II SA/Wa 362/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Małgorzata Pocztarek Sędzia WSA - Ewa Grochowska-Jung Sędzia WSA - Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant: - Izabela Kaliszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości K. W. we wniosku z dnia 4 sierpnia 2005 r. o przyznanie renty w drodze wyjątku podał, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nadmienił, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] przyznał mu świadczenie w drodze wyjątku do dnia 30 września 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Wyjaśnił, że przyznanie świadczenia możliwe jest jedynie wówczas, gdy łącznie spełnione zostały wszystkie przesłanki wymienione w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W przypadku skarżącego nie zachodzi przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Organ ustalił, że skarżący mieszka z rodzicami, którzy pobierają emeryturę w łącznej wysokości 3.310,73 zł miesięcznie, w związku z czym dochód na osobę w rodzinie wynosi 1.103,00 zł miesięcznie. Nie można wobec powyższego uznać, że skarżący nie posiada niezbędnych środków utrzymania. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. W. ponownie wskazując na całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną przez lekarza orzecznika ZUS oświadczył, że nie posiada żadnych źródeł dochodu. Wskazał, że jego sytuacja materialna nie uległa zmianie od czasu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie którego organ przyznał mu świadczenie na okres do dnia 30 września 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. Wskazał, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, co wiąże się z obowiązkiem wzajemnej pomocy i opieki. Z tego też tytułu posiada środki utrzymania, bowiem rodzice pobierają świadczenia emerytalne. W ocenie organu nie można uznać, że przypadająca na członka rodziny kwota 1.103,00 zł miesięcznie - stanowiąca 1/3 część dochodu rodziców - nie zabezpiecza niezbędnych środków utrzymania osoby dorosłej. Środki, którymi dysponuje skarżący pozwalają na pokrycie niezbędnych wydatków. Powołana decyzja stała się przedmiotem skargi K. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż nie została spełniona przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Zdaniem skarżącego organ dokonał niewłaściwego ustalenia w zakresie wysokości dochodu przypadającego na członka rodziny, poprzez nieuwzględnienie wydatków koniecznych i przyjęcie, że jest to kwota 1.103,00 zł miesięcznie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Podał. że łączny dochód pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym rodziny wynosi 3.310,00 zł miesięcznie i kwota ta nie pozwala uznać, iż skarżący pozbawiony jest niezbędnych środków utrzymania. Zdaniem organu nie można przyjąć, aby kwota 1.103,00 zł miesięcznie nie zabezpieczała podstawowych potrzeb skarżącego. Nawet po uwzględnieniu odliczeń przedstawionych przez skarżącego w skardze, nadal ma on na swoje potrzeby kwotę wyższą od najniższej emerytury z ubezpieczenia społecznego. Zdaniem organu treść skargi potwierdza przyjęte przez organ ustalenia, że skarżący prowadzi z rodzicami wspólne gospodarstwo domowe. Fakt, iż sam skarżący nie uzyskuje dochodu nie oznacza, że jest pozbawiony niezbędnych środków utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że sąd nie jest związany granicami skargi i obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszystkie naruszenia prawa. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca, wydana została z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej również ustawą o emeryturach i rentach, ubezpieczonym i pozostałych po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Zaznaczyć należy, że świadczenie to nie ma charakteru roszczeniowego, gdyż jego przyznanie ustawodawca pozostawił uznaniowej decyzji Prezesa ZUS. Powyższe nie oznacza jednak, że organ ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia. Stosownie bowiem do art. 124 ustawy o emeryturach i rentach, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w tej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej również kpa, chyba że ustawa stanowi inaczej. W toku postępowania w sprawie o świadczenie w drodze wyjątku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych musi zatem przestrzegać m.in. zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 kpa. Obowiązek pełnego ustalenia stanu faktycznego spoczywa na organie działającym także w ramach uznania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dopuścił się naruszenia powołanych reguł procesowych. Nie podjął bowiem niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W postępowaniu administracyjnym ustalono, że skarżący użytkuje połowę domu powierzchni 110,14 m2 oraz połowę działki o powierzchni 603 m2. Drugą połowę domu działki użytkują rodzice. Na podstawie tych informacji organ stwierdził, że K. W. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, mimo, że skarżący w toku całego postępowania administracyjnego twierdził, iż wprawdzie zajmuje połowę domu, jednakże prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na każdym organie prowadzącym postępowanie administracyjne (por. wyrok NSA z dnia 26 października 1984 r. II S.A. 1205/84 ONSA 1984 Nr 2 poz. 98)< Prezes ZUS nie zbadał wyczerpująco wszystkich okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i w konsekwencji nie dopełnił obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną i wnikliwą jego ocenę. Nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżący istotnie prowadzi z rodzicami wspólne gospodarstwo domowe. W konsekwencji nie można uznać, że organ prawidłowo zastosował art. 83 ustawy o emeryturach i rentach przyjmując, że niezbędne środki utrzymania skarżącego stanowi 1/3 dochodu uzyskiwanego przez rodziców skarżącego. Tylko bowiem fakt niewątpliwego pozostawania skarżącego we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami uprawniałby organ do takiego ustalenia istnienia niezbędnych środków utrzymania. W związku z naruszeniem przez organ art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.