II SA/Wa 282/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M. Z. przedstawiciela ustawowego małoletnich P. Z., A. Z., K. Z., E. Z. i K. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. Z. z dnia [...] marca 2006 r., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) przyznał rentę rodzinną w drodze wyjątku dla małoletnich dzieci wnioskodawcy: A., K., E. i K. Z. - do szesnastego roku życia oraz P. Z. - do dnia [...] kwietnia 2010 r., pod warunkiem kontynuowania nauki w systemie dziennym. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż wysokość renty wynosi [...] zł miesięcznie i ulegnie podwyższeniu w terminie waloryzacji, zaś prawo do renty powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. W dniu [...] grudnia 2007 r. M. Z. skierował do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, iż nie zgadza się z faktem, aby przyznane świadczenie było wypłacane od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Według niego renta rodzinna powinna być wypłacana od [...] czerwca 2006 r., czyli od dnia, w którym została wydana pierwsza decyzja odmawiająca przyznania świadczenia. Dodatkowo wskazał na bardzo trudną sytuację materialną swojej rodziny. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 100 ust. 1 ww. ustawy emerytalnej prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, zaś koniecznym i istotnym warunkiem w tym przypadku jest podjęcie decyzji o przyznaniu świadczenia. Wyjaśnił, że decyzja taka ma charakter konstytutywny, a więc jej skutek rozpoczyna się od daty jej wydania, zaś przepisy ustawy emerytalnej nie przewidują możliwości przyznania świadczenia w drodze wyjątku z mocą wsteczną. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie renta rodzinna przyznana w trybie art. 83 ustawy przysługuje nie wcześniej niż od 1 listopada 2007 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Z. wyraził swoje niezadowolenie z powyższej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponownie wskazał, iż wnioskowane świadczenie powinno być przyznane od dnia [...] czerwca 2006 r., gdyż to nie z winy skarżącego wydawano wcześniej w sprawie niekorzystne dla jego rodziny decyzje. Podkreślił ponadto, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w wydanych w sprawie decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. przepisami prawa obowiązującego w dniu podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a w szczególności nie narusza przepisu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Na wstępie należy wskazać, że decyzjami z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz z dnia [...] lipca 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku dla małoletnich dzieci skarżącego, zaś wyrokiem z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1645/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził ich nieważność. Następnie, decyzjami z dnia [...] stycznia 2007 r. oraz z dnia [...] lutego 2007 r., ponownie odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzje te zostały uchylone przez Sąd wyrokiem z dnia 14 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 707/07. Wobec powyższego, w dniu [...] listopada 2007 r. organ wydał decyzję przyznającą dzieciom skarżącego świadczenie w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, od dnia 1 listopada 2007 r. Decyzja ta, oparta na uznaniu administracyjnym i mająca charakter konstytutywny (kreująca uprawnienie po stronie wnioskodawców do świadczenia), nie mogła przyznać świadczenia z mocą wsteczną (za okres przed wydaniem decyzji). Żaden przepis prawa materialnego - ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak również przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie dawał podstawy do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zgodnie z żądaniem skargi M. Z., tj. przyznania świadczenia w drodze wyjątku od daty wydania pierwszej decyzji w sprawie, czyli od dnia [...] czerwca 2006 r., jak również od innej daty, aniżeli od czasu podjęcia decyzji uwzględniającej żądanie skarżącego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że decyzje konstytutywne wywołują swoje skutki prawne od momentu ich podjęcia, chyba że przepisy materialne przyznające określone uprawnienia przewidują inny termin rozpoczęcia biegu tych uprawnień lub obowiązków. Dlatego też, zgodnie z przepisem art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, świadczenie w drodze wyjątku można przyznać od momentu wydania decyzji. Inaczej jest to uregulowane w odniesieniu do przyznawania rent i emerytur na ogólnych zasadach, ale w tych przypadkach ustawa określa terminy przyznania ustawowych świadczeń emerytalno-rentowych. Skoro zaskarżona decyzja, przyznająca dzieciom skarżącego świadczenie w drodze wyjątku od początku miesiąca, w którym zapadła decyzja o przyznaniu świadczenia, nie narusza prawa, to wszystkie zarzuty podniesione przez skarżącego, kwestionujące tę datę, nie mogły być uwzględnione. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w wyroku.