II SA/Wa 3719/21

WyrokWSA w Warszawie2022-07-05

Skład orzekający: Danuta Kania, Waldemar Śledzik, Michał Sułkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz służby przygotowawczej może zostać zwolniony ze służby z powodu niezaliczenia egzaminu z języka obcego, jeśli organ nie zapewnił mu możliwości przystąpienia do tego egzaminu w okresie służby przygotowawczej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kluczowe znaczenie ma fakt, że funkcjonariuszowi nie zapewniono możliwości przystąpienia do egzaminu z języka obcego w okresie służby przygotowawczej, co uniemożliwiło mu wywiązanie się z nałożonego obowiązku. W związku z tym, organy nie mogły zasadnie przyjąć, że funkcjonariusz nie spełnił wymogów, a tym samym doszło do naruszenia przepisów materialnych.
Stan faktyczny
Skarżący K. S. został zwolniony ze służby w Izbie Administracji Skarbowej z powodu niezaliczenia w terminie egzaminu z języka obcego, co stanowiło obligatoryjną przesłankę zwolnienia na podstawie ustawy o KAS. Skarżący podnosił, że egzamin został przesunięty na termin po zakończeniu jego służby przygotowawczej, a także że nie umożliwiono mu przystąpienia do egzaminu z przyczyn obiektywnych związanych z pandemią. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o zwolnieniu, wskazując na brak pozytywnego wyniku egzaminu oraz inne uchybienia w służbie. Skarżący zaskarżył decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Asesor WSA Michał Sułkowski, , Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Szef Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: "Szef KAS") decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej "K.p.a.") oraz art. 179 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t. j. Dz.U. z 2021 r. poz. 422 ze zm., dalej "ustawa o KAS"), po rozpoznaniu odwołania K. S. (dalej: "skarżący") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] ("DIAS") z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że DIAS decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] zwolnił skarżącego ze służby w Izbie Administracji Skarbowej w [...] z upływem [...] maja 2021 r. Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] maja 2020 r. skarżący złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, iż w związku z nieprzedłużeniem przez Szefa KAS służby przygotowawczej w Służbie Celno-Skarbowej upływającej w dniu [...].05.2021 r. DIAS wydał decyzję o zwolnieniu z uwagi na niezaliczenie w terminie obowiązkowego egzaminu z języka obcego. Wyjaśnił również, iż ze względu na wzmożone obostrzenia związane z sytuacją pandemiczną egzaminy nie odbyły się w wyznaczonych terminach (marzec-kwiecień). Skarżący stwierdził, że funkcjonariusz nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprzeprowadzenia egzaminu w pierwotnie wyznaczonych terminach tj. [...].03 i [...].04, które zostały przesunięte na dzień [...] maja 2021 r., tj. po zakończeniu jego służby przygotowawczej ([...].05.2021). Skarżący wyjaśnił, iż do egzaminu z języka obcego na najbliższy możliwy termin ([...].05.2021 r.) został zgłoszony przez pracodawcę, jednocześnie termin zakończenia jego służby przygotowawczej nie uległ prolongacie na co nie miał wpływu, a tym samym został pozbawiony możliwości przystąpienia do wskazanego egzaminu w ww. terminie. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. skarżący uzupełnił odwołanie podnosząc zarzut naruszenia art. 179 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 155 ust. 2 pkt 3 ustawy o KAS, polegający na tym, że organ I instancji pominął, że skarżący spełnia warunki uzyskania zwolnienia od obowiązku złożenia egzaminu z języka obcego w służbie przygotowawczej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania I instancji. Wniósł również o zawieszenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, polegającego na wydaniu aktu w postępowaniu w przedmiocie zwolnienia od obowiązku uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu z języka obcego w ramach służby przygotowawczej. Skarżący wniósł także o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji przez Szefa KAS oraz o udzielenie mu przez DIAS zwolnienia od obowiązku przystąpienia ze skutkiem pozytywnym, w trakcie służby przygotowawczej, do egzaminu z języka obcego w trybie art. 155 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 155 ust. 1 pkt 3 ustawy o KAS, względnie o umożliwienie przystąpienia do tego egzaminu w wypadku uwzględnienia przez Szefa KAS wniosku opartego na art. 135 K.p.a. Skarżący wniósł również o uzupełnienie pouczenia zawartego w ww. decyzji I instancji co do prawa odwołania, poprzez stwierdzenie, że złożenie odwołania wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji stosownie do art. 111 § 1 i 1b K.p.a. Po rozpoznaniu odwołanie Szef KAS wydał powołane na wstępie rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu prawnym wskazał, że skarżący, w okresie pełnienia służby nie złożył z wynikiem pozytywnym egzaminu ze znajomości języka obcego. Do dnia zwolnienia ze służby nie przedstawił również żadnego dokumentu potwierdzającego znajomość języka obcego. Nie zwracał się także z wnioskiem o zwolnienie z egzaminu potwierdzającego znajomość języka obcego. Szef KAS zauważył, że wprawdzie w uzupełnieniu odwołania, skarżący przedłożył dokument o zaliczeniu lektoratu z języka angielskiego na uczelni wyższej jednakże w ocenie organu II instancji dokument ten nie stanowi podstawy do zwolnienia funkcjonariusza odbywającego służbę przygotowawczą z obowiązku złożenia egzaminu potwierdzającego znajomość języka obcego. Powyższe oznacza, że skarżący składając dokumenty aplikacyjne do służby w Służbie Celno-Skarbowej określił swoją znajomości języka angielskiego na poziomie podstawowym, co zostało również potwierdzone przez kierownika [...] na podstawie deklaracji funkcjonariusza (pismo z [...] maja 2018 r., znak: [...]). Szef KAS stwierdził, że kwestia, czy znajomość języka obcego jest potrzebna funkcjonariuszowi na służbie nie ma znaczenia, bowiem ustawa o KAS ściśle określa wymogi niezbędne do zrealizowania w ramach służby przygotowawczej. Jednocześnie Szef KAS podkreślił, że nie wyraził skarżącemu zgody na przedłużenie okresu służby przygotowawczej. W związku z powyższym w ocenie Szefa KAS została spełniona wskazana w art. 179 ust. 1 pkt 5 ustawy o KAS przesłanka obligująca organ do zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku możliwości spełnienia warunków służby przygotowawczej Szef KAS zauważył, iż DIAS wskazał, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku określonego w art. 155 ust. 1 ustawy o KAS, gdyż posiadał nieobecności w służbie, stwierdzono u niego brak dyspozycyjności oraz, że wykazywał brak zainteresowania i gotowości do uczestnictwa w szkoleniach dedykowanych funkcjonariuszom w służbie przygotowawczej. Organ II instancji zwrócił uwagę, że skarżący odmawiał udziału w szkoleniach z uwagi na sprawy osobiste (wizyty lekarskie), a w sytuacji braku akceptacji DIAS dla wniosku z dnia [...] lutego 2020 r., dotyczącego terminu szkolenia "Zasadniczy Kurs Zawodowy - część profilowana - Zwalczanie przestępczości", funkcjonariusz przedłożył zwolnienie lekarskie. Spowodowało to, że zaliczenie szkoleń w terminie wynikającym z harmonogramu skarżącego było niemożliwe. Szef KAS wskazał, że łączna liczba dni nieobecności skarżącego z powodu zwolnień lekarskich, w trakcie służby przygotowawczej, wynosiła 149 dni. Z uwagi na przedstawiane zwolnienia lekarskie oraz stan epidemiczny w kraju, skarżący nie uczestniczył w szkoleniach z musztry i ceremoniału oraz etyki zawodowej, mimo prób kierowania go na te szkolenia. Organ II instancji podkreślił, iż specyfika służby wymaga od każdego funkcjonariusza szczególnej postawy, tj.: zaangażowania, dyscypliny służby, dyspozycyjności, gotowości do zmian. W ocenie Szefa KAS postawa skarżącego nie wpisała się w ten katalog. Wobec funkcjonariusza prowadzone było również postępowanie dyscyplinarne z uwagi na nieusprawiedliwioną nieobecność w służbie, w dniach [...].09.2020 r. – [...].09.2020 r. (3 dni). Postępowanie zostało zakończone wymierzeniem skarżącemu kary dyscyplinarnej na postawie art 255 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS, tj. upomnienia. Odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, polegającego na wydaniu aktu w postępowaniu w przedmiocie zwolnienia od obowiązku uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu z języka obcego w ramach służby przygotowawczej a także wstrzymania natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji Szef KAS wyjaśnił, że w sprawie nie toczy się postępowanie w zakresie zwolnienia od obowiązku uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu z języka obcego w ramach służby przygotowawczej. Załączony przez stronę do odwołania dokument jako materiał dowodowy jest przedmiotem oceny organu w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym. Organ II instancji podkreślił, że do dnia zwolnienia skarżący nie zwracał się z prośbą o zwolnienie od obowiązku uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu z języka obcego w ramach służby przygotowawczej ani też nie przedkładał stosownych dokumentów. Dopiero po zwolnieniu ze służby skarżący przedłożył dokument o zaliczeniu lektoratu z języka angielskiego na uczelni wyższej. Niezależnie od powyższego Szef KAS stwierdził, że dokument ten nie stanowi podstawy zwolnienia z obowiązku złożenia egzaminu potwierdzającego znajomość języka obcego, gdyż nie został wymieniony w załączniku do rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 lipca 2017 r. w sprawie służby przygotowawczej w Służbie Celno-Skarbowej wśród dokumentów uprawniających do zwolnienia z ww. egzaminu. Z powyższych względów dokument ten z nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji. Szef KAS wyjaśnił również, że terminy zwalniania funkcjonariuszy ze służby zawarte są w art. 183 ustawy o KAS. W myśl ust. 1 ww. przepisu w przypadkach, o których mowa w art. 179 ust. 1 pkt 10 i 11 oraz w art. 180 ust. 1 pkt 1, 4, 7 i 8, zwolnienie ze służby następuje po upływie odpowiednio: 1) 2 tygodni - w przypadku funkcjonariuszy służby przygotowawczej, 2) 3 miesięcy - w przypadku funkcjonariuszy służby stałej - od dnia doręczenia decyzji o zwolnieniu ze służby. W pozostałych przypadkach powyższe terminy nie mają zastosowania, zwolnienie następuje z dniem określonym w decyzji. Szef KAS wskazał, że w przedmiotowej sprawie zwolnienie zgodnie z decyzją DIAS z dnia [...] kwietnia 2021 r. nastąpiło z dniem [...] maja 2021 r. zatem nie ma możliwości wstrzymania wykonania skarżonej decyzji. Odnosząc się do wniosku o uzupełnienie pouczenia zawartego w ww. decyzji I instancji co do prawa odwołania, poprzez stwierdzenie, że złożenie odwołania wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji stosownie do art. 111 § 1 i 1b K.p.a. Szef KAS wyjaśnił, iż wniosek ten nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Zgodnie bowiem z art. 276 ust. 4 ustawy o KAS złożenie odwołania, o którym mowa w ust. 2, tj., w przypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, nie wstrzymuje wykonania decyzji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. S.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. 1. art. 7, art 8 § 1 K.p.a. poprzez załatwienie sprawy z pominięciem zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywatela tj. nieuwzględnienie faktu, że z przyczyn obiektywnych spowodowanych sytuacją epidemiczną i niewyznaczeniem terminu egzaminu w czasie służby przygotowawczej skarżący nie był w stanie dopełnić obowiązku w postaci złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu ze znajomości języka obcego; - art 10 w zw. z art. 8 i art. 81 K.p.a. poprzez niezapewnienie mu jako stronie czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w oparciu o które organ II instancji zarzucił skarżącemu częstą absencję niedyspozycyjność i brak zaangażowania w służbie; 2. art. 15 K.p.a. poprzez wyjście poza zakres, w jakim orzekał organ pierwszoinstancyjny i podniesienie zarzutów dotyczących absencji, a także rzekomej niedyspozycyjności i braku zaangażowania skarżącego dopiero na etapie postępowania odwoławczego, których to zarzutów wcześniej nie podnosił organ niższej instancji, co doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do rozpatrzenia jego sprawy przez organy dwóch instancji. II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 179 ust. 1 pkt 5 ustawy o KAS w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia MRiF z dn. 13.07.2017 r. w sprawie służby przygotowawczej w Służbie Celno-Skarbowej poprzez jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że niespełnienie wymogów, o którym mowa w art. 155 dotyczy każdej sytuacji, nawet gdy funkcjonariuszowi nie umożliwiono złożenia egzaminu ze znajomości języka obcego z uwagi na jego nieprzeprowadzenie. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w toku służby przygotowawczej, gdy dowiedział się, że egzamin zostanie przesunięty, złożył wniosek do Szefa KAS o przedłużenie mu służby przygotowawczej. Skarżący stwierdził, że sprawa wszczęta ww. wnioskiem nie została jeszcze ostatecznie rozstrzygnięta, gdyż nie otrzymał decyzji w tej sprawie, a jedynie mailowo został poinformowany, że wniosek został rozpatrzony negatywnie. Zdaniem skarżącego decyzja o zwolnieniu go ze służby była przedwczesna wobec nierozpatrzenia jego wniosku o przedłużenie służby. W ocenie skarżącego DIAS podejmując decyzję o zwolnieniu go ze służby przygotowawczej przed terminem egzaminu zamknął mu drogę do wypełnienia nałożonego ustawą obowiązku potwierdzenia znajomości języka obcego. Skarżący podniósł, że organ II instancji badając ponownie sprawę odniósł się w szerokim zakresie, do innych (fakultatywnych) przesłanek zwolnienia funkcjonariusza ze służby, o których mowa w art. 180 pkt 8 ustawy o KAS. Skarżący podkreślił, że przesłanki te nie były przedmiotem badania przez organ I instancji, a o ich uwzględnieniu przez organ II instancji dowiedział się dopiero po otrzymaniu decyzji Odnosząc się do twierdzenia Szefa KAS, że za zwolnieniem ze służby przemawiały przesłanki takie jak notoryczna absencja, nieuczestniczenie w szkoleniach z musztry, ceremoniału i etyki, a także przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne skarżący zauważył, że powyższemu przeczy ostatnia wydana wobec niego opinia służbowa, w której Kierownik Działu wskazuje m.in. na jego przydatność do służby, podkreślając cechy takie jak znajomość zadań na stanowisku, dobre ich wykonywanie, opanowywanie wymaganej wiedzy i umiejętności. Skarżący stwierdził, że fakt, iż zarzuty dotyczące jakości jego służby podniesiono dopiero w decyzji oddalającej odwołanie sprawił, że uniemożliwiono mu jakąkolwiek polemikę z tymi zarzutami, wpływając również na jego prawo do inicjatywy dowodowej w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę Szef KAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Dodatkowo wskazał, że na treść rozstrzygnięcia nie mają wpływu zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 15 k.p.a. poprzez wyjście poza zakres, w jakim orzekał organ pierwszoinstancyjny i podniesienie zarzutów dotyczących absencji, a także rzekomej niedyspozycyjności i braku zaangażowania skarżącego dopiero na etapie postępowania odwoławczego, których to zarzutów wcześniej nie podnosił organ niższej instancji, co doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do rozpatrzenia jego sprawy przez organy dwóch instancji. Szef Kas stwierdził, iż zwolnienie ze służby nastąpiło w wyniku spełnienia obligatoryjnej przesłanki z art.. 179 ust. 1 pkt 5 ustawy o KAS, niezależnie od wskazania przez organ dodatkowych okoliczności podnoszonych przez DIAS wynikających ze specyfiki służby i nałożonych na funkcjonariuszy Służby Celno- Skarbowej, obowiązków wynikających ze stosunku służbowego. Okoliczności te m.in. uzasadniały brak zgody na przedłużenie okresu służby przygotowawczej. W ocenie Szefa KAS w sprawie nie doszło do zarzucanego naruszenia art. 10 w zw. z art. 8 i art. 81 K.p.a. poprzez niezapewnienie mu czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Szef KAS wskazał, że pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami oraz wypowiedzenie się w sprawie w trybie art. 10 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, że w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 – zwanej dalej jako: "ustawa covidowa"), wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do wskazanej wyżej regulacji, nin. sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie zdalnej, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia). Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w nin. sprawie nie ma zastosowania). Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem organy dopuściły takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogły w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. W sprawie niespornym jest, że ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej ustala zarówno obligatoryjne (art.179), jak i fakultatywne (art.180) przyczyny zwolnienia funkcjonariusza Służby Celno- Skarbowej ze służby. Jedną z przyczyn obligatoryjnego zwolnienia ze służby, zgodnie z przepisem art. 179 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy jest niespełnienie wymogów przez funkcjonariusza w okresie służby przygotowawczej, określonych w art. 155 (z wyjątkami, o których mowa w art. 155 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy – które w rozstrzyganej sprawie nie mają zastosowania, gdyż skarżący nie został zwolniony przez Szefa KASD ani z obowiązku odbycia służby przygotowawczej, ani z poszczególnych obowiązków, określonych w ust. 1 art. 155, tj. m. innymi złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu ze znajomości języka obcego). W myśl art. 155 w okresie służby przygotowawczej funkcjonariusz jest obowiązany: 1) odbyć szkolenie praktyczne; 2) złożyć z wynikiem pozytywnym egzamin kończący zasadniczy kurs zawodowy albo egzamin zawodowy; 3) złożyć z wynikiem pozytywnym egzamin ze znajomości języka obcego albo przedłożyć dokument potwierdzający znajomość języka obcego w zakresie umożliwiającym wykonywanie obowiązków służbowych. Bezspornym jest także okoliczność, że skarżący – w okresie służby przygotowawczej – nie złożył z wynikiem pozytywnym egzaminu ze znajomości języka obcego, co stanowiło podstawę zwolnienia go ze służby z dniem [...] maja 2021r. przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2021r. na podstawie art. 179 ust. 1 pkt 5 ustawy o KAS. Istota sporu dotyczy natomiast tego czy organy, w sytuacji niewyznaczenia terminu egzaminu ze znajomości języka obcego w okresie trwania służby przygotowawczej przez skarżącego, mogły przyjąć, że skarżący nie spełnił obowiązku złożenia z wynikiem pozytywnym takiego egzaminu. W ocenie Sądu, zarzuty skargi, które koncentrują się na nieuwzględnieniu przez organy faktu, że z przyczyn obiektywnych, spowodowanych sytuacją epidemiczną, skarżącemu nie wyznaczono w czasie służby przygotowawczej terminu do zdania takiego egzaminu, zasługują na uwzględnienie. Sąd zauważa, że skarżący w toku całego postępowania (także w postępowaniu odwoławczym) konsekwentnie wywodzi, że data egzaminu z języka obcego, z pierwotnie wyznaczonego na [...] marca 2021r., została przełożona na [...] kwietnia 2021r., by ostatecznie zostać ustaloną na dzień [...] maja 2021r., a więc już po zwolnieniu go ze służby. Skoro służba przygotowawcza skarżącego zakończyła się [...] maja 2021r., rację należy przyznać skarżącemu, że tym samym nie miał faktycznej ("fizycznej") możliwości wzięcia udziału w egzaminie z języka obcego, jeżeli takowy egzamin został wyznaczony na dzień [...] maja 2021r., a więc po zakończeniu służby przygotowawczej. Sąd stwierdza, że tak z uzasadnień zaskarżonych decyzji, jak i akt sprawy wynika, że organy w ogóle nie odniosły się do tej kwestii, która – w ocenie Sądu – ma kluczowe znaczenie dla sprawy. Nie można bowiem przyjąć, że funkcjonariusz nie wywiązuje się z określonego obowiązku (w rozstrzyganej sprawie - złożenia przez funkcjonariusza w służbie przygotowawczej z wynikiem pozytywnym egzaminu ze znajomości języka obcego), jeśli organ nie zapewnia możliwości wywiązania się z nałożonego obowiązku ustawowego (w rozstrzyganej sprawie – zorganizowania i możliwości przystąpienia do takiego egzaminu przez funkcjonariusza w okresie jego służby przygotowawczej). Jednocześnie zauważenia wymaga, że skarżący podjął określone działania aby wywiązać się z powyższego obowiązku i w tym celu wniósł o przedłużenie mu okresu służby przygotowawczej, jednakże – jak wynika z decyzji DIAS w [...] "Szef KAS nie wyraził zgody na przedłużenie służby przygotowawczej". Powyższe wzmacnia jedynie wyrażony wcześniej pogląd, że organy de facto uniemożliwiły funkcjonariuszowi wywiązanie się z obowiązku złożenia egzaminu z języka obcego i to nie z winy skarżącego. W tym miejscu Sąd zastrzega i podkreśla, że w związku z niezakwestionowaniem przez organy obu instancji twierdzeń skarżącego co do okoliczności "przesunięcia" końcowego terminu egzaminu z języka obcego na [...] maja 2021r., a więc po zwolnieniu go ze służby przygotowawczej z dniem [...] maja 2021r., Sąd obowiązany był w swoich rozważaniach przyjąć twierdzenia skarżącego za wiarygodne. Zgodzić należy się również ze skarżącym, że Szef KAS, jako organ odwoławczy, w gruncie rzeczy dokonał istotnej zmiany przesłanek zwolnienia. Sąd zauważa, że pomimo iż organ ten powołuje się nadal jako na podstawę zwolnienia skarżącego art. 179 ust. 1 pkt 5 ustawy o KAS, to jednak z uzasadnienia decyzji wynika, że przesłanki zwolnienia upatruje, w szczególności, w braku dyspozycyjności, licznych absencji i braku zaangażowania skarżącego w toku służby przygotowawczej. Tymczasem, jak już zauważono wcześniej, organ w ogóle pominął kwestie przyczyn niezłożenia przez skarżącego egzaminu z języka obcego, która to w myśl art. 155 ust. 1 pkt 3) ustawy o KAS w zw. z art. 179 ust. 1 pkt 5) tejże ustawy, stanowiła obligatoryjną przesłankę zwolnienia funkcjonariusza ze służby przygotowawczej. W tym stanie rzeczy, zasadny jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 15 K.p.a. poprzez wyjście poza zakres, w jakim orzekał organ pierwszoinstancyjny i podniesienia w istocie nowych zarzutów, dopiero na etapie postępowania odwoławczego, których to zarzutów wcześniej nie podnosił organ niższej instancji, co doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do rozpatrzenia jego sprawy dwukrotnie, merytorycznie, przez organy dwóch instancji. W tym miejscu Sąd przypomina, że z zasady demokratycznego państwa prawnego określonej w art. 2 Konstytucji RP, wywodzona jest zasada sprawiedliwości proceduralnej, która określa również sposób stosowania obowiązujących reguł postępowania administracyjnego. Jak bowiem jednolicie podnosi tak w orzecznictwie, jak i literaturze przedmiotu, z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia spraw indywidualnych odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej. Regulacje prawne tych postępowań muszą w związku z tym zapewnić wszechstronne i staranne zbadanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz gwarantować wszystkim stronom i uczestnikom postępowania prawo do wysłuchania, tj. prawo przedstawiania i obrony swoich racji. Na sprawiedliwość proceduralną składa się m.in. zapewnienie jednostce wysłuchania polegające przynajmniej na możliwości przedstawienia swoich racji oraz zgłaszania wniosków dowodowych (por. np. wyroki TK z 15 grudnia 2008 r., P 57/07; z 14 czerwca 2006 r., K 53/05, z 11 czerwca 2002 r., SK 5/02). W dziedzinie prawa administracyjnego sprawiedliwość proceduralna oznacza taką organizację procesu uzyskiwania informacji, ich analizy i podejmowania rozstrzygnięcia, która pozwala uznać wynik zastosowania procedury za sprawiedliwy (por. wyrok NSA z 27 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 468/11). Nie może budzić wątpliwości, że jednym z podstawowych środków gwarantujących sprawiedliwy rezultat postępowania są na gruncie procedury administracyjnej reguły prowadzenia postępowania dowodowego (art. 75 –81 k.p.a.) oraz obowiązek dochodzenia przez organ administracji do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) w oparciu o wszechstronną analizę materiału dowodowego w sprawie (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). I tak: w myśl art. 7 k.p.a. organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności i winny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosowanie do art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, natomiast z art. 11 k.p.a. wynika jednoznaczny obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji powyższych zasad winno być zaś uzasadnienie decyzji, zawierające wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. W doktrynie podnosi się przy tym, iż decyzje administracyjne powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać zatem, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych oraz dokonał oceny tych materiałów. Nadto, organ działający w trybie odwoławczym ma obowiązek ponownego rozpoznania oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, przy uwzględnieniu zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. To właśnie decyzja organu odwoławczego jest bowiem źródłem praw jej adresatów albo nałożonych na nich obowiązków, gdyż ostatecznie kształtuje ona treść stosunku administracyjnoprawnego. Podkreślić też należy, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Sąd stwierdza, że organy standardy te naruszyły i to w sposób mający w istotny wpływ na wynik sprawy. Organy winny bowiem, zgodnie z obowiązującymi, a przytoczonymi zasadami prowadzenia postępowania i uzasadniania decyzji, odnieść się do wyjaśnień Skarżącego co do niezapewnienia mu w okresie służby przygotowawczej możliwości złożenia egzaminu z języka obcego i co najmniej twierdzenia te zweryfikować, poprzez przeprowadzenie właściwych ustaleń faktycznych, gdyby uznały je za niewiarygodne. Tymczasem organy twierdzenia te w ogóle zignorowały. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że organy dopuściły się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 8 oraz 10 w zw. z art. 81 k.p.a, a także art. 15 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. W konsekwencji, doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 179 ust. 1 pkt 5 ustawy o KAS w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia MRiF z dn. 13.07.2017 r. w sprawie służby przygotowawczej w Służbie Celno-Skarbowej poprzez przyjęcie, że skarżący nie spełnił wymogów, o którym mowa w art. 155 ustawy o KAS w sytuacji, gdy organy nie udowodniły, że skarżącemu umożliwiono złożenie egzaminu ze znajomości języka obcego w okresie służby przygotowawczej. W świetle wskazanej argumentacji Sąd uznał, że należało uchylić decyzje obu instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę zaprezentowana przez Sąd oceną prawną. Reasumując, tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję DIAZ w [...] z dnia [...] kwietnia 2021r., o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło