra - Błaszczykowska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.), Stanisław Marek Pietras, , Protokolant, asystent sędziego Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako k.p.a.) oraz art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892), w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2011 r. (sygn. akt II SA/Wa 1789/10) uchylającym decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie zwolnienia [...] G. B. z zawodowej służby wojskowej, stwierdził, że data zwolnienia G. B. z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2011 r. nie uległa zmianie, uznał że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez Szefa Sztabu Generalnego WP (art. 111 pkt 9 b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), przyznał wymienionemu odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości [...] zł, stanowiące sześciokrotność kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego chorążemu na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość. Wykonanie decyzji w zakresie wypłacenia odszkodowania określonego w pkt 3 powierzył jednostce organizacyjnej, która wypłacała żołnierzowi należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej - Jednostce Wojskowej Nr [...]. Od powyższej decyzji G. B. wniósł odwołanie, w którym podniósł, iż organ pierwszej instancji w wydanej decyzji nie odniósł się do kwestii podnoszonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1879/10. Dodatkowo wniósł o przywrócenie go do zawodowej służby wojskowej. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Obrony Narodowej, decyzją nr [...] z dnia [...] października 2011 r., wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż materialnoprawną podstawą decyzji organu pierwszej instancji był art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W myśl art. 116 ust. 1 w razie uchylenia decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej ulegają uchyleniu skutki tej decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. Zgodnie natomiast z art. 116 ust. 2 tej ustawy, data zwolnienia, w przypadku zwolnienia, o którym mowa w ust. 1 tegoż artykułu, z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. W konsekwencji, zgodnie z art. 116 ust. 3 żołnierzowi zawodowemu przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, iż zgodnie z treścią § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 23, poz. 137, ze zm.) organ wojskowy, który wydał decyzję lub rozkaz o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, dokonuje, nie zmieniając daty zwolnienia, zmiany tej decyzji lub rozkazu, określając, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy. Zdaniem organu przedmiotowa regulacja stanowi lex specialis w stosunku do regulacji prawnej zawartej w Kodeksie postępowania administracyjnego. W przypadku uchylenia orzeczenia lub uchylenia albo stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez organ wojskowy, data zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie. W obecnym stanie prawnym oznacza to, że żołnierz zawodowy nie może być "przywrócony" do zawodowej służby wojskowej. Powyższe nie powoduje reaktywacji stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Przesądza o tym zapis ustawy wskazujący, że data zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, co pozwala na uznanie, że żołnierz pozostaje zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Nie ma zatem możliwości fizycznego pełnienia służby wojskowej przez żołnierza, w stosunku do którego uchylono lub stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu ze służby i otrzymania jakichkolwiek świadczeń wynikających ze stosunku służbowego . Zdaniem organu odwoławczego G. B. został zwolniony na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, która po wywołaniu określonego w niej skutku w postaci zwolnienia podoficera z zawodowej służby wojskowej, została uchylona przez sąd administracyjny. Sądowa weryfikacja decyzji nie skutkuje jednakże "przywróceniem" skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Nie ogranicza to w jakikolwiek sposób prawa żołnierza rezerwy do ubiegania się o ponowne powołanie do zawodowej służby wojskowej, na zasadach określonych w przywołanej ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ odwoławczy podkreślił, iż treść przepisu art. 116 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jednoznacznie wskazuje, że wydanie przez organ decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby powstaje z mocy samego prawa. Oznacza to, że bez względu na datę wydania w tym zakresie aktu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z dniem oznaczonym w ustawie. Jednocześnie treść art. 116 ust. 1 i 2 tej ustawy wyraźnie wskazuje, że uchylenie orzeczeń wymienionych w art. 111 pkt 11, 13-15 i art. 112 ust. 1 pkt 1 albo wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu, nie powoduje automatycznie powrotu do służby. Uchyleniu ulegają jedynie skutki będące następstwem zwolnienia ze służby, z wyłączeniem jednakże skutku w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Odnosząc się natomiast do kwestii podnoszonych przez odwołującego, dotyczących nieprawidłowości związanych z poprzednimi decyzjami zwolnieniowymi, organ wskazał, iż pozostają one poza zakresem niniejszego postępowania, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem uchylił decyzje obu instancji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Konsekwencją błędnie dokonanego zwolnienia ze służby jest odszkodowanie, przewidziane w art. 116 wojskowej ustawy pragmatycznej, przysługujące od Skarbu Państwa. Ustawodawca nie przewiduje natomiast możliwości przywrócenia do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 114 i art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz przepisów postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż uchylenie przez WSA w Warszawie obu wydanych decyzji spowodowane było brakiem pisemnych materiałów potwierdzających prawidłowość notatki służbowej z dnia [...] kwietnia 2011 r., nadto uzasadnienie decyzji sprzeczne było z art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie wyjaśniało w sposób poprawny powodów podjętego rozstrzygnięcia. Natomiast oba organy całkowicie pominęły błędy w procesie zwolnienia skarżącego ze służby, a skupiły się na realizacji zapisów art. 116 § 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wskazał, iż jego celem jest przywrócenie do służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym, obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, prawidłowo organ zastosował w przedmiotowej sprawie, jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, przepis art. 116 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r., zgodnie z którym w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13 - 15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (ust. 2). Żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1 (ust. 3). W powołanym wyżej przepisie art. 116 ustawodawca w sposób szczególny określił sytuację prawną żołnierza, w stosunku do którego uchylono decyzję o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Stwierdził, że powoduje to uchylenie wszelkich skutków jakie wynikły dla żołnierza z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, jednakże z wyłączeniem skutku w postaci zwolnienia. Data zwolnienia nie ulega bowiem zmianie, a następuje jedynie zmiana trybu zwolnienia, gdyż uznaje się, że nastąpiło ono w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości reaktywowania stosunku służbowego, a jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu jest przyznanie żołnierzowi odszkodowania w wysokości określonej w ust. 3 art. 116 tej ustawy. Kiedy mamy do czynienia z obowiązkiem lub prawem wynikającym wprost z ustawy (z mocy prawa), skutek prawny następuje z dniem ustalonym w ustawie. W takim wypadku akt administracyjny konkretyzujący przedmiot w stosunku do indywidualnego adresata ma charakter deklaratoryjny. Decyzje deklaratoryjne ustalają jedynie autorytatywnie zakres jakiegoś stosunku prawnego, który powstał z mocy przepisów prawnych. Treść przepisu art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jednoznacznie wskazuje, że wydanie przez organ decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby, w przypadku ziszczenia się warunków w nim przewidzianych, ma charakter deklaratoryjny, ponieważ obowiązek zwolnienia ze służby powstaje z mocy samego prawa. Oznacza to, że bez względu na datę wydania w tym zakresie aktu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z dniem oznaczonym w ustawie. Należy stwierdzić, że w okolicznościach rozstrzyganej sprawy, organ był zobligowany wolą ustawodawcy wyrażoną w ostatnio powołanym przepisie do wskazanego w nim określenia statusu kadrowego G. B. po uchyleniu przez Sąd decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2010 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] czerwca 2010 r. o jego zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Sąd nie dopatrzył się również nieprawidłowości w zakresie przyznanego odszkodowania. Przepis art. 116 ust. 3 wojskowej ustawy pragmatycznej zakreśla wyraźne ramy dla obliczenia tej należności, które organ był zobligowany stosować. Odnosząc się do zarzutu, iż wbrew treści wyroku z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1879/10, Minister Obrony Narodowej de facto zrealizował decyzję, którą Sąd uznał, że nie podlega wykonaniu, to stwierdzić należy, że art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stanowi obligatoryjny element każdego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego uwzględniającego skargę. Określenie w tym wyroku, czy i w jakim zakresie decyzja nie może być wykonana traktować należy jako określenie, czy i w jakim zakresie zawieszona jest moc (skutek prawny) tej decyzji. W powołanym wyroku z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1879/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzje I i II instancji zobligowany był do rozstrzygnięcia, o jakim mowa w powołanym przepisie. W warunkach niniejszej sprawy nie można natomiast przyjąć, że postępowanie toczy się w tym samym trybie i przedmiocie, co decyzje wyeliminowane z obrotu prawnego w powołanym wyżej orzeczeniem. Tym samym zarzut ten jest nieuzasadniony. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 wskazanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.