II SA/Wa 279/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung Adam Lipiński Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. P. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonej postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 2186/10 oddala skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2186/10 odrzucił skargę A. P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej jako - Prezes WAM) z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2011 r. skarżący został wezwany do uiszczenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - wymaganego wpisu od skargi na ww. decyzję Prezesa WAM w wysokości 200 zł. Jednocześnie został poinformowany o skutkach jego nieuiszczenia. Zarządzenie doręczone zostało stronie w trybie zastępczym, na podstawie art. 73 powołanej ustawy, w dniu 6 czerwca 2011 r. (k-30 akt). Pomimo upływu wyznaczonego terminu wpis sądowy od skargi nie został uiszczony. Zgodnie zatem z art. 220 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga jako nieopłacona podlega odrzuceniu. W dniu 1 grudnia 2012 r. A. P. wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi na decyzję Prezesa WAM z dnia [...] lipca 2010 r. twierdząc, że w dniu 19 listopada 2012 r. telefonicznie skontaktował się z sekretariatem sądu i uzyskał informację, iż jego skarga została odrzucona z uwagi na nieuiszczenie wpisu, do opłacenia którego został wezwany. Wnioskodawca podniósł, że nie otrzymał z sądu żadnej przesyłki nie zostało mu też pozostawione żadne awizo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa II SA/Wa 2186/10 odrzucił wniosek A. P. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej przez niego skargi. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zażalenia A. P. wniesionego na powyższe postanowienie sądu I instancji i postanowieniem z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt I OZ 54/13 oddalił zażalenie. Pismem z dnia 4 lutego 2013 r. A. P. wniósł o wznowie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym (od dnia 26 sierpnia 2011 r.) postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2186/10. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż nie otrzymał korespondencji z sądu zobowiązującej do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Prezesa WAM z dnia [...] lipca 2010 r., albowiem jego skrzynka pocztowa była wielokrotnie otwierana przez nieznane mu osoby. Gdy wyszło to na jaw skarżący wystąpił o przywrócenie uchybionego terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zaznaczył, że spóźnił się o 3 dni ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu wskutek "nieporozumienia", które wynikło z rozmowy telefonicznej z pracownikiem sądu. Aby uniknąć utraty korespondencji w przyszłości skarżący wynajął skrytkę pocztową w Urzędzie Pocztowym nr [...] we W. i obecnie korespondencja do niego kierowana dochodzi bez przeszkód. Skarżący uznając, iż nieuiszczenie wymaganego wpisu od skargi nie było przez niego zawinione, wniósł o ponowne rozparzenie jego skargi na decyzję Prezesa WAM. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie wskazania wymaga, że warunkiem możliwości rozpatrywania skargi o wznowienie postępowania sądowego, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako - p.p.s.a.), jest wniesienie skargi w terminie i oparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych warunków powoduje, że rozpatrywanie skargi o wznowienie jest niemożliwe i skutkuje jej odrzuceniem. Badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania nie jest badaniem zasadności skargi, lecz jedynie badaniem warunków umożliwiających rozpatrywanie samej skargi. Oceny dokonuje się na podstawie twierdzeń zawartych w skardze. Na tym etapie sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, a tylko fakt ich powołania. To wstępne badanie skargi co do zasady odbywa się na posiedzeniu niejawnym, ale może być też połączone z rozpoznaniem sprawy. W takiej sytuacji stosownie do art. 280 p.p.s.a. sąd wyznaczając rozprawę, na rozprawie bada dopuszczalność wznowienia, może przy tym uczynić to w dwojaki sposób, czyli traktując tę kwestię odrębnie jako pewnego rodzaju samodzielne postępowanie, po zakończeniu którego albo odrzuca skargę, albo przystępuje do badania sprawy, albo łącząc badanie dopuszczalności wznowienia z badaniem istoty sprawy. Negatywny wynik tej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie, a nie jej odrzucenie (por. postanowienie NSA z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 2577/12). W sprawie niniejszej, w ocenie sądu, skarżący uczynił zadość minimalnym wymogom z art. 279 p.p.s.a. Wprawdzie skarżący nie wskazał podstawy prawnej wznowienia, jednakże z treści jego skargi wynika, iż podstawę wznowienia opiera na przepisie art. 271 pkt 1 p.p.s.a. – wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możliwości działania, co czyni skargę dopuszczalną. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt I FSK 1473/12 (publik. LEX nr 12737) stwierdził, iż w sytuacji jednak gdy brak jest powołania się na konkretny przepis lub gdy błędnie go przywołano, konieczna jest ocena, czy mimo to z samej treści skargi o wznowienie postępowania sądowego można odczytać, że strona oparła tę skargę na którejkolwiek z ustawowych przesłanek wznowienia. Przechodząc do rozpoznania skargi wskazać należy, że nadzwyczajny tryb wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego został określony w Dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a można domagać się wznowienia postępowania jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w odniesieniu do spraw, które zostały zakończone prawomocnym orzeczeniem tj. orzeczeniem, od którego nie przysługuje środek odwoławczy. W sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2186/10 na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę, ze względu na nieuiszczenie przez skarżącego wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu na wskazany przez niego adres zamieszkania po podwójnym awizowaniu w trybie przewidzianym przepisem art. 73 § 1 p.p.s.a. Ze względu na to, iż skarżący nie wniósł od przedmiotowego postanowienia skargi kasacyjnej, orzeczenie sądowe zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a. uprawomocniło się. Skarżący pismem z dnia 4 lutego 2013 r. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. prawomocnym postanowieniem. W uzasadnieniu skargi wskazał, że nie mógł uiścić wymaganego wpisu sądowego i przez to zapobiec odrzuceniu skargi, albowiem nie doręczono mu skutecznie wezwania o uiszczenie wpisu. Skrzynka pocztowa na klatce schodowej w miejscu jego zamieszkania była otwierana przez nieznane osoby i z tego powodu korespondencja do skarżącego nie docierała. Na podkreślenie zasługuje to, iż istotą instytucji wznowienia postępowania jest dążenie do wydania orzeczenia zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia, tylko w sytuacji, gdy zapadło ono z pogwałceniem obowiązujących zasad prawa i jest sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy. Zgodnie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, iż był pozbawiany prawa możności działania poprzez niedoręczenie wezwania do uiszczenia wpisu. W ocenie wnoszącego skargę stan faktyczny w niniejszej sprawie uzasadnia twierdzenie, że niemożność działania powstała na skutek bezprawnego działania osób trzecich, co pozbawiło go wiadomości o nadejściu korespondencji. Jednakże niemożność działania, czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Należy przy tym wskazać, że konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem strony możliwości działania. Ponadto należy stwierdzić, że o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania. Stwierdzić należy, że skoro pozbawienie strony możności działania musi nastąpić wskutek naruszenia przepisów prawa, to wyklucza się tu tzw. obiektywny stan tego pozbawienia, co oznacza, że wznowienie postępowania sądowego może nastąpić tylko z winy sądu. Z tego też względu wznowienie postępowania nie może nastąpić z winy stron postępowania. Zaniechanie przez stronę postępowania działania obarcza ją ujemnymi następstwami braku obrony i wyklucza wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 2557/11 (publik. LEX nr 1167138) podkreślił, iż aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, wskutek których strona była pozbawiona możliwości działania, muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe, należy rozważyć, czy działania sądu mogłyby narazić skarżącego na brak możności działania. W tej kwestii najważniejsze jest określenie czy doręczenie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu zostało prawidłowo doręczone skarżącemu. Z akt sprawy wynika, że pisma procesowe w niniejszej sprawie zostały doręczone skarżącemu w trybie zastępczym przewidzianym w art. 73 § 1 - 4 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (§ 1). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4). Analiza akt sprawy pozwala stwierdzić, że zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu zostało doręczone skarżącemu po powtórnym awizowaniu na wskazany przez niego adres do korespondencji. Przy czym zachowane zostały wymagane terminy awizowania oraz pozostawania przesyłki do odbioru w placówce pocztowej. Istotne w niniejszej sprawie, jest także to, iż zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki było prawidłowo wypełnione, a na kopercie zawierającej przesyłkę są naniesione stosowne pieczęcie potwierdzające prawidłowość działań urzędu pocztowego. Zważywszy na powyższe należy uznać, iż działania sądu i przyjęty sposób doręczenia były zgodne z obowiązującymi przepisami, a także ogólnymi zasadami wynikającymi z przepisów art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i nie mogły narazić skarżącego na brak możności działania. W ocenie sądu w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka braku możności działania. Skarżący wnosząc skargę powinien liczyć się z korespondencją ze strony sądu, zatem powinien z należytą starannością doprowadzić do umożliwienia mu doręczenia przesyłek pocztowych. Przedstawione przez skarżącego okoliczności, dotyczące braku doręczenia przesyłek pocztowych, nie są zawinione przez sąd na skutek naruszenia przepisów procesowych. Okoliczności, na które powołuje się skarżący, mogą być brane jedynie pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, które to postępowanie skarżący zainicjował, lecz w następstwie spóźnionych działań nie uzyskał zamierzonego celu. Obecny jego wniosek o wznowienie postępowania sądowego w istocie zmierza do wykazania, iż nie ponosi on winy w uchybieniu ww. terminu, lecz przywołane przez stronę okoliczności nie powodując ziszczenia przesłanki wznowieniowej z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania, albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza (§ 2 powołanego wyżej przepisu). Oddalenie skargi o wznowienie postępowania następuje, jeżeli powołane przez skarżącego przyczyny wznowienia okazały się nieistniejące. Orzeczenie takie jest wynikiem negatywnej oceny zasadności zgłoszonej podstawy wznowienia postępowania. Z tych przyczyn na podstawie art. 282 § 1 i 2 p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak na wstępie.