II SA/Wa 272/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A.P. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 272/08 oddalającego skargę A.P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej postanawia - odmówić przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 272/08, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi A.P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, oddalił skargę. Odpis niniejszego wyroku został doręczony skarżącemu w dniu 9 października 2008 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się w aktach sprawy) wraz ze stosownym pouczeniem o trybie i terminie wniesienia środka odwoławczego od niniejszego orzeczenia, zatem termin do złożenia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku upłynął dla strony skarżącej w dniu 10 listopada 2008 r. W dniu 16 czerwca 2009 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego radca prawny Z.P. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2008 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że A.P. po otrzymaniu sporządzonego przez Sąd uzasadnienia wskazanego powyżej wyroku powiadomił o tym fakcie swojego pełnomocnika z wyboru, który zobowiązał się złożyć skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dowód: umowa o świadczenie usługi doradztwa prawnego - k. 118). Pełnomocnik przesłał skarżącemu projekt pełnomocnictwa do podpisu (k. 120) oraz skargi kasacyjnej do wiadomości (k. 124), a także oświadczenie, że skarga kasacyjna, choć w jego ocenie nieuzasadniona, zostanie złożona na wyraźne życzenie mocodawcy (k. 121). A.P. odesłał pełnomocnikowi podpisane pełnomocnictwo i wyjechał za granicę. Po telefonicznym ustaleniu, że skarga kasacyjna nie została przesłana do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik polecił skarżącemu być cierpliwym, ponieważ rozpoznawanie skarg w Sądzie II instancji jest długotrwałe i poprosił o niekontaktowanie się w tej sprawie z Sądem. Następnie w czerwcu br. otrzymał od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej informację, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2008 r. jest prawomocny i musi opuścić lokal w związku ze zwolnieniem ze służby. W tej sytuacji skarżący skierował do swojego pełnomocnika zapytanie (email) o stan sprawy, na które nie otrzymał odpowiedzi, zaś telefonicznie uzyskał wiadomość, że skarga kasacyjna nie została złożona z przyczyn leżących po stronie pełnomocnika. W dniu 9 czerwca 2009 r. A.P. uzyskał potwierdzenie, że skarga kasacyjna od wskazanego wyżej wyroku nie została złożona. W związku z tym dokumentację dotyczącą niniejszej sprawy skarżący niezwłocznie, po otrzymaniu od dotychczasowego pełnomocnika, przesłał nowemu pełnomocnikowi, która została mu doręczona w dniu 12 czerwca 2009 r. wraz z pełnomocnictwem oraz umową zlecenia. W ocenie pełnomocnika, skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu, bowiem dochował on należytej staranności wymaganej w tego rodzaju przypadkach, w szczególności zlecając sprawę pełnomocnikowi i upewniając się, iż wyznaczony pełnomocnik wniesie skargę kasacyjną. Pełnomocnik podkreślił także, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone z zachowaniem siedmiodniowego terminu od czasu ustania przyczyny tego uchybienia, gdyż powyższe dokumenty otrzymał w dniu 12 czerwca 2009 r. Jednocześnie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu została dokonana sama czynność, tj. za pośrednictwem radcy prawnego wniesiono skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając wniosek A.P. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od powołanego wyroku Sąd miał na uwadze uregulowania przepisów art. 86-87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu ( art. 87 § 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4). Z powołanych wyżej regulacji wynika, że aby wniosek o przywrócenie uchybionego terminu mógł zostać uwzględniony, przywołane wcześniej przesłanki muszą być spełnione łącznie. W związku z powyższym, przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od dwóch przesłanek: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku oraz od uprawdopodobnienia (a nie udowodnienia) przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu. W pierwszej zatem kolejności Sąd zobowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 p.p.s.a. terminie. W przedmiotowej sprawie należy przyjąć, że skarżący uzyskał informację o niewniesieniu środka odwoławczego w dniu 9 czerwca 2009 r. Jeśli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika to termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczy się od czasu kiedy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminowi i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej. Tak więc, przyczyna przekroczenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku ustała w dniu 12 czerwca 2009 r., czyli w dniu doręczenia temu pełnomocnikowi dokumentacji dotyczącej sprawy wraz z udzielonym przez skarżącego pełnomocnictwem. W ocenie Sądu, niezwłoczne złożenie w dniu 16 czerwca 2009 r. przez pełnomocnika A.P. przedmiotowego wniosku spowodowało zachowanie terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Kryterium braku winy, jako kolejna przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, LEX nr 76309). Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 1117/99,niepubl.). Czynności podejmowane przez pełnomocnika w postępowaniu sądowym oraz zaniechania pełnomocnika w zakresie tych czynności dokonywane są w imieniu strony i na jej rachunek. Zatem pojęcie winy w uchybieniu terminu i konieczność uprawdopodobnienia jej braku, w przypadku wnoszenia o przywrócenie terminu, obejmuje także osoby, które zostały upoważnione przez stronę do działania w jej imieniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99 (Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2002 r., z. 12, poz. 148), zauważył, że pojęcie winy w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności procesowej, natomiast w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 1960 r., sygn. akt II CR 559/59 (OSPiKA 1960, z. 6, poz. 120), wyrażono zdanie, że wniosek o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik lub kurator sądowy, musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu ze strony pełnomocnika lub kuratora procesowego. Zdaniem Sądu, okoliczności wskazane przez pełnomocnika skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2008 r., tj. brak wiedzy o fakcie niezłożenia skargi kasacyjnej przez jego poprzedniego pełnomocnika nie może stanowić o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. W takiej sytuacji brak winy strony w zaniechaniu dokonania czynności przez ustanowionego pełnomocnika nie usprawiedliwia przedmiotowego wniosku, ponieważ to na stronie ciąży obowiązek starannego jego wyboru. Osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle, że przy wykorzystaniu pomocy. Skarżącego zatem obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zleciła pomoc prawną, a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę. A.P., jak wynika z treści wniosku, umocował do występowania w swoim imieniu wybranego przez siebie pełnomocnika, który zobowiązany był do działania za stronę i zachowania należytej staranności w prowadzeniu jego sprawy przed sądem. W ocenie Sądu, we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano żadnych argumentów, które uzasadniałyby brak winy pełnomocnika w niedokonaniu czynności w terminie. W piśmie z dnia 16 czerwca 2009 r. podano jedynie, że skarga kasacyjna nie została złożona z przyczyn leżących po stronie poprzedniego pełnomocnika, nie powołując jednak żadnych okoliczności wyłączających winę tego pełnomocnika. Należy podkreślić, że nieznajomość motywów zaniechania czynności procesowej przez pełnomocnika nie wyklucza winy strony w niezachowaniu terminów do wniesienia środków odwoławczych, przewidzianych przez regulacje ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. To mocodawca bowiem ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się wybranego przez siebie pełnomocnika. Reasumując, wskazać należy, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku jest nieuzasadniony, albowiem zaniechanie czynności procesowej powodujące uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn obciążających, działającego w imieniu A.P., pełnomocnika. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.