II SA/Wa 327/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Andrzej Góraj (spr.), Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2012 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych wydanych po dniu [...] stycznia 1999 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] listopada 2011 r. nr. [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: kpa, po rozpatrzeniu wniosku [...] w st. spocz. B. Z., dotyczącego decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. odmówił uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. w trybie art. 154 § 1 kpa. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. wymieniony złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją. Minister Obrony Narodowej po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2008 r. B. Z. złożył do Dyrektora WBE w W. wniosek w przedmiocie wysokości jego świadczenia emerytalnego. Dyrektor WBE w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. odmówił ww. ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek oraz decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. odmówił wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r. Zainteresowany w dniu [...] stycznia 2009 r. złożył do Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział [...] odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie ponownego ustalenia wysokości emerytury wojskowej. Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział [...] wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akt [...] po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji Dyrektora WBE w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek, oddalił odwołanie oraz sprawę w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych wydanych po [...] stycznia 1999 r. przekazał do rozpoznania Ministrowi Obrony Narodowej. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze w przedmiocie odwołania zainteresowanego od decyzji Dyrektora WBE w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. (data wpływu) zainteresowany złożył do Ministra Obrony Narodowej odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na powyższe Dyrektor Departamentu [...] MON pismem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] poinformował zainteresowanego, iż wydanie powyższej decyzji zakończyło postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpoznania jego odwołania. Zatem, zgodnie z pouczeniem zawartym w powyższej decyzji, przysługiwało mu prawo złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji nr [...] dnia [...] lipca 2011 r. Następnie w piśmie z dnia [...] września 2011 r. zainteresowany wyjaśnił m.in., że skarga na decyzję MON nr [...] z [...] lipca 2011 r. została złożona z zachowaniem terminu i obowiązującej drogi. W związku z wątpliwościami Dyrektor Departamentu [...] MON pismem z dnia [...] października 2011 r. zwrócił się do zainteresowanego o sprecyzowanie swojego żądania. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] października 2011 r. zainteresowany podniósł, iż w pismach z dnia [...] sierpnia 2011 r. i [...] września 2011 r. jednoznacznie sprecyzował swoje żądanie, wskazując podstawy prawne. Następnie w dniu [...] października 2011 r. stwierdził, że pismem, które wpłynęło do MON w dniu [...] sierpnia 2011 r. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o uchylenie decyzji MON nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. w trybie art. 154 kpa, powyższe pismo nie jest skargą do WSA w Warszawie na decyzję MON nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., a on sam wnosi o zobowiązanie Wojskowego Biura Emerytalnego do naliczenia emerytury zgodnie z ustawą z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.) (jako oficerowi w stanie spoczynku) i o uchylenie przedmiotowej decyzji w związku z uchybieniami zawartymi w jej uzasadnieniu. Minister uznał, że wniosek zainteresowanego o uchylenie decyzji MON nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. odmawiającej uchylenia decyzji MON nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. w trybie art. 154 § 1 kpa nie zasługuje na uwzględnienie. Organ II instancji podniósł, iż art. 154 § 1 kpa stanowi, iż decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Minister wyjaśnił, że uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania lub do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Wzruszenie decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa wymaga spełnienia łącznie trzech przesłanek: 1) musi być to decyzja ostateczna, 2) decyzja ta nie może tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, 3) za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes społeczny. Minister przyjął, iż w związku z oświadczeniem zainteresowanego, że jego pismo z dnia [...] sierpnia 2011 r. nie jest skargą do WSA w Warszawie, decyzja MON nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. jest decyzją ostateczną. Oceniając spełnienie drugiej z przesłanek, Minister wyjaśnił, że przez "nabycie prawa" należy rozumieć taką sytuację, w której organ administracji decyzją nakłada obowiązek. Taka decyzja może zostać uznana za decyzję, na podstawie której strona nabyła prawo, a zmiana takiej decyzji może powodować nałożenie obowiązku w większym wymiarze bądź na mniej korzystnych warunkach, a tym samym pogarszać sytuację prawną strony. Organ odwoławczy zauważył, że Minister Obrony Narodowej, związany pkt 2 ww. wyroku, został zobligowany do rozpatrzenia odwołania zainteresowanego od decyzji Dyrektora WBE w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r. Podniósł, iż decyzją MON nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. umorzono postępowanie w sprawie rozpoznania odwołania zainteresowanego od decyzji Dyrektora WBE w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r. Jednak przedmiotowe rozstrzygnięcie w swojej istocie potwierdza uprawnienia zainteresowanego do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego, o którym mowa w ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.). Powyższe, zdaniem Ministra, wyklucza zaistnienie przesłanki, że przedmiotowa decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania. Minister wskazał, że organ I instancji nie dopatrzył się wystąpienia trzeciej przesłanki umożliwiającej zastosowanie trybu określonego w art. 154 § 1 kpa, tj. że za uchyleniem wspomnianej wyżej decyzji lub zmianą przemawiania interesu społecznego lub słuszny interes strony. Organ II instancji podkreślił, że zainteresowany nie złożył do WSA w Warszawie skargi na decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie odwołania od decyzji Dyrektora WBE w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po [...] stycznia 1999 r. Minister rozpatrując zarzuty podniesione we wniosku stwierdził, że zainteresowany w istocie domaga się, w trybie postępowania administracyjnego, uchylenia wszystkich decyzji wojskowego organu emerytalnego w W. wydanych ww. po [...] stycznia 1999 r. oraz ponownego ustalenia wysokości wojskowej emerytury i wypłacenia z tego tytułu kwot wyrównania od 1999 r. świadczenia emerytalnego wraz z odsetkami. W ocenie Ministra, przedmiotowa sprawa jest sprawą z zakresu ubezpieczenia społecznego i nie podlega merytorycznemu badaniu przez Ministra Obrony Narodowej, który nie jest organem właściwym w zakresie zaopatrzenia emerytalnego. Organ podkreślił, przy tym, że odwołanie zainteresowanego od decyzji wojskowego organu emerytalno-rentowego o odmowie ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek zostało oddalone przez właściwy sąd powszechny, który tym samym zaakceptował zastosowanie przepisów ustawy emerytalnej przez wojskowy organ emerytalny. Pismem z dnia 31 stycznia 2012 r. B. Z. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję MON nr [...] dnia [...] listopada 2011 r., którą odmówiono uchylenia decyzji MON nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., wnosząc o ich uchylenie i zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do przeprowadzenia postępowania zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, iż przedmiotowa sprawa nie jest sprawą z zakresu ubezpieczenia społecznego i nie podlega merytorycznemu badaniu przez Ministra Obrony Narodowej, który nie jest organem właściwym w zakresie zaopatrzenia emerytalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny istnienia przesłanek przemawiających za uchyleniem decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2011 r. przez pryzmat regulacji zawartej w art. 154 kpa. Zgodnie z treścią ww. przepisu, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W świetle przytoczonego aktu prawnego, aby możliwym było wzruszenie decyzji w trybie art. 154 kpa muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki: - decyzja mająca być uchylona musi być prawomocna, - nie może ona tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, - za jej uchyleniem lub zmianą musi przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony. Analizując stan faktyczny sprawy tutejszy Sąd doszedł do wniosku, iż w odniesieniu do decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] są spełnione wszystkie ww. przesłanki. Okolicznością niesporną jest to, że decyzja ta posiada przymiot prawomocności. Nie może też budzić wątpliwości, iż nie była ona samoistnym źródłem praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania. Umorzono nią jedynie postępowanie odwoławcze, dotyczące decyzji Dyrektora WBE w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. Konkluzje, jakie w niniejszej materii wywiódł organ, uznać zaś należy za zbyt daleko idące. Okoliczność, iż w przypadku rozpoznania odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. i przychylenia się do stanowiska strony, wyeliminowano by z obrotu prawnego decyzje wydane po [...] stycznia 1999 r. (a więc m.in. te będące źródłem prawa), pozostaje bez związku z oceną zakresu przedmiotowego decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2011 r. W ocenie tutejszego Sądu, spełniona też została ostatnia z omawianych przesłanek. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2011 r. naruszała bowiem interes społeczny i słuszny interes strony. Podkreślić bowiem należy przede wszystkim to, iż organ w postępowaniu, które zakończył wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2011 r., był zobowiązany wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akt [...] do rozpoznania odwołania strony w zakresie dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych wydanych po [...] stycznia 1999 r. Był więc zobligowany orzeczeniem sądowym do merytorycznego wypowiedzenia się w przedmiotowej kwestii. Tego jednakże nie uczynił i wychodząc z założenia, iż nie jest właściwy w przedmiotowej sprawie (k. 5 skarżonej decyzji), umorzył postępowanie. Doszło więc do sytuacji, gdy organ, nie respektując prawomocnego wyroku sadowego, nie wykonał czynności, jakie nałożył na niego Sąd Okręgowy w W. Taka zaś sytuacja wprost narusza interes społeczny. Wszyscy bowiem uczestnicy obrotu prawnego – w tym również organ – są zobowiązani do przestrzegania nakazów formułowanych przez niezawisłe Sądy. Pogląd zaprezentowany przez organ w decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. prowadzi zaś do podważenia generalnych zasad demokratycznego państwa prawnego, zawartych w Konstytucji RP. W związku z tym, w ocenie tutejszego Sądu nie może budzić wątpliwości, iż doszło do naruszenia interesu społecznego. Działania organu doprowadziły też do naruszenia słusznego interesu strony. Skarżący, w świetle powołanego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w W., oczekiwał bowiem od organu tego, iż ten, respektując wyrok niezawisłego Sądu, wypowie się merytorycznie w przedmiotowej kwestii. Skarżona decyzja pozbawiła więc stronę prawa do rozpoznania jego sprawy. Z jednej bowiem strony, w obrocie prawnym funkcjonuje powoływany wyrok Sądu Okręgowego w W., przesądzający to, iż organ jest właściwy do działania w przedmiotowej kwestii, a z drugiej strony organ, pomijając powyższe zobowiązanie sądowe do działania w sprawie, odmawia wypowiedzenia się w tej kwestii w sposób merytoryczny. W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja narusza prawo, bowiem organ niezasadnie odmówił uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2011 r. w trybie art. 154 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku zostało wydane w myśl art. 152 wymienionej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ----------------------- 5