II SA/Wa 312/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Janusz Walawski (spr.), Sędziowie WSA - Ewa Pisula-Dąbrowska, - Andrzej Kołodziej, Protokolant - Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2009 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ochrony danych osobowych - oddala skargę - J. Z., w dniu 14 stycznia 2008 r. skierował do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych skargę na Spółdzielnię Mieszkaniową w S. z siedzibą w T., która bezprawnie przetwarza jego dane osobowe, gdyż nie jest jej członkiem, nie łączy go z nią żaden stosunek prawny, jak również nie wyrażał on zgody na przetwarzanie jego danych przez powyżej określoną spółdzielnię. Ponadto podał, że spółdzielnia bezprawnie udostępniła jego dane osobowe K. W., wydając jej zaświadczenie z dnia 25 kwietnia 2007 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 późn. zm.) oraz art. 12 pkt 2, art. 22 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.) w zw. z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 z późn. zm.) oraz art. 74 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z późn. zm.), w dniu [...] lipca 2008 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił uwzględnienia powyżej określonej skargi. W uzasadnieniu decyzji organ podał m.in., że ustawa o ochronie danych osobowych określa zasady postępowania przy przetwarzaniu danych osobowych oraz prawa osób fizycznych, których dane osobowe są lub mogą być przetwarzane w zbiorach danych. Podstawowym obowiązkiem każdego administratora jest przetwarzanie danych osobowych z zachowaniem warunków określonych w powołanej ustawie, które są od siebie niezależne. Stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o ochronie danych osobowych, przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy osoba, której dane dotyczą wyrazi na to zgodę, chyba że chodzi o usunięcie dotyczących jej danych, jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (pkt 2), jest to konieczne dla realizacji umowy, gdy osoba, której dane dotyczą jest jej stroną lub gdy jest to niezbędne do podjęcia działań przed zawarciem umowy na żądanie osoby, której dane dotyczą, jest niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego oraz jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie zachodziła przesłanka z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Jednocześnie podniósł, iż zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, właściciele lokali niebędący członkami spółdzielni są obowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem ich lokali, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości wspólnych. Są oni również obowiązani uczestniczyć w wydatkach związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni, które są przeznaczone do wspólnego korzystania przez osoby zamieszkujące w określonych budynkach lub osiedlu. Obowiązki te wykonują przez uiszczanie opłat na takich samych zasadach, jak członkowie spółdzielni. Dane osobowe J. Z., właściciela przedmiotowego lokalu mieszkalnego, były przetwarzane na podstawie powyższego przepisu, do dnia sprzedaży lokalu. Zdaniem organu, każda spółdzielnia jest zobowiązana prowadzić księgi rachunkowe, w których zawarte są m.in. informacje o zobowiązaniach pieniężnych właścicieli lokali mieszkalnych. Stosownie do art. 74 ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości, księgi rachunkowe przechowuje się co najmniej przez okres 5 lat. Na podstawie tego przepisu dane osobowe ww. mogą być również przetwarzane. Organ uznał, że udostępnienie K. W. danych osobowych skarżącego, było niezbędne do realizacji przez nią prawnie usprawiedliwionych celów związanych z zakupem przez nią przedmiotowego lokalu mieszkalnego i uzyskaniem informacji o jego zadłużeniu. Udostępnienie danych osobowych skarżącego nie naruszyło jego praw i wolności, gdyż pomiędzy nim a ww. została zawarta umowa przedwstępna sprzedaży przedmiotowego lokalu mieszkalnego, którego dotyczyło wydane zaświadczenie. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest władny sprostować jego treści i rozstrzygnąć, czy pomiędzy skarżącym a spółdzielnią istniał stosunek prawny. Bowiem właściwym w sprawie jest sąd cywilny. W świetle powyższego, zdaniem Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych przetwarzanie danych osobowych skarżącego znajduje potwierdzenie w obowiązujących przepisach prawa. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz przepisów powołanych w podstawie prawnej decyzji poprzedzającej, w dniu [...] stycznia 2009 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2008 r. W uzasadnieniu decyzji, organ podał m.in., iż w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy podtrzymuje swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji poprzedzającej. Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2009 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł w skardze, iż wbrew twierdzeniu organu, przetwarzanie przez spółdzielnię jego danych osobowych nie znajduje podstawy w art. 23 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Zdaniem skarżącego, w sprawie mogłaby mieć zastosowanie wyłącznie przesłanka z pkt 3 powyżej określonego przepisu. Spółdzielnia w celu zarządzania nieruchomością, która nie wchodzi w skład jej mienia, powinna zgodnie z art. 1 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz regulaminem spółdzielni, zawrzeć umowę z jej właścicielem lub współwłaścicielami. W ocenie skarżącego, organ wydając zaskarżoną decyzję dokonał oceny kwestii z zakresu właściwości sądów powszechnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz wydanego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podać, iż w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), pojęcie przetwarzania danych obejmuje m.in. takie czynności, jak: zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie danych osobowych. Zadaniem ustawy o ochronie danych osobowych nie jest jedynie stanie na straży interesów tych, których przetwarzane dane osobowe dotyczą. Naczelną zasadą ustawy nie jest zakaz przetwarzania danych osobowych, lecz przestrzeganie zakresu i trybu ich przetwarzania. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 23 ust. 1 pkt 2 i 5 powołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy: 1) zezwalają na to przepisy prawa, 2) jest niezbędne do wypełnienia usprawiedliwionych celów administratorów danych, o których mowa w art. 3 ust. 2, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której te dane dotyczą. Punkt 2 powyżej przytoczonego przepisu nie może stanowić samodzielnej podstawy do przetwarzania danych osobowych. Oznacza to, iż na organie ciąży obowiązek wskazania przepisu prawa o dopuszczalności takiego działania. Obowiązek ten został przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych spełniony, gdyż wskazał on w podstawie prawnej decyzji na takie przepisy, tj. na art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 z późn. zm.) oraz na art. 74 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z późn. zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, właściciele lokali niebędący członkami spółdzielni są obowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem ich lokali, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości wspólnych. Są oni również obowiązani uczestniczyć w wydatkach związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni, które są przeznaczone do wspólnego korzystania przez osoby zamieszkujące w określonych budynkach lub osiedlu. Obowiązki te wykonują przez uiszczanie opłat na takich samych zasadach, jak członkowie spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 5. Natomiast stosownie do art. 74 ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości, księgi rachunkowe przechowuje się przez okres 5 lat. W sprawie bezspornym jest, iż skarżący był właścicielem przedmiotowego lokalu mieszkalnego do czasu jego zbycia, jak również, że nie był on członkiem spółdzielni. Nie oznacza to jednak, że nie ciążyły na skarżącym obowiązki określone w art. 4 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Równocześnie na spółdzielni ciążył obowiązek przetwarzania danych, a w szczególności prowadzenie ksiąg rachunkowych związanych ze wszystkimi lokalami mieszkalnymi wchodzącymi i nie wchodzącymi w skład mienia spółdzielni. Wbrew twierdzeniu skarżącego, działania spółdzielni w tym zakresie były zgodne z prawem. Przechodząc do oceny zasadności powołania się przez organ na przesłankę określoną w art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, stwierdzić należy, że było to w pełni uzasadnione. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, przetwarzanie (w tym udostępnianie) danych osobowych, jest dopuszczalne wówczas, gdy jest niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Samo powoływanie się przez administratora danych na usprawiedliwione cele nie przesądza oczywiście jeszcze o dopuszczalności udostępnienia danych osobowych bez zgody osoby, której one dotyczą. Konieczne jest dokonanie ustaleń, czy tego rodzaju udostępnienie nie narusza prywatności osoby, której dane dotyczą, czy w istocie spełnione są wszystkie przesłanki pozwalające na zastosowanie wymienionego wyżej przepisu. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2005 r., sygn. akt I OPS 2/05, zgodnie z którym w takim przypadku konieczne jest dokonanie oceny, czy przetwarzanie (udostępnienie) danych osobowych jest niezbędne dla realizacji celu, a co najważniejsze, wyważenie interesów administratora danych i osoby, której dane dotyczą, przy uwzględnieniu celu ustawy o ochronie danych osobowych, którym jest ochrona prywatności w rozumieniu art. 47 Konstytucji RP. Przy czym pamiętać należy, wyważając interesy strony skarżącej, iż ich ochrona winna być adekwatna nie tylko do przepisów prawa, ale też do zakresu wytyczonego działaniem uprawnionego do ochrony. Zdaniem Sądu, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych należycie wyważył racje i interesy zarówno skarżącego, jak i administratora danych oraz dokonał właściwej oceny w tym zakresie stwierdzając, że brak zgody skarżącego na udostępnienie danych osobowych nie narusza jego praw i wolności. Nie można za takie naruszenie uznać wydania zaświadczenia o obciążeniu pieniężnym lokalu mieszkalnego, którego właścicielem był skarżący. Ponadto zauważyć należy - co trafnie podniósł organ - że ujawnione dane osobowe skarżącego były ściśle związane z zawartą przez niego umową przedwstępną w przedmiocie sprzedaży przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Oczywistym jest, iż potencjalny nabywca uprawniony jest do ustalenia stanu formalnego, w tym obciążeń finansowych dotyczących lokalu, który chce nabyć, a podmiot posiadający takie informacje jest zobowiązany do ich udostępnienia. Wobec powyższego Sąd uznał, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zasadnie stwierdził, że działanie spółdzielni wypełniało przesłanki z art. 23 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy o ochronie danych osobowych i w związku z tym słusznie odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. Reasumując stwierdzić należy, że spółdzielnia jako wierzyciel była uprawniona do przetwarzania danych skarżącego. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w wyniku właściwie przeprowadzonego postępowania administracyjnego zgromadził w sprawie niezbędny materiał dowodowy i po jego rozpatrzeniu wydał decyzję zgodną z prawem. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego, stwierdzić należy, że nie są one zasadne i nie znajdują potwierdzenia w przepisach prawa zarówno procesowego, jak i materialnego. Organ, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie naruszył wskazanych przez niego w skardze przepisów. Podniesione przez skarżącego zarzuty nie mają charakteru merytorycznego. Jak trafnie zauważył organ, dotyczą one kwestii związanych z ustaleniem stosunków cywilno - prawnych, w tej kwestii właściwy jest sąd powszechny. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.