II SA/Wa 370/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2010 r. sprawy ze skargi J.T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. nr [...] z dnia [...] października 2009 r., 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] o cofnięciu J. T. pozwolenia na broń palną myśliwską. Organ rozpatrując przedmiotową sprawę ustalił następujący stan faktyczny. J. T. uzyskał pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej w związku z uprawianiem łowiectwa w ramach przynależności do Polskiego Związku Łowiectwa. W toku postępowania organ I instancji uzyskał informację, że Sąd Rejonowy [...] w K. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] czerwca 2009 r., sygn. akt [...] uznał wyżej wymienionego winnym popełnienia czynu z art. 297 § 1 k.k., tj. przestępstwa oszustwa kredytowego wymierzonego przeciwko obrotowi gospodarczemu i za to wymierzył mu karę grzywny w wysokości [...] stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę [...] zł. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, iż fakt skazania prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu (osiągnięcie korzyści majątkowej) pozwala na zakwalifikowanie strony do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji decyzją z dnia [...] października 2009 r. cofnął J. T. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Od tej decyzji J. T. złożył odwołanie, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez błędne jego zastosowanie, polegające na uznaniu, że fakt prawomocnego skazania go za wymienione wyżej przestępstwo rodzi obawę, o której mowa w tym przepisie i wniósł o jej uchylenie. W jego ocenie, brak jest podstaw prawnych i faktycznych do cofnięcia mu pozwolenia na broń palną myśliwską. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o broni i amunicji nakazuje organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń, w przypadku, gdy daną osobę można uznać za należącą do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6, czyli do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. Komendant Główny Policji podkreślił, że powyższy przepis ma charakter obligatoryjny, a nie fakultatywny, co oznacza, iż organ Policji po ujawnieniu tych okoliczności jest obowiązany do cofnięcia pozwolenia na broń. Katalog wskazanych okoliczności w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w tym przestępstw uzasadniających tę obawę, nie jest zamknięty. Użycie w powołanym przepisie sformułowania "w szczególności" stanowi wytyczną interpretacyjną w sprawach cofnięcia pozwolenia, co daje tym organom możliwość oceny postępowania posiadacza broni (bez względu na rodzaj broni), także w przypadku popełnienia innych rodzajów przestępstw, osądzonych prawomocnym wyrokiem skazującym lub o popełnienie których postawiono mu zarzut w postępowaniu karnym. Organy Policji uznały zatem, że interpretacja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 wskazanej wyżej ustawy o broni i amunicji musi uwzględniać fakt, że od osób starających się o pozwolenie na posiadanie broni lub posiadających takie pozwolenia należy wymagać bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa z uwagi na ścisły związek prawa do broni ze sferą bezpieczeństwa i porządku publicznego, których to dóbr ochrona została powierzona m.in. Policji. W stosunku do takich osób obowiązuje więc miernik staranności. Skazanie lub sam fakt toczącego się postępowania karnego o czyn inny, niż przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest zatem dla organów Policji wiążące w zakresie ustalania prawnych i faktycznych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń. Ponadto organy te nie zostały zobowiązane przepisami prawa do udowodnienia, iż faktycznie posiadacz pozwolenia na broń (lub osoba chcąca je uzyskać) posłużył się lub użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wystarczające jest bowiem samo domniemanie takiego zachowania, którego podstawą może być fakt skazania lub podejrzenia (oskarżenia) o popełnienie przestępstwa istotnego ze względu na jego rodzaj i wagę dla sfery stosunków społecznych, a zatem wykluczającego możliwość posiadania broni nawet, gdy jest ono jednorazowe, a inne zebrane w postępowaniu dowody korzystnie o takiej osobie świadczą. W związku z tym organy Policji przyjęły, że do przesłanek niepozwalających przyznać prawa do broni, mając na uwadze treść art. 18 ust. 1 pkt 2 – nakazujących je cofnąć, należy zaliczyć przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, których jednym ze znamion jest chęć osiągnięcia korzyści majątkowej. Takim przestępstwem jest czyn z art. 297 § 1 k.k. (oszustwo kredytowe, dotacyjne, subwencyjne), za popełnienie którego strona została skazana, bowiem zarówno ono jak i przestępstwo oszustwa, określone w art. 286 § 1 k.k. (przeciwko mieniu), są przestępstwami kierunkowymi. Dla wyczerpania ich znamion konieczne jest podjęcie przez sprawcę "umyślnych, oszukańczych zabiegów" w drodze podstępu w celu wprowadzenia w błąd podmiot dysponujący kredytem (stanowisko to zostało zaaprobowane w nieprawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1635/08, niepubl.). Zdaniem organu w niniejszej sprawie prawomocny wyrok sądu, potwierdzający fakt popełnienia przestępstwa wiąże organy Policji w postępowaniu administracyjnym, a skoro J. T. został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu, które jest bliskie przestępstwu przeciwko mieniu, to utracił on wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni. Pozytywne o stronie opinie środowiskowe także nie mogą wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie eliminują one obawy wymienionej w art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy. Komendant Główny Policji stwierdził, że w tym stanie faktycznym i prawnym nie można przyjąć nadrzędności interesu indywidualnego strony nad interesem społecznym i zachować stronie pozwolenie na broń. Prymat interesowi społecznemu dał sam ustawodawca, ustalając obligatoryjny charakter art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji i wiążąc organy Policji co do rodzaju decyzji. Podkreślił również, że to od posiadaczy broni (bez względu na rodzaj broni) oczekuje się szczególnego przestrzegania porządku prawnego, z uwagi na ścisły związek prawa do broni ze sferą bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie jest więc kwestią obojętną dla interesu społecznego, że osoba posiadająca pozwolenie na broń ma lekceważący stosunek do ładu prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. T. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2009 r., zarzucając organowi naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że fakt prawomocnego skazania za przestępstwo skierowane przeciwko obrotowi gospodarczemu jest wystarczający do powzięcia wobec niego obawy, że użyje broni w celu sprzecznym z prawem. Wnoszący skargę wskazał, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, które przemawiają na jego korzyść, tj. pozytywnych opinii zarówno z miejsca zamieszkania, jak i środowiska łowieckiego, niekaralność, właściwe przechowywanie broni oraz wiedzę w zakresie posługiwania się nią połączoną z odpowiednimi umiejętnościami czy też cechami charakteru. Podkreślił, że przestępstwo przez niego popełnione miało charakter incydentalny i nie było związane z użyciem broni palnej. W ocenie skarżącego organy są zobowiązane do przeanalizowania także innych aspektów dotyczących osoby, której taka decyzja dotyczy, w szczególności w przypadku popełnienia przez stronę przestępstwa, które w żaden sposób nie daje podstaw do wystąpienia uzasadnionej obawy o użycie przez nią broni palnej w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie można przyjąć, że przesłanka, określona w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, ma charakter wiążący dla organu i powoduje automatycznie wydanie decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń, pozbawionej uznaniowości co oznacza, że skazanie strony za określone przestępstwo jest jednoznaczne z istnieniem uzasadnionej obawy, że może użyć broni w sposób niezgodny z prawem. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 tej ustawy. Z kolei art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy przewiduje, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Stosownie natomiast do art. 20 ustawy, cofnięcie pozwolenia na broń, dopuszczenia do posiadania broni (...) następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja wydana w oparciu o art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o broni i amunicji jest decyzją mającą charakter związania administracyjnego, co oznacza, że organ administracji w przypadku stwierdzenia określonego stanu faktycznego przewidzianego ustawą (w przedmiotowej sprawie jest to stan opisany w art. 15 ust. 1 pkt 6 wyżej wskazanej ustawy), ma obowiązek cofnąć pozwolenie na broń. Należy jednak dodać, iż art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy nie formułuje stanu faktycznego, będącego podstawą wydania decyzji związanej, w sposób jednoznaczny, lecz w sposób stwarzający w dużej mierze właściwemu organowi administracji pole do oceny, czy przesłanka, od której spełnienia uzależnione jest zastosowanie normy prawa (art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o broni i amunicji - cofnięcie pozwolenia na broń), istnieje, czy nie. Cofnięcie pozwolenia na broń nie uzasadnia zatem sam fakt skazania jego posiadacza za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero wykazanie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania prawomocnym wyrokiem karnym, lecz konieczne jest również wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez posiadacza broni czynem, a cechami jego charakteru i dotychczasowym zachowaniem, które mogłyby stwarzać obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 955/06 - niepubl. i z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 67/07 - Lex nr 453431). Ustawodawca nie wprowadził bowiem generalnego zakazu posiadania broni przez wszystkie osoby skazane za jakiekolwiek przestępstwo, wprowadzając dodatkowo przesłankę zaistnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Odmiennie przedstawia się sytuacja wyłącznie w odniesieniu do osób skazanych prawomocnymi orzeczeniami Sądu za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, co wynika z uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 (Lex nr 527545). Zgodnie bowiem z jej treścią: "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (...)". Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że przesłanką cofnięcia J. T. pozwolenia na broń palną myśliwską był fakt skazania go prawomocnym wyrokiem za popełnienie czynu z art. 297 § 1 k.k. przez Sąd Rejonowy [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., sygn. akt [...] na karę grzywny. Powyższy czyn karalny został przez ustawodawcę umieszczony w Rozdziale XXXVI Kodeksu karnego zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu", nie zaś w Rozdziale XXXV "Przestępstwa przeciwko mieniu". Zdaniem Sądu systematyka kodeksowa ma zasadnicze znaczenie dla oceny, z jakiego rodzaju przestępstwem mamy do czynienia w danej sprawie, innymi słowy jest pomocna do zdefiniowania rodzaju przestępstwa popełnionego przez posiadacza broni. Kwestią dyskusyjną jest okoliczność, czy wyliczenie zawarte w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji ma charakter otwarty, czy zamknięty, tym niemniej praktyka sądów administracyjnych pozwala na postawienie tezy, iż jest to wyliczenie zamknięte, niepozwalające na ciągłe poszerzanie przedmiotowego katalogu przestępstw. W związku z tym nie do zaakceptowania jest stanowisko organów Policji, iż do przesłanek nakazujących cofnąć pozwolenie na broń należy zaliczyć przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, zwłaszcza te, które w jakikolwiek sposób są bliskie przestępstwom przeciwko mieniu. Nie sposób zgodzić się też z poglądem, że wynika to z faktu, iż czyn z art. 297 § 1 k.k. (oszustwo kredytowe, dotacyjne, subwencyjne), jak też przestępstwo określone w art. 286 § 1 k.k. (czyn przeciwko mieniu), są przestępstwami kierunkowymi, do wyczerpania znamion których konieczne jest podjęcie przez sprawcę "umyślnych, oszukańczych zabiegów" w drodze podstępu w celu wprowadzenia w błąd podmiotu dysponującego kredytem. W ocenie Sądu praktyka organów Policji polegająca na wykładni rozszerzającej powyższych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń jest nie do pogodzenia z ideą demokratycznego państwa prawnego oraz zasadą praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do państwa. Jednocześnie należy podkreślić, iż w zaskarżonej decyzji, jak też w decyzji pierwszoinstancyjnej, organy Policji nie wykazały, że fakt jednorazowego skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu, stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Uzasadnieniem istnienia przedmiotowej obawy nie może być jedynie lakoniczne stwierdzenie, iż: "Ustalenie organu I instancji co do skazania J. T. za wymienione wyżej przestępstwo daje bowiem podstawę do podjęcia, że jego cechy charakteru oraz dotychczasowy stosunek do porządku prawnego stwarzają obawę, że może użyć broni palnej w sposób, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji", jeżeli weźmie się pod uwagę jego dotychczasową niekaralność oraz pozytywne opinie środowiskowe. Wskazane uchybienia miały istotny wpływ na treść wydanych w sprawie rozstrzygnięć, co powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę ponownie, organ winien mieć na względzie poczynione rozważania oraz wnikliwie przeanalizować możliwość zastosowania w stanie faktycznym sprawy tych przepisów ustawy o broni i amunicji, dotyczących cofania pozwolenia na broń. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy.