II SA/Wa 3643/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.) Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A. W. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia czynnej służby wojskowej oddala skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej jako: "CWKL" lub "organ odwoławczy") orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej "k.p.a."), art. 30a ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 372), § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013, z późn. zm.), a także w związku z § 3 ust. 2 i § 23 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2018 r. poz. 258, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. (dalej jako: "RWKL", "organ I instancji") w sprawie zdolności A. W. do czynnej służby wojskowej - kategoria D, zał. 2, gr. II niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej. Jak wynika z ustaleń w sprawie, orzeczeniem z dnia [...] maja 2021 r. RWKL, działając na podstawie skierowania Dowódcy JW. [...] w B. w oparciu o art. 30a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1541) oraz § 8 i 9, w związku z § 3 oraz § 10 i § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 258 z późn. zm.) oraz § 5 i § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1013 z późn. zm.)., po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego, uznała A. W. za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej - kategoria "D" z powodu: 1. Cukrzyca § 54 pkt 4. 2. Wygojone złamanie obojczyka lewego § 32 pkt 1. 3. Przebyty uraz głowy bez trwałych następstw § 5 bez pkt. 4. Przebyta operacja przepukliny pachwinowej lewostronnej § 3 pkt 1. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że stwierdzone w wyniku wykonanych badań rozpoznanie w pkt 1 powoduje niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej, na podstawie wykazu stanowiącego załącznik Nr 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 258 z późn. zm.) w grupie badanych II. Ustalono, że schorzenia wymienione w punktach 2 i 3 rozpoznania pozostają w związku ze służbą wojskową w następstwie wypadku na podstawie orzeczenia RWKL w E. Nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Schorzenia wymienione w punktach 1 i 4 rozpoznania nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Rozpoznanie zaś pkt 1 postawiono w oparciu o nieprawidłowy poziom glikemii na czczo, podwyższony poziom HBA1C oraz cukromocz. Wskazano dalszą diagnostykę i leczenie w warunkach NFZ. Od ww. orzeczenia A. W. złożył odwołanie do CWKL, w którym wskazał, że treść orzeczenie nr [...] nie zawiera informacji zgodnie ze skierowaniem. Badanie przeprowadzone przez psychologa i psychiatrę nie zostały wskazane w orzeczeniu, mimo że były przyczyną skierowania do RWKL. Stwierdził, że rozpoznanie u niego cukrzycy na podstawie tylko jednego badania oraz pozostałych schorzeń jest nierzetelne. Podaje, że nie był poinformowany o charakterze badań innych niż wskazane w skierowaniu i w związku z tym nie był do nich przygotowany. CWKL w uzasadnieniu wskazanego na wstępie orzeczenia stwierdziła, że w toku postępowania orzeczniczego na zlecenie RWKL u badanego w dniu [...] maja 2021 r. wykonano konsultacje specjalistyczne: neurologiczną, psychologiczną i psychiatryczną oraz badania laboratoryjne: morfologię krwi, badania biochemiczne krwi i moczu. Po złożeniu przez orzekanego odwołania, CWKL wystąpiła z wnioskiem o uzupełnienie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, w szczególności o przesłanie do siedziby Komisji kopii wyroku Sądu uchylającego orzeczenie RWKL w E. nr [...]. W odpowiedzi orzekany nadesłał kopię wyroku Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2021 r. oraz kopię Orzeczenia Lekarskiego nr [...] z dnia [...] września 2018 r. - badanie wstępne stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowca, obsługa monitora ekranowego, praca na wysokości do 3 m. CWKL, odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego zawartych w treści odwołania, ustaliła, że skierowanie orzekanego do RWKL zarządził Dowódca JW. [...]na wniosek psychologa z uwagi na zaburzenia zachowania stwierdzone u żołnierza OT. RWKL zleciła wykonanie konsultacji psychologicznej i psychiatrycznej. W dniu [...] maja 2021 r. konsultujący na potrzeby RWKL psycholog stwierdził "brak przeciwwskazań psychologicznych do pełnienia służby wojskowej", konsultujący specjalista psychiatra stwierdził "stan psychiczny aktualnie bez uchwytnych zmian chorobowych". CWKL zwróciła uwagę na szeroką rozpiętość czasową pomiędzy występowaniem symptomów nieprawidłowego zachowywania się żołnierza opisanego w treści opinii psychologicznej (marzec - czerwiec 2020 r.), a terminem przeprowadzenia badania psychologicznego i psychiatrycznego w ramach postępowania orzeczniczego w RWKL (czerwiec 2021 r.). Jak wynika z opinii psychologa [...] w okresie od marca do czerwca 2020 r. u orzekanego zaistniały trudności w relacjach z innymi żołnierzami w jednostce wojskowej, dodatkowo orzekany zgłaszał wówczas występowanie problemów zdrowotnych w rodzinie. W opinii CWKL powyższe mogło spowodować wystąpienie objawów z kręgu zaburzeń adaptacyjnych, które po pewnym czasie ustąpiły i w badaniach psychologicznym i psychiatrycznym wykonanych po upływie roku, w czerwcu 2021 r. nie znalazły odzwierciedlenia. Tak więc prawidłowy aktualnie stan psychiczny nie musi pozostawać w sprzeczności ze stwierdzanymi rok wcześniej u żołnierza zaburzeniami zachowania. Ponadto, jak nakazuje praktyka orzecznicza, stany uznawane za prawidłowe nie są ujmowane w treści orzeczenia, dlatego RWKL po uzyskaniu wyniku konsultacji psychologicznej i psychiatrycznej, w których nie stwierdzono odchyleń od stanu prawidłowego, słusznie odstąpiła od wskazywania tego faktu w wydanym orzeczeniu. Odnośnie zaś rozpoznania cukrzycy na pojedynczym wyniku badania wykonanego bez odpowiedniego przygotowania w chwili badania podniosła, że w dniu [...] maja 2021 r. w przeprowadzonych badaniach biochemicznych krwi stwierdzono u orzekanego znacznie podwyższone stężenie glukozy - 329,90 mg/dl (przy normie 74,00 - 100,00), znacznie podwyższony odsetek hemoglobiny likowanej HBAIC - 9,95% (przy normie 4,80 - 5,90), dodatkowo w badaniu ogólnym moczu stwierdzono glukozurię (1187,20 mg/dl) i hiperstenurię - 1,035 (przy normie do 1,030). CWKL zwróciła uwagę, że aktualne wytyczne Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego z 2021 r. dopuszczają rozpoznanie cukrzycy na podstawie pojedynczego wyniku badania glikemii, wykonanego o dowolnej porze, niezależnie od spożytego posiłku, gdy wynik badania przekracza 200 mg/dl i występują jednocześnie inne objawy hiperglikemii. U orzekanego stwierdzono dodatkowo glukozurię z hiperstenurią oraz odsetek hemoglobiny glikowanej 9,95%, które dodatkowo świadczą o poważnych zaburzeniach metabolizmu węglowodanów obecnych u badanej osoby. Niewątpliwie orzekany wymaga przeprowadzenia dalszej diagnostyki w ramach POZ i AOS oraz podjęcia adekwatnego leczenia - co również wskazuje RWKL w treści uzasadnienia. Zwrócono także uwagę na fakt, że orzekany składając odwołanie nie załączył żadnych wyników badań lub konsultacji specjalistycznych, które podważałyby prawidłowość uzyskanych przez RWKL wyników badań laboratoryjnych, bądź postawionego rozpoznania "cukrzyca". A. W. (dalej: "skarżący") pismem z dnia [...] października 2021 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zakwestionował orzeczenie CWKL z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone orzeczenie i utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2018 r. poz. 258, z późn. zm.) wraz z załącznikiem nr 2 - wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa. Zauważyć należy, że istotą orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie jest stwierdzenie stanu zdrowia, tak jak w typowym badaniu lekarskim, ale przydatności do służby wojskowej i określenie jej rodzaju na podstawie wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Przydatność do służby wojskowej oceniana jest według stanu z chwili wykonania badania lekarskiego. Zgodnie z § 14 ww. rozporządzenia, orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej (...) wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, badania psychologicznego wykonanego przez wojskowe pracownie psychologiczne, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 6, wykorzystując w szczególności: 1) opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki oraz czynniki ryzyka na stanowisku służbowym zajmowanym przez żołnierza niezawodowego lub pełnionej przez niego funkcji wojskowej; 2) historie leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego; 3) wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby; 4) książeczkę zdrowia żołnierza niezawodowego; 5) informacje zawarte w pisemnym oświadczeniu żołnierza niezawodowego. Wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu wymaganej dokumentacji (§ 16 ust. 1 rozporządzenia). Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne wykonywane przez wojskowe pracownie psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, jeżeli wyraża na to zgodę, oraz przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 23 ust. 2 rozporządzenia). Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: 1) rozpoznanie; 2) ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej; 3) w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową (§ 17 ust. 1 rozporządzenia). Orzeczenie w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia (§ 17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia). Zgodnie z pkt 12 tego wzoru, orzeczenia wojskowych komisji lekarskich powinny zawierać uzasadnienie. Podkreślenia wymaga, że kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej przez sąd administracyjny w zakresie zdolności do służby wojskowej ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do jej badania pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach aktów wykonawczych regulujących te kwestie, a ponadto, czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby wojskowej. Innymi słowy, chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013, z późn. zm.), a także rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. W kontrolowanej sprawie Sąd nie stwierdził uchybień w postępowaniu zakończonym wydaniem orzeczenia CWKL z dnia [...] sierpnia 2021 r. Należy zauważyć, że organ I instancji dokonał prawidłowej kwalifikacji rozpoznania określonego w punktcie 9.1 do odpowiedniego paragrafu (§ 54 pkt 4) załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. w grupie II, zaś zaliczenie skarżącego do kategorii D (niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju w jednostkach WOT, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej) znalazło potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy. Z kolei podejmując rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia, CWKL w wystarczający sposób uzasadniła swoje stanowisko. Należy podnieść, że tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi, uregulowany w przepisach rozporządzenia z dnia 24 stycznia 2018 r., ma charakter szczególny i w związku z tym nie mają do niego zastosowania w pełni rygory Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd nie jest uprawniony do oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącego badań lekarskich, czyli weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny (rozpoznania) w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie ani też zlecać przeprowadzenia dodatkowych badań celem weryfikacji dotychczasowych. Są to wyłączne kompetencje komisji lekarskich. Sąd administracyjny kontroluje, czy rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie kompletnego materiału dowodowego obejmującego niezbędne badania lekarskie oraz czy dokonana kwalifikacja zdolności do czynnej służby wojskowej była słuszna. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest ustalony stan faktyczny i dowody zgromadzone w postępowaniu przed organem administracji. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w wyniku przeprowadzonych badań rozpoznano u skarżącego cukrzycę, jako schorzenie powodujące niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej. Powyższe schorzenie zostało ujęte w § 54 pkt 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r. i w grupie II skutkuje przypisaniem kat. D. Zdaniem Sądu, skoro wojskowe komisje lekarskie obu instancji uznały, że stwierdzone u skarżącego problemy zdrowotne kwalifikują go do kat. D, a kwalifikacja ta w sensie medycznym znajduje uzasadnienie w § 54 pkt 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. i nie została skutecznie podważona, to brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa. W ocenie Sądu, zarzuty podniesione przez skarżącego są niezasadne. Zgromadzona w sprawie dokumentacja lekarska, w tym wyniki wykonanych badań lekarskich, nie budziły żadnych wątpliwości co do dokonanych ustaleń, a tym samym CWKL prawidłowo stwierdziła obligatoryjną niezdolność skarżącego do pełnienia czynnej służby wojskowej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, należy wskazać, że "tam, gdzie w wykazie ściśle powiązano występowanie określonej choroby ze ściśle określoną kategorią - samo stwierdzenie występowania danej choroby u badanego jest wystarczające do rozstrzygnięcia, czy jest on zdolny do służby wojskowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 60/08 - LEX nr 489130). Biorąc powyższe pod uwagę, organy orzecznicze obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie orzecznicze, bowiem należycie rozważono okoliczności i fakty istotne dla wyniku postępowania, ustalone na podstawie niezbędnych badań lekarskich. Zdaniem Sądu, komisje lekarskie, opierając się na dokumentach zgromadzonych w toku postępowania, miały wystarczające podstawy do zastosowania przepisu § 16 powołanego rozporządzenia, a w dalszej konsekwencji - § 54 pkt 4 załącznika nr 2, które w odniesieniu do żołnierza czynnej służby wojskowej nakładają obowiązek orzeczenia kategorii D zdolności do służby wojskowej. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji wyroku.