II SA/Wa 349/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. L. z dnia 27 października2009 r. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy na rzecz radcy prawnego K. J. w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: odmówić przyznania radcy prawnemu K. J. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt jw. oddalił skargę D. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Postanowieniem z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 349/09 referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego radcę prawnego z urzędu. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie pełnomocnikiem skarżącego wyznaczyła radcę prawnego K. J. wykonującego zawód w Kancelarii [...] (zawiadomienie OIRP w Warszawie z dnia 25 maja 2009 r., k. 61). W aktach postępowania sądowoadministracyjnego znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego wyznaczonemu radcy prawnemu – K. J., uprawniające do reprezentowania D. G. w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Wraz z tym pełnomocnictwem Sądowi przedłożone zostało pełnomocnictwo substytucyjne, w którym wyznaczony radca prawny upoważnił adwokata M. L. do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w niniejszej sprawie. W dniu 2 listopada 2009 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe dalszego pełnomocnika – adwokata M. L. z dnia 27 października 2009 r., w którym wymieniony poinformował, że w niniejszej sprawie sporządził i wysłał do skarżącego opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz wystąpił o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie złożył oświadczenie, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa), wyznaczony adwokat, radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W myśl § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Powołany wyżej art. 250 ppsa jednoznacznie stanowi, że wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu otrzymuje wyznaczony radca prawny lub adwokat. Przez wyznaczonego radcę prawnego rozumieć należy radcę wskazanego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Warszawie. W przedmiotowej sprawie OIRP w Warszawie pełnomocnikiem z urzędu skarżącego wyznaczyła radcę prawnego K. J. W świetle powołanego przepisu stwierdzić należy również, iż przyznanie – wyznaczonemu radcy prawnemu – kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nastąpić może wyłącznie na wniosek tego radcy prawnego i na podstawie złożonego przez niego oświadczenie. Znajdujące się w aktach postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnictwo substytucyjne nie stanowi podstawy do ubiegania się przez dalszego pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i to niezależnie od tego, czy ubiega się on o wynagrodzenie na rzecz wyznaczonego radcy prawnego z urzędu. Do udzielenia pomocy prawnej z urzędu wyznaczony został bowiem radca prawny K. J. i to jemu, a nie substytutowi, przysługuje prawo zwrócenia się do Sądu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa nie powoduje zwolnienia wyznaczonego przez OIRP w Warszawie radcy prawnego od udzielenia pomocy prawnej urzędu, nie oznacza też, że substytut może wystąpić o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w imieniu wyznaczonego pełnomocnika. Udzielenie substytucji nie powoduje powstania tego rodzaju stosunku pomiędzy wyznaczonym pełnomocnikiem a substytutem, który uprawniałby tego ostatniego do występowania w jego imieniu do Sądu o przyznanie wynagrodzenia. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje powstanie określonego stosunku pomiędzy substytutem i stroną. Osoby te łączy taki sam stosunek, jaki łączy stronę i pełnomocnika. W konsekwencji strona ma dwóch równorzędnych pełnomocników procesowych. Wynikają z tego dalsze konsekwencje zarówno procesowe jak i materialnoprawne (np. w zakresie odpowiedzialności obligacyjnej wobec mocodawcy, vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt III CZP 27/06, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2004 r. sygn. akt IV CK 269/02, Lex nr 151640). Nie dokonuje się natomiast w wyniku powyższego zmiana osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wyznaczonego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych. Trzeba także podkreślić że w świetle art. 250 ppsa wyznaczonemu przez organ samorządu zawodowego profesjonaliście, wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przysługuje nawet wtedy, gdy nie został on umocowany przez stronę do reprezentowania jej interesów w postępowaniu kasacyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2006 r. sygn. akt I FZ 288/06, niepubl.), a co za tym idzie udzielone w tym zakresie pełnomocnictwo, a w dalszej konsekwencji pełnomocnictwo substytucyjne, nie decyduje o legitymacji do złożenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia. Z tego względu, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.