II SA/Wa 354/17
PostanowienieWSA w Warszawie2017-06-08
Skład orzekający: Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński, Janusz Walawski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na pismo Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wstrzymujące wypłatę stypendium i żądające zwrotu środków finansowych, które zostało wniesione przed rozpatrzeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest dopuszczalna?Ratio decidendi
Skarga jest niedopuszczalna, ponieważ została wniesiona przedwcześnie. Strona powinna najpierw wyczerpać środki zaskarżenia, w tym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który przysługiwał jej od decyzji Ministra. Dopiero po jego nierozpatrzeniu lub rozpatrzeniu można wnieść skargę na bezczynność organu.Stan faktyczny
Skarżąca K.B. otrzymała stypendium naukowe decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Po prawomocnym orzeczeniu Komisji Dyscyplinarnej o popełnieniu przez nią plagiatu, Dyrektor Instytutu zwrócił się do Ministra o wstrzymanie wypłaty stypendium i zwrot środków. Minister pismem z lutego 2016 r. wstrzymał wypłatę i zażądał zwrotu środków. Skarżąca wniosła skargę do WSA na to pismo, uznając je za akt z zakresu administracji publicznej. WSA odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną, gdyż sprawa dotyczyła umowy cywilnoprawnej. NSA uchylił postanowienie WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając pismo Ministra za decyzję administracyjną podlegającą kontroli sądu administracyjnego. WSA, związany wykładnią NSA, odrzucił skargę jako przedwczesną, ponieważ nie wyczerpano środków zaskarżenia (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy).Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę jako przedwczesną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Janusz Walawski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K.B. na pismo Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty stypendium i zwrot dotychczas wypłaconych środków finansowych postanawia: odrzucić skargę.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. Instytut [...] (zwany dalej I[...]) wystąpił do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z wnioskiem o przyznanie stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca – [...] K. B. (zwanej dalej skarżącą lub stypendystką).
Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...], na podstawie art. 28 ust. 2 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. 96, poz. 615, z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu ww. wniosku, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego przyznał jednostce naukowej – I[...] – środki finansowe w wysokości 162 900 złotych na finansowanie w latach 2013-2016 stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca – skarżącej. Jednocześnie organ w decyzji zawarł warunek przekazania środków finansowych, w postaci złożenia w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna, podpisanego projektu umowy określającej szczegółowe warunki finansowania i rozliczenia stypendium, pod rygorem uznania, że niezłożenie projektu takiej umowy w wymaganym terminie stanowi rezygnację z przyznanego finansowania. Decyzja została doręczona zarówno I[...], jak i beneficjentce stypendium – skarżącej.
Umową z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] o finansowanie stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca, zawartą pomiędzy Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego a I[...], postanowiono o finansowaniu stypendium naukowego ustanowionego decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] dla wybitnego młodego naukowca K. B.. Z treści § 8 przedmiotowej umowy wynikało, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości lub sporu pomiędzy jednostką naukową a stypendystą dotyczącego wypłaty stypendium, jednostka naukowa ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić Ministra o tym fakcie, natomiast Minister w takim przypadku może wstrzymać dalsze finansowanie stypendium lub/i żądać zwrotu wypłaconych dotychczas środków.
W konsekwencji powyższego, w dniu 11 grudnia 2013 r. I[...] i skarżąca zawarli umowę nr [...] o finansowanie stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca. Z treści § 13 umowy wynikało, że w sprawach nieuregulowanych w umowie mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego, zaś spory wynikłe w toku realizacji umowy będą rozstrzygane przez sąd powszechny właściwy dla siedziby jednostki naukowej.
Orzeczeniem Komisji Dyscyplinarnej I[...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] wymierzono skarżącej karę dyscyplinarną nagany za popełnienie plagiatu. Z treści orzeczenia wynika m.in., że obwiniona rok wcześniej stanęła przed Komisją Dyscyplinarną z tym samym zarzutem – wówczas Komisja umorzyła postępowanie z przyczyn formalno-prawnych orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], podnosząc w nim jednak te same braki warsztatu skarżącej, co w sprawie zakończonej orzeczeniem z dnia [...] października 2015 r.
Pismem z dnia 4 stycznia 2016 r. Przewodnicząca Komisji Dyscyplinarnej I[...] przekazała odpis ww. orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego, stosownie do art. 114 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz. U. Nr 96, poz. 619, z późn. zm.).
Pismem z dnia 14 stycznia 2016 r. Dyrektor I[...], działając na podstawie § 8 ust. 2 umowy z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], w związku z prawomocnym orzeczeniem Komisji Dyscyplinarnej, zwrócił się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o podjęcie decyzji w sprawie wstrzymania dalszego finansowania stypendium naukowego przyznanego skarżącej i żądania zwrotu wypłaconych dotychczas środków. W uzasadnieniu wskazał m.in., że popełnienie plagiatu przez pracownika naukowego instytutu [...], stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem komisji dyscyplinarnej, jest ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych, skutkującym np. dla mianowanego pracownika naukowego, możliwością rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia (art. 101 ust. 3 lit. b ustawy o Polskiej Akademii Nauk).
Pismem z dnia 20 stycznia 2016 r. K. B. poinformowała Ministra, że nie otrzymała 11 rat stypendium, jak również nie uzyskała od Dyrekcji I[...] (pomimo kierowanych na piśmie zapytań) wyjaśnień, na jakiej podstawie i na jaki czas zawieszono wypłatę stypendium. Wskazała, że sprawa ma związek z postępowaniem dyscyplinarnym oraz przedstawiła swoje stanowisko w tej materii.
W odpowiedzi na pismo Dyrektora I[...] z dnia [...] stycznia 2016 r., Minister pismem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], skierowanym do tego Dyrektora, oznajmił, że w związku z prawomocnym orzeczeniem Komisji Dyscyplinarnej o popełnieniu plagiatu przez stypendystkę Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wstrzymuje wypłatę stypendium ustanowionego decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] i wnosi na postawie § 8 umowy z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] o zwrot dotychczas przekazanych Instytutowi środków finansowych w kwocie 138 012 zł. Minister poprosił o dokonanie wpłaty środków finansowych przekazanych w latach 2013-2016 na podane konta bankowe – w terminie 14 dni od dnia otrzymania rzeczonego pisma. Pod pismem podpisał się z upoważnienia Ministra podsekretarz stanu prof. L. S.
Następnie Dyrektor I[...] pismem z dnia 17 lutego 2016 r., skierowanym do K. B., poinformował stypendystkę, że w związku z prawomocnym orzeczeniem Komisji Dyscyplinarnej I[...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] o udzieleniu ww. kary dyscyplinarnej za popełnienie plagiatu, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podjęło decyzję o wstrzymaniu wypłaty dla niej stypendium naukowego oraz o zwrocie wypłaconych środków finansowych. Dyrektor I[...] wskazał też, że na podstawie § 8 umowy nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. o finansowaniu stypendium naukowego dla wybitnych młodych naukowców, przyznanego decyzją z dnia [...] października 2013 r. – Instytut zobowiązany jest do zwrotu Ministerstwu otrzymanych środków finansowych na wypłatę ww. stypendium naukowego. Poinformowano skarżącą również że I[...] wypłacił jej dotychczas z tytułu stypendium kwotę 67 875 zł., stąd też Instytut wniósł o zwrot tej kwoty w nieprzekraczalnym terminie do dnia 1 marca 2016 r., powołując się na § 8 ust. 2 ww. umowy oraz na decyzję Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lutego 2016 r. o wstrzymaniu wypłaty skarżącej stypendium naukowego oraz o zwrocie dotychczas wypłaconych środków finansowych.
Po otrzymaniu ww. pisma K. B., reprezentowana przez pełnomocnika, pismem z dnia 26 lutego 2016 r. zwróciła się do Ministra o doręczenie decyzji Ministra z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie wstrzymania wypłaty i obowiązku zwrotu stypendium dla wybitnego młodego naukowca.
Pismem z dnia 1 marca 2016 r. Dyrektor I[...] poinformował Ministra, że dokonał zwrotu kwoty 70 137 złotych, jakie pozostawały na rachunku Instytutu "w momencie wydania decyzji MNiSzW z dnia [...] lutego 2016 r. o wstrzymaniu wypłaty ww. stypendium oraz o zwrocie wypłaconych środków". Dyrektor poinformował jednocześnie Ministra, że wystąpił do skarżącej o zwrot środków oraz, że skarżąca zwróciła się do niego o wstrzymanie dochodzenia ww. kwoty do czasu wyjaśnienia sprawy, w tym zapoznania się przez nią z pismem Ministra z dnia [...] lutego 2016 r. W związku z tym Dyrektor I[...] zwrócił się o wstrzymanie dalszych działań Ministra w stosunku do Instytutu do czasu uzyskania przez Instytut zwrotu środków od skarżącej. Ponadto Dyrektor I[...] poddał pod rozwagę Ministerstwa kwestię formalnej notyfikacji stypendystce przez Ministra "decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. o wstrzymaniu wypłaty stypendium i zwrocie wypłaconych środków".
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego pismem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] poinformował K. B., że biorąc pod uwagę zakończone prawomocnym orzeczeniem postępowanie dyscyplinarne, na podstawie § 8 umowy nr [...] podjął decyzję o wstrzymaniu dalszego finansowania stypendium oraz o żądaniu zwrotu dotychczas wypłaconych środków finansowych. Minister jako podstawę wskazał § 8 umowy nr [...], jak też poinformował skarżącą, że spory z realizacji umowy między nią a Instytutem rozstrzyga zgodnie z treścią umowy sąd powszechny, a Minister nie jest stroną dalszego sporu.
Nadto, w odpowiedzi na pismo skarżącej z dnia [...] lutego 2016 r., Minister przy piśmie z dnia 7 marca 2016 r. nr [...] przesłał skarżącej kopię ww. pisma Ministra z dnia [...] lutego 2016 r.
Po otrzymaniu ww. pisma Ministra z dnia [...] lutego 2016 r., K. B., reprezentowana przez pełnomocnika, pismem z dnia 22 marca 2016 r. wezwała Ministra do usunięcia naruszenia prawa, którym obarczone jest jej zdaniem pismo Ministra z dnia [...] lutego 2016 r. W wezwaniu tym wskazała, że akt Ministra z dnia [...] lutego 2016 r. jest wydany bez podstawy prawnej.
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca, złożonego przez I[...], zakończonego ostateczną decyzją Ministra z dnia [...] października 2013 r., przyznającą środki finansowe na finansowanie stypendium skarżącej. W uzasadnieniu tego postanowienia podniesiono, że I[...], któremu przyznano środki na finansowanie stypendium K. B., poinformował pismem z dnia 14 stycznia 2016 r. Ministra o prawomocnym orzeczeniu Komisji Dyscyplinarnej I[...] z dnia [...] października 2015 r. dotyczącym popełnienia przez stypendystkę plagiatu w okresie, z którego dorobek podlegał ocenie przy przyznawaniu stypendium. Okoliczność ta nie była znana organowi w dacie przyznawania stypendium, a w ocenie organu może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, dotyczącej przyznania tego stypendium.
Pismem z dnia 24 maja 2016 r. K. B., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lutego 2016 r., określając go jako akt z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Skarżąca zarzuciła wydanie aktu z naruszeniem art. 7 Konstytucji (przez wydanie aktu bez podstawy prawnej), zasady ochrony praw nabytych z art. 2 Konstytucji (przez arbitralne i pozbawione podstawy prawnej pozbawienie skarżącej uprawnienia do pobierania stypendium), zasady zaufania do państwa i stanowionego przez niego prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji (przez niespójność i nieprzewidywalność działań organu) oraz art. 16 § 1 k.p.a. (przez pozbawienie skarżącej uprawnienia do pobierania stypendium przyznanego pozostającą w obrocie prawnym decyzją administracyjną i bez uprzedniego jej wzruszenia w prawnie przewidzianym trybie nadzwyczajnym). Wniosła też o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej odrzucenie lub alternatywnie – w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi – o jej oddalenie.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że nie był uprawniony do wydawania decyzji administracyjnej w sprawie wstrzymania wypłaty stypendium i zwrotu wypłaconych stypendystce środków. W zaskarżonym piśmie Minister podał przyczynę i podstawę prawną podjętej na wniosek I[...] decyzji (§ 8 umowy z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]). Jak wskazano, podstawą działania Ministra w tym zakresie były postanowienia umowy cywilnoprawnej, a wszelkie roszczenia z tytułu jej realizacji pozostają we właściwości sądu cywilnego. W związku z tym kognicja sądu administracyjnego w tej kwestii jest zdaniem organu wyłączona i dlatego skarga podlega odrzuceniu w całości. Ponadto Minister zwrócił uwagę, że popełnienie przez skarżącą plagiatu zostało uwzględnione przez niego w związku z art. 12 ustawy o zasadach finansowania nauki.
Pismem z dnia 30 sierpnia 2016 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, po zapoznaniu się z treścią odpowiedzi na skargę, podtrzymała wnioski i zarzuty zawarte w skardze. Podkreśliła, że umowa zawierana między daną jednostką a Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego ma jedynie charakter wtórny, wykonawczy wobec decyzji o przyznaniu stypendium. Uprawnienie do stypendium zdaniem skarżącej wynika z decyzji, a nie z później zawartej umowy, a zatem nie wyłącza ona kognicji sądów administracyjnych w sprawach wynikających z decyzji administracyjnych i norm prawa administracyjnego, na podstawie których została wydana. Skarżąca podniosła, że kwestia nawiązania i wygaśnięcia stosunku publicznoprawnego między nią a organem (czyli zarówno przyznania, jak i cofnięcia stypendium) pozostaje w kognicji sądów administracyjnych. Skarżąca powtórzyła, iż uznaje skarżone pismo za akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a, a jeżeli zapatrywanie to nie byłoby podzielone przez Sąd – to przyjmuje, że pismo to winno mieć formę decyzji administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r. o sygn. akt II SA/Wa 1116/16 odrzucił skargę, ponieważ w ocenie tego Sądu podstawę działania Ministra – wstrzymania dalszego finansowania stypendium i żądania zwrotu wypłaconych do tej pory środków – stanowiły postanowienia umowy z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] o finansowanie stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca, zawartej pomiędzy Ministrem a I[...]. Dalej Sąd wskazał, że skoro podstawą działania Ministra w tym zakresie były postanowienia umowy cywilnoprawnej, a wszelkie roszczenia z tytułu jej realizacji pozostają we właściwości sądu cywilnego, to tym samym kognicja sądu administracyjnego w tej kwestii jest wyłączona i skarga K. B. na pismo Ministra z dnia [...] lutego 2016 r. jest niedopuszczalna. Nadto, zdaniem Sądu skarżony akt nie mieści się w katalogu wskazanym w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a., stąd też, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 w związku z art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a., Sąd odrzucił skargę.
W skardze obszernej skardze kasacyjnej K. B., reprezentowana przez pełnomocnika – adw. T. K., postawiła orzeczeniu Sądu pierwszej instancji zarzut naruszenia art. 1, art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 3 § 2 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.) przez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę dokonania kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonego pisma, a w konsekwencji odrzucenie przez Sąd pierwszej instancji skargi, w sytuacji gdy sprawa ze skargi należy do właściwości sądu administracyjnego.
W ocenie skarżącej kasacyjnie pismo Ministra z dnia [...] lutego 2016 r. to akt poddany właściwości sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wskazała, że jej uprawnienie wynika z przepisów prawa – tj. z art. 28 ust. 2 ustawy o zasadach finansowania nauki. Gdyby jednak Sąd nie podzielił tej kwalifikacji, to powinien zdaniem skarżącej kasacyjnie dojść do przekonania, że pismo to jest decyzją administracyjną, zwłaszcza w świetle domniemania załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko, że rozstrzygnięcie zawarte w jego piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. nie dotyczy kwestii prawa do stypendium naukowego, a jedynie wstrzymania i zwrotu środków finansowych przekazanych jednostce naukowej na ten cel. To zaś zostało ukształtowane przez strony na podstawie umowy cywilnoprawnej, zatem czynności dokonane w tym zakresie przez Ministra są w jego ocenie w istocie wykonaniem i realizacją tej umowy. Roszczenia z tytułu realizacji umowy pozostają we właściwości sądu cywilnego, wobec czego kognicja sądu administracyjnego jest wyłączona i skarga podlegała odrzuceniu.
Na wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2017 r., pełnomocnik Ministra poinformował Sąd, że postępowanie wznowieniowe wszczęte postanowieniem organu z dnia [...] kwietnia 2016 r. nie zostało dotychczas zakończone, natomiast przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, zasięgnięto opinii niezależnego eksperta oraz zespołu opiniodawczo-doradczego Ministra, a aktualnie strony zapoznają się z zebranym materiałem dowodowym. Jednocześnie pełnomocnik zadeklarował, że w przypadku wydania decyzji w tej sprawie przekaże ją niezwłocznie do Sądu celem włączenia do akt postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 211/17 uchylił ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że zaskarżony akt administracyjny podlega kontroli sądu administracyjnego jako decyzja administracyjna na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., nie stanowi zaś aktu lub czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie pismo Ministra z dnia [...] lutego 2016 r. nie jest aktem lub czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż dotyczy uprawnienia, które nie wynika dla adresata pisma w sposób bezpośredni z przepisów prawa, lecz dopiero z indywidualnie konkretyzującej normy ustawowej decyzji administracyjnej Ministra z dnia [...] października 2013 r. Jak podał Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie tego Sądu zauważa się, że uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że aktem, który indywidualnie skonkretyzował przepisy ustawowe przez przyznanie jednostce naukowej środków finansowych na stypendium dla K. B. jest decyzja administracyjna Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2013 r. nr [...]. Natomiast umowa określająca szczegółowe warunki finansowania i rozliczenia stypendium ma charakter wtórny wobec decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro wskazana decyzja o przyznaniu stypendium jest decyzją administracyjną, czyli aktem jednostronnym, władczym, zewnętrznym, wydanym przez organ administracji w indywidualnej i konkretnej sprawie, to nie można uznać, że nie jest takim aktem administracyjnym akt mający ten skutek, iż cofa przyznane tą decyzją środki finansowe – przez wstrzymanie ich dalszej wypłaty i zobowiązanie do zwrotu środków dotychczas wypłaconych. Akt, który neguje skutki prawne decyzji administracyjnej, musi być traktowany jako akt administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął zatem, że w braku odmiennej regulacji rozwiązanie czy przekształcenie administracyjnego stosunku prawnego nawiązanego wcześniej decyzją administracyjną następuje w tej samej formie, tj. również decyzją administracyjną.
Skutkiem prawnym decyzji Ministra z dnia [...] października 2013 r. było przyznanie środków na stypendium. Skutkiem zaś pisma tego samego organu z dnia [...] lutego 2016 r. jest wstrzymanie wypłaty stypendium oraz wniesienie o zwrot dotychczas wypłaconych środków finansowych, a zatem w istocie podważenie skutków posiadającej przymiot ostateczności decyzji Ministra z dnia [...] października 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że Minister wydający decyzję o przyznaniu środków finansowych dla młodego naukowca, jak i decyzję o wstrzymaniu wypłaty tych środków oraz wnoszącą o zwrot dotychczas wypłaconych środków finansowych – nie działa w tym zakresie jako równorzędna strona stosunku umownego (cywilnoprawnego), lecz jako organ administracji nierównorzędny tak wobec I[...], jak i względem skarżącej. Skoro zatem skarżony akt zapada w relacji odpowiadającej stosunkowi administracyjnemu to uznać go należy za akt administracyjny. Działalność administracji publicznej w tej formie i relacji jest zaś poddana kontroli sądów administracyjnych (zob. art. 184 Konstytucji, art. 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dodać należy, że na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. pełnomocnik Ministra złożył poświadczoną zgodność z oryginałem kserokopię decyzji Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] orzekającą o uchyleniu decyzji z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w całości i odmawiającą przyznania stypendium naukowego dla skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl § 2 ww. przepisu, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Stosownie natomiast do treści art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Nadto Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 zdanie 1 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w postanowieniu z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 211/17, wyjaśnić należy, że od decyzji administracyjnej wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji (art. 127 § 3 k.p.a.). Przyjmując za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że pismo K. B. z dnia 22 marca 2016 r. stanowiło wniesiony w terminie środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 4 p.p.s.a., oraz, że od decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. przysługiwało jej prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznać należy skargę za przedwczesną, ponieważ została wniesiona przed rozpoznaniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postanowienie niniejsze nie zamyka jednak stronie prawa wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie orzekającym stwierdził, że skarga jest przedwczesna, a zatem niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, stąd też, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło