II SA/Wa 3214/21
WyrokWSA w Warszawie2022-05-06
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Ewa Kwiecińska, Danuta Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy służba w aparacie bezpieczeństwa PRL, w tym członkostwo w PZPR, wyklucza możliwość uznania przypadku funkcjonariusza za "szczególnie uzasadniony" w rozumieniu art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, nawet jeśli spełnione są przesłanki krótkotrwałości służby przed 1990 r. i rzetelności po tej dacie?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję Ministra, uznając, że organ nie przeprowadził rzetelnej oceny charakteru służby skarżącego w okresie PRL. Sam fakt przynależności do PZPR nie jest wystarczający do odmowy wyłączenia stosowania przepisów ograniczających świadczenia emerytalne, jeśli nie wykazano, że funkcjonariusz bezpośrednio angażował się w realizację zadań typowych dla państwa totalitarnego. Sąd uznał również, że okres służby przed 1990 r. można uznać za krótki w ujęciu proporcjonalnym.Stan faktyczny
Skarżący A. P. wystąpił o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów ograniczających świadczenia emerytalne (art. 15c, 22a, 24a ustawy zaopatrzeniowej), powołując się na art. 8a tej ustawy. Minister odmówił, uznając, że choć przesłanki rzetelności służby po 1990 r. i narażenia życia zostały spełnione, to służba przed 1990 r. nie była krótkotrwała, a przynależność do PZPR i służba w SB świadczą o utożsamianiu się z ustrojem totalitarnym. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa, w tym zakazu dyskryminacji ze względu na światopogląd, oraz błędną ocenę przesłanek z art. 8a ustawy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz zasądził od Ministra na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego A. P. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał w dniu [...] czerwca 2021 r. decyzję nr [...], która na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), dalej zwanej "ustawą zaopatrzeniową", odmówił wyłączenia stosowania wobec A. P. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Minister zaznaczył, że A. P. w dniu [...] lutego 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
Funkcjonariusz wskazał, iż podejmując decyzję o rozpoczęciu służby, chciał walczyć z przestępczością zorganizowaną, jednak wbrew swoim planom został skierowany do Departamentu [...] Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, gdzie wykonywał zadania związane z archiwizacją dokumentów. A. P. poinformował, iż z dniem [...] sierpnia 1990 r. rozpoczął służbę w [...] Laboratorium [...] Komendy Głównej Policji, następnie od 1994 r. w Biurze do Walki z Przestępczością Zorganizowaną, późniejszym Centralnym Biurze Śledczym. Zaznaczył, iż realizował zadania dotyczące likwidacji tzw. łódzkiej ośmiornicy, mafii pruszkowskiej i wołomińskiej oraz przeciwdziałał handlowi bronią, narkotykami, alkoholem i papierosami, jak również nielegalnym obrotem materiałami chemicznymi i wybuchowymi. A. P. podniósł, iż brał udział w zabezpieczaniu operacji specjalnych i ochronie świadka koronnego. Wielokrotnie był wyróżniany oraz został odznaczony Brązowym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, jednocześnie dodając, iż służbę pełnił rzetelnie z narażeniem zdrowia i życia, o czym świadczyć może zaliczona służba w latach 1995 - 2004 jako pełniona w warunkach szczególnych, pozwalających na podwyższenie wymiaru wysługi emerytalnej.
Analizując niniejszą sprawę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podniósł, iż z akt sprawy wynika, że strona została zwolniona ze służby w Policji w dniu [...] marca 2008 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Z pisma - informacji o przebiegu służby z dnia [...] czerwca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] listopada 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r. Ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 18 lat i 5 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 1 rok, 8 miesięcy i 23 dni. Z kopii kompletnych akt osobowych nie wynika, aby A. P. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. W otrzymanym z Komendy Głównej Policji piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. przekazano informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że A. P. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Wielokrotnie podwyższano mu dodatek służbowy/funkcyjny do uposażenia oraz kilkukrotnie nagradzano pieniężnie. Został też odznaczony Brązowym oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o udzielonych wymienionemu karach dyscyplinarnych. Zawarta jest natomiast informacja, iż wnioskodawca posiada dokumenty potwierdzające, że w ramach obowiązków służbowych realizował działania, w których istniało zagrożenie zdrowia lub życia.
Minister podkreślił, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.
Analizując pierwszą z przesłanek formalnych, wskazać należy, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa.
Krótkotrwałość jest, zdaniem organu, pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.
Ze słownika wyrazów bliskoznacznych organ przytoczył synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Przy rozpatrywaniu sprawy w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, po dokonaniu wykładni językowej, zasadne jest również odwołanie się do wykładni celowościowej (funkcjonalnej), zgodnie z którą przepis ma być tłumaczony tak, aby był najbardziej przydatny do osiągnięcia celu ustawy.
Organ nadmienił, iż już na etapie prac komisji sejmowych (posiedzenie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych nr 76, w dniu 15 grudnia 2016 r.), kiedy przedstawiona została propozycja wprowadzenia ww. przepisu, sygnalizowano, iż wprowadzenie do ustawy tak nieostrego pojęcia jakim jest "krótkotrwałość" może napotkać problemy interpretacyjne. W konsekwencji powyższego zgłoszono propozycję uwzględnienia w prowadzanym przepisie jednoznacznego progu procentowego wynoszącego 20% całego okresu służby, po przekroczeniu którego w sposób niebudzący wątpliwości można byłoby stwierdzić brak zaistnienia owej krótkotrwałości. Jednakże przedmiotowa poprawka – o której mowa powyżej – nie zyskała akceptacji komisji sejmowej, stąd też ostatecznie uchwalono przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawierający określenie "krótkotrwała służba". W świetle powyższego organ stwierdził, iż rzeczywistą wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru ww. przepisu, pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.
Analizując drugą z przesłanek formalnych, organ wskazał, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie.
Analogicznie, w oparciu o wykładnię językową organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiuje jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy – przyjętych na siebie obowiązków.
Ze słownika wyrazów bliskoznacznych organ przytoczył synonimy powyższego słowa: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wiemy, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Dlatego też stwierdził, że postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.
Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" Minister ocenił jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Należy jednak wskazać, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Podsumowując, organ stwierdził, iż jego zadaniem jest ustalenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne.
Organ przytoczył fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, w którym NSA wyjątkowo ugruntował użyty w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej powyższy zwrot, stwierdzając, że: "(...) ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę »szczególnie uzasadnionych przypadków«, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia."
Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w prawomocnym wyroku z dnia 8 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 147/19, wskazał, że: "(...) użycie w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zwrotu niedookreślonego »w szczególnie uzasadnionych przypadkach« stanowi środek uelastycznienia tekstu przez stworzenie swoistego luzu decyzyjnego, wynikającego z faktu, że wyłączenie, o którym mowa w tym przepisie, ze swej istoty ma charakter wyjątkowy. Chodzi bowiem o wyłączenie spod ogólnie przyjętej w art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej prawidłowości, osób, które poza tym, że ich służba przed dniem 31 lipca 1990 r. była krótkotrwała, odznaczają się wybitnymi, indywidualnymi, także w znaczeniu »niepowtarzalnymi«, zasługami i osiągnięciami w dziedzinie aktywności zawodowej w służbie po 12 września 1989 r. Ocena tego typu zasług ze względu na ich różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność, jak również krótkotrwałości służby została powierzona ocenie organu w ramach uznania administracyjnego. Zatem, samo wykonywanie służby w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie wypełnia tej przesłanki, gdyż z istoty każdej służby wynika konieczność wykonywania przez funkcjonariusza powierzonych mu zadań z najwyższą gotowością i starannością. Sam fakt otrzymywania przez funkcjonariusza awansów, wyróżnień, nagród motywacyjnych, odznaczeń nie świadczy jeszcze o zaistnieniu szczególnie uzasadnionego przypadku, o jakim mowa w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu."
Przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie art. 8a, zdaniem organu, nie należy pominąć rezultatów przeprowadzonej przez NSA wykładni systemowej ustawy zaopatrzeniowej. W przywołanym powyżej wyroku NSA wskazano bowiem, że: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem »służby na rzecz totalitarnego państwa« jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego."
Organ wskazał, że całkowity okres pełnionej przez A. P. służby wynosi 18 lat i 5 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa to okres 1 roku, 8 miesięcy i 23 dni, to – zdaniem organu – nie można mówić tutaj o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, nie może być oceniony jako krótkotrwały, mając na uwadze powyżej przytoczone znaczenie tego słowa. Prawie dwuletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie została zatem spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, organ wskazał, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez A. P. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W opinii Komendanta Głównego Policji ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy. Z zebranej dokumentacji wynika, iż A. P. w toku pełnionej służby w Policji posiadał pozytywne opinie służbowe, wielokrotnie podwyższano mu dodatek służbowy/funkcyjny do uposażenia oraz kilkukrotnie nagradzano pieniężnie. Został też odznaczony Brązowym oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o udzielonych wymienionemu karach dyscyplinarnych. Zawarta jest natomiast informacja, iż wnioskodawca posiada dokumenty potwierdzające, że w ramach obowiązków służbowych realizował działania, w których istniało zagrożenie zdrowia lub życia. Stanowczego podkreślenia wymaga, iż rzetelność wykonywania zadań i obowiązków w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności policjanta. Stąd też nie można jeszcze uznać za wyjątkową sytuację przypadku, w którym funkcjonariusz otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Jednakże mając już na względzie nadanie zainteresowanemu wysokiej rangi odznaczeń państwowych, tj. Brązowego oraz Srebrnego Krzyża Zasługi, a także realizowanie obowiązków służbowych, w warunkach, w których istniało zagrożenie zdrowia lub życia, wskazania wymaga, że wnioskodawca legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Uwzględniając powyższe, organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka uwzględniona w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej..
Minister podkreślił, że wnikliwa analiza materiału dowodowego bezsprzecznie dowiodła, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu.
Organ zaznaczył, że rozpoczęcie przez A. P. służby w Służbie Bezpieczeństwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz chęci podjęcia jej przez samego zaineresowanego. W zgromadzonych aktach znajduje się prośba do Departamentu [...] Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] czerwca 1988 r. strona akt [...], tu cyt. "(...) Proszę o przyjęcie mnie do pracy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Ukończyłem Akademię [...] w 1988 r. i pragnę swoją wiedzę i doświadczenie zawodowe wykorzystać pełniąc służbę w Służbie Bezpieczeństwa MSW dla dobra państwa – Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (...)". Od początku służby A. P. realizował obowiązki na etacie Służby Bezpieczeństwa (zob. Notatka Służbowa [...] Wydziału [...] Departamentu [...] MSW z dnia [...] października 1988 r. strona akt [...], tu cyt. " (...) Ww. w 1988 r. ukończył studia magisterskie na Wydziale [...] w Akademii [...] z wynikiem bardzo dobrym. W czerwcu funkcjonariusz zwrócił się do Departamentu [...] MSW z prośbą o przyjęcie go do służby w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych motywując to chęcią wykorzystania swej wiedzy polityczno-zawodowej dla dobra socjalistycznego państwa. Z akt osobowych kandydata i dokonanego rozpoznania oraz opinii [...] Komitetu [...] wynika, iż strona wykazuje wysoki poziom inteligencji (...). Pozytywne wrażenie o kandydacie odniosłem również w trakcie przeprowadzonych z nim rozmów na temat podjęcia przez niego pracy w resorcie spraw wewnętrznych. Jest zaangażowanym członkiem partii, strona moralna bez zastrzeżeń. W okresie studiów był członkiem Plenum Komitetu [...] z ramienia środowiska studenckiego. Za zaangażowaną postawę był wielokrotnie nagradzany. A. P. nie posiada przeszkolenia operacyjnego, tym niemniej biorąc pod uwagę jego cechy osobiste, wysoki poziom wiedzy politycznej, dotychczasowe pozytywne opinie należy zakładać, że w bliskiej perspektywie oraz po ukończeniu studiów resortowych może stać się wartościowym pracownikiem Departamentu [...]. W związku z powyższym uprzejmie proszę Towarzysza Generała o wyrażenie zgody na przyjęcie A. P. na stanowisko [...], na etacie [...] w Wydziale [...] Departamentu [...] MSW (...)"). W konsekwencji powyższego został sporządzony w dniu [...] listopada 1988 r. Wniosek Personalny zob. strona Akt [...], tu cyt. "(...) Wnoszę o przyjęcie do służby w SB MSW i mianowanie funkcjonariuszem w okresie służby przygotowawczej na stanowisko [...] na wolnym etacie [...] Wydziału [...] Departamentu [...] MSW (...)".
Organ stwierdził, że A. P. nie podjął żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB, lecz kontynuował karierę zawodową w tej strukturze w charakterze funkcjonariusza. Pozostając zatem na tym etacie, wnioskodawca był częścią ww. formacji, z czego czerpał określone, wymierne korzyści (zob. Raport z dnia [...] stycznia 1989 r. strona akt [...], tu cyt. "(...) Zwracam się z uprzejmą prośbą o skierowanie mnie na zaoczne studia podyplomowe [...], które rozpoczynają się w lutym 1989 r. Skierowanie mnie na zaoczny kurs pozwoliłoby na uzyskanie wiedzy pomocnej mi w wykonywanych obowiązkach służbowych (...)" oraz zob. pismo Dyrektora Departamentu [...] MSW do Dyrektora Departamentu [...] MSW z dnia [...] stycznia 1989 r. strona akt IPN 0051, tu cyt. "(...) Uprzejmie proszę Towarzysza Dyrektora o rozważenie możliwości skierowania na egzamin [...] w Akademii [...] A. P. - [...] Wydziału [...] Departamentu [...] MSW. Wyżej wymieniony został przyjęty do służby w listopadzie 1988 roku po ukończeniu wieczorowych studiów magisterskich w Akademii [...]. W dotychczasowej pracy dał się poznać jako funkcjonariusz ukształtowany intelektualnie i politycznie, wykazujący znacznie zaangażowanie oraz predyspozycje do realizowania zadań operacyjnych. Biorąc pod uwagę istniejące w wydziale braki kadrowe i konieczność ciągłego, pilnego realizowania zadań operacyjnych, wyraziłem zgodę na uzyskanie przez szer. A. P. stopnia [...] w trybie zaocznym (...)").
Z powyższych informacji – zdaniem organu – wynika, że przełożeni byli usatysfakcjonowani zarówno z wyników, jak i poziomu realizowanych obowiązków służbowych przez A. P., a on sam był w pełni świadomy co do zawodowej przynależności do SB, z czego czerpał konkretne korzyści (zob. Wniosek o nadanie stopnia Milicji Obywatelskiej z dnia [...] czerwca 1989 r. strony akt [...], tu cyt. "(...) Szybko wdrożył się w powierzony zakres obowiązków oraz zaadaptował w środowisku. W trakcie realizacji obowiązków wykazuje ambicję, inicjatywę i odpowiedzialność. Pomimo krótkiego stażu służby w resorcie spraw wewnętrznych zadania wykonuje prawidłowo i z zaangażowaniem. W maju 1989 roku w Akademii [...] złożył egzamin na [...] Milicji Obywatelskiej z wynikiem dobrym. Członek PZPR od 1978 roku. Strona etyczno-moralna bez zastrzeżeń. W pełni zasługuje na mianowanie na stopień podporucznika (...)"). Biorąc powyższe pod uwagę, niewątpliwie ww. identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego, jak choćby prowadzenie pracy operacyjnej (zob. wniosek wnioskodawcy o przyjęcie do służby w UOP byłego funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa strona akt [...], tu cyt. " (...) Okres pracy w MSW pozwolił mi na dobre zapoznanie się z charakterem, metodami, rodzajami pracy operacyjnej. Dlatego też wydaje mi się, że umiejętności te pozwoliłyby mi na szybkie i dokładne spełnianie zadań jakie stawiane są Urzędowi Ochrony Państwa (...)").
Jednocześnie z dokumentacji przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej wynika, że zainteresowany przynależał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i był jej bardzo aktywnym członkiem. Opierając się na opisie zawartym w Encyklopedii PWN, dotyczącym Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej organ wskazał, że: "(...) PZPR była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego. W ramach międzynarodowego ruchu komunistycznego i państw tzw. demokracji ludowej była podporządkowana sowieckiej partii komunistycznej (...). PZPR dążyła do przekształcenia ustroju politycznego, gospodarki i instytucji społecznych Polski wg rozwiązań wprowadzonych w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) poprzez: stosowanie terroru jako podstawowej metody rządzenia (Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego), likwidację własności prywatnej w gospodarce (kolektywizacja rolnictwa, przejęcie przez administrację państwową wszystkich przedsiębiorstw prywatnych), rozbudowę systemu biurokratycznych instytucji państwowych i organizacji społeczno-politycznych ściśle podporządkowanych partii komunistycznej (zasada tzw. transmisji polityki partii do wszystkich środowisk), połączonej z likwidacją organizacji niezależnych, samorządu terytorialnego i zawodowych, szybką rozbudową przemysłu, głównie ciężkiego, nastawionego w znacznej mierze na produkcję zbrojeniową, indoktrynację ideologiczną społeczeństwa, przede wszystkim młodzieży, wprowadzenie doktryny realizmu socjalistycznego w kulturze, podporządkowanie państwu Kościołów i innych związków wyznaniowych (...)".
W świetle powyższego nie sposób zakwestionować fakt, by bycie członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej nie było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro wnioskodawca przystąpił do PZPR, to niewątpliwie identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego.
Mając powyższe na uwadze, Minister wskazał, że przedmiotowa postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, w ocenie organu, nie kwalifikuje tej indywidualnej sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku.
Wskazane we wniosku argumenty, dotyczące rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych, otrzymanie nagród, a co za tym idzie sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji, nie mogą mieć wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie w kontekście świadomości strony co do uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa.
Mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister stwierdził, że osiągnięcia odnotowane przez A. P. po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na uznanie. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., a także zważywszy na wyżej opisaną postawę związaną z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, to w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowa indywidualna sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...].
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa:
- art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie;
- art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 18 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U z 1977 r. Nr 38, poz. 167) i art. 10 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z 1948 r. oraz art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka,
- art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 81a k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Skarżący podniósł, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przesłanką odmowy wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy była ocena światopoglądu skarżącego dokonana przez organ, który uznał, że fakt bycia członkiem PZPR świadczy o tym, że jego działania miały charakter zindywidualizowanego zaangażowania się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Organ z faktu członkostwa w PZPR przez skarżącego wysnuł dalej idące wnioski sprowadzające się do odmowy wyłączenia zastosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Zdaniem skarżącego takie postępowanie organu jest ewidentną dyskryminacją ze względu na światopogląd. Obecnie obowiązujące w Polsce prawo formułuje legalne definicje dyskryminacji bezpośredniej i dyskryminacji pośredniej. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. w sprawie wdrożenia niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, dyskryminacja bezpośrednia to sytuacja, w której osoba fizyczna ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną jest traktowana mniej korzystnie niż jest, była lub byłaby traktowana inna osoba w porównywalnej sytuacji. Pod pojęciem dyskryminacji pośredniej ustawodawca rozumie sytuację, w której wobec osoby fizycznej z wymienionych wyżej powodów na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje lub szczególnie niekorzystna dla niej sytuacja.
Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej formułuje ogólny zakaz dyskryminacji w art. 32 ust. 2 z jakiejkolwiek przyczyny. Jednakże w art. 53 ust. 7 Konstytucja RP stanowi, że nikt nie może być obowiązany przez organy władzy publicznej do ujawniania swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania. Świadczy to o woli ustawodawcy szczególnej ochrony m.in. światopoglądu przed wykorzystywaniem go dla celów władzy publicznej (zarówno negatywnych, jak i pozytywnych). Akty prawa międzynarodowego, w tym prawa Unii Europejskiej (przywołane w petitum skargi) jednoznacznie formułują zakaz dyskryminacji m.in. za przekonania polityczne. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że właśnie poglądy polityczne, światopogląd skarżącego są przyczyną wydania decyzji odmownej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wykazał, że skarżący naruszał podstawowe prawa i wolności człowieka, na co wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z 16 września 2020 r. (sygn. akt III UZP 1/20).
Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że przesłanka "krótkotrwałości" i "rzetelności" oraz "szczególnego narażenia zdrowia i życia" zostały spełnione. Oznacza to, że jedyną przesłanką odmowy wyłączenia wobec skarżącego stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej było członkostwo w PZPR. Organ nie zbadał, jakie zadania realizował skarżący, czy naruszał swoimi działaniami prawa i wolności obywatelskie, czy służył zapewnieniu bezpieczeństwa osób i mienia, ochronie porządku publicznego. Pominięcie tych okoliczności, zwłaszcza odznaczeń za rzetelną służbę po 1 sierpnia 1990 r., w ocenie "wyjątkowości" jego sprawy, a uznanie, że jego światopogląd wskazuje na to, że identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, stanowi naruszenie wskazanych w petitum skargi norm Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz prawa unijnego. Nieuzasadniona jest ocena dokonana na str. 9 zaskarżonej decyzji zawarta w słowach: "jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego". Na jakiej podstawie organ dokonał takiej oceny, skoro nie tylko nie dokonał żadnych własnych ustaleń, jakie zadania realizował skarżący, ale nie odniósł się do oceny zadań wskazanych przez skarżącego we wniosku o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów ustawy złożonego w trybie art. 8a.
Nieostrość kryteriów wynikający z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (powoływane) prowadzące do absolutnej uznaniowości decyzji administracyjnej powinna skutkować szczególną dbałością organu o zapewnienie realizacji gwarancji ustawowych, takich jak zasada in dubio pro libertate (art. 7a k.p.a.), działania zgodnie ze słusznym interesem strony (art. 7 k.p.a.). Zasady te nie zostały zrealizowane. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest lakoniczne i nie oddające ani stanu faktycznego ani oceny prawnej. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie naruszyło zasadę in dubio pro reo (art. 81a k.p.a.)
Decyzja uznaniowa, wymaga uzasadnienia jej w taki sposób, aby nie budziło wątpliwości, że organ podjął rozstrzygnięcie na podstawie obiektywnie istniejących i potwierdzonych dowodów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329); zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
W zaskarżonej decyzji Minister zawarł argumenty na uzasadnienie odmowy wyłączenia stosowania w stosunku do A. P. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej i doszedł do wniosku, że nie spełnia on przesłanki, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 tej ustawy, natomiast została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2. Ponadto – zdaniem organu – w sprawie nie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek", o czym świadczy całokształt służby skarżącego, a w szczególności jej charakter przed 31 lipca 1990 r., a także wyżej opisana postawa ideologiczna skarżącego w okresie służby.
Rozważania w tej sprawie należy poprzedzić stwierdzeniem, że Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19 i z 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2514/19 stwierdził, że przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i którego prawa - z tego właśnie względu - świadczenia zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.
Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć, rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Ponadto "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ przez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanych wyrokach).
Przenosząc powyższe rozważania na kanwę niniejszej sprawy, należy wskazać, że organ w zaskarżonej decyzji przyjął, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie była służbą krótkotrwałą. Jednak zgodnie z wyżej przedstawioną wykładnią nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia charakteru służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, gdyż niespełnienie przesłanki krótkotrwałości służby nie wyłącza możliwości zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Minister nie przeprowadził rzetelnej oceny tego, czy w okresie od [...] listopada 1988 r. do [...] lipca 1990 r. skarżący realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej.
W tym miejscu należy wskazać, że Sąd nie uznaje za prawidłową oceny długości okresu służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa dokonanej przez organ. Zdaniem Sądu dokonano jej niezgodnie z przedstawioną powyżej wykładnią. Okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym to 1 rok, 8 miesięcy i 23 dni zaś długość całego okresu służby skarżącego wynosi 18 lat i 5 dni – jak wskazuje organ. Organ nie uzasadnił, dlaczego uznał, że ww. okresu nie można zakwalifikować jako krótkotrwałego, a ograniczył się wyłącznie do wskazania konkretnych okresów i konstatacji, że nie można traktować ww. służby na rzecz totalitarnego państwa jako krótkotrwałej. Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością, jest przeciwieństwem długotrwałości. Zestawienie powyższych okresów wskazuje na oczywistą i znaczną dysproporcję służby pełnionej przez skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, w porównaniu z ponad 17 letnią służbą na rzecz państwa demokratycznego od [...] sierpnia 1990 r. do [...] marca 2008 r. Jest to wartość stosunkowo nieduża, akceptowalna w odniesieniu do ogólnego okresu przyjętego za punkt odniesienia. Tak więc, zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym służbę tę można uznać za krótkotrwałą.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji badając, czy przypadek skarżącego jest szczególny, uwypuklił postawę wnioskodawcy, jego zaangażowanie poprzez szkolenia, podnoszenie kwalifikacji zawodowych, przynależność do PZPR, które miały wskazywać na utożsamianie się skarżącego z ustrojem totalitarnym.
Zdaniem Sądu okoliczności pełnionej przez skarżącego przed transformacją ustrojową służby zostały jednak zbadane pobieżnie, albowiem ocena organu skupiała się w istocie na samej przynależności do konkretnej organizacji politycznej- PZPR. Organ nie wyjaśnił, jakie konkretne zadania i obowiązki funkcjonariusz realizował w trakcie służby na rzecz państwa totalitarnego. Ponadto informacje podane przez organ mają charakter ogólny. Zabrakło ustaleń i rozważań zmierzających do wyjaśnienia, jakich konkretnie czynów dopuścił się skarżący, które to z kolei nie pozwalają na stwierdzenie, że w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem organu była obiektywna ocena ww. okoliczności z punktu widzenia możliwości wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Z tego względu zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem naruszono zarówno art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, jak i przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną, przyjmując, że służba pełniona przez skarżącego przed 31 lipca 1990 r. miała charakter krótkotrwały. Dopiero przy tak przyjętym założeniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa A. P. stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Doniosłe znaczenie w tej mierze będzie miała ocena, czy skarżący wykonując zadania służbowe w strukturach resortowych PRL, angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, czy też były to działania niemające takiego charakteru.
Minister nie przedstawił zatem żadnych faktów dotyczących służby skarżącego, charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które - zdaniem organu - nie pozwalają na uznanie tego przypadku za szczególnie uzasadniony i zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Organ nie rozważył też kwestii odznaczenia wnioskodawcy Brązowym i Srebrnym Krzyżem Zasługi za jego służbę w strukturach państwa demokratycznego, pominął też całkowicie okoliczności wskazywane przez skarżącego, a mianowicie udział w działaniach przy: likwidacji tzw. [...],[...] i [...], przeciwdziałaniu handlu bronią, narkotykami, alkoholem i papierosami, w zabezpieczeniu operacji specjalnych i ochronie świadka koronnego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło