II SA/Wa 379/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. M. na decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o braku potrzeby kształcenia specjalnego postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 16 stycznia 2011 r. M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o braku potrzeby kształcenia specjalnego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 05 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 379/11, M. M. został wezwany – pod rygorem odrzucenia skargi – do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu sądowego od ww. skargi. Pismem z dnia 03 maja 2011 r. skarżący wniósł zażalenie na przedmiotowe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 05 kwietnia 2011 r., w treści którego zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zarządzeniem WSA w Warszawie z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 379/11 pozostawiono przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Następnie postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 01 września 2011 r. sygn. akt I OZ 624/11 oddalono zażalenie M. M. wniesione na ww. zarządzenie WSA w Warszawie z dnia 06 lipca 2011 r. Natomiast postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 01 września 2011 r. sygn. akt I OZ 623/11 oddalono zażalenie wymienionego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 05 kwietnia 2011 r. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2011 r. strona skarżąca została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Warszawie z dnia 05 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 379/11 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przedmiotowe wezwanie skarżący otrzymał w dniu 06 października 2011 r. Pismem z dnia 12 października 2011 r. (data stempla pocztowego 13 października 2011 r.) M. M. zwrócił się do WSA w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi oraz zwolnienie od innych kosztów sądowych. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesłał wnioskodawcy, przy piśmie z dnia 18 października 2011 r., urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, celem jego wypełnienia i zwrotu do Sądu w terminie siedmiu dni. Wezwanie Sądu wraz z urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczono skarżącemu w dniu 07 listopada 2011 r. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący, przy piśmie z dnia 14 listopada 2011 r. (data stempla pocztowego - 14 listopada 2011 r.), przesłał wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawca podał osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, tj. żonę – J. oraz syna - M. Oświadczył, że jego majątek stanowi mieszkanie spółdzielcze lokatorskie o wielkości [...] m2. Wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą, natomiast jego żona J. uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę, zaś syn jest uczniem. Skarżący wyszczególnił również koszty zobowiązań miesięcznych: czynsz ([...] zł), rozliczenie wody ([...] zł), energia elektryczna ([...] zł), gaz ([...] zł), telefon i Internet ([...] zł), korepetycje syna ([...] zł), komunikacja miejska ([...] zł). Pismem referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2011 r. wnioskodawca został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze ww., tj. wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; zaświadczeń potwierdzających wysokość wynagrodzenia za pracę żony skarżącego za okres ostatnich trzech miesięcy; dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym; odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe - za rok 2009 i 2010; zaświadczenia o wysokości osiągniętego dochodu za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie M. M. przesłał do Sądu, przy piśmie z dnia 28 grudnia 2011 r., zaświadczenie o wynagrodzeniu żony z ostatnich trzech miesięcy, dokumenty potwierdzające wysokość miesięcznych wydatków oraz pisma do urzędu skarbowego o zawieszeniu działalności gospodarczej. Skarżący w wymienionym piśmie wniósł jednocześnie "o zapewnienie mu ochrony danych osobowych i danych prywatnych, poprzez utajnienie dla pozwanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, o co wnosił w pkt 2 pisma procesowego z dnia 14 listopada 2011 r." oraz o ochronę dokumentów nadesłanych przy piśmie z dnia 28 grudnia 2011 r. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 379/11 odmówiono M. M. przyznania prawa pomocy z uwagi na to, że koszt postępowania, który na obecnym etapie postępowania ogranicza się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, w zestawieniu ze stałymi dochodami w gospodarstwie domowym i ich wysokością nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy ze wnioskowanym zakresie. Odpis przedmiotowego postanowienia skarżący otrzymał w dniu 06 lutego 2012 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki w aktach sprawy). Pismem z dnia 10 lutego 2012 r. (data prezentaty Biura Podawczego WSA w Warszawie - 10 lutego 2012 r.), wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2012 r., natomiast pismem z dnia 09 lutego 2012 r. wniosek o rozpatrzenie wniosków z dnia 14 listopada 2011 r. oraz z dnia 28 grudnia 2011 r. o ochronę danych osobowych i danych prywatnych zawartych w złożonych dokumentach. W treści pisma stanowiącego sprzeciw ww. wskazał, że właściwy wniosek, na którym powinno być oparte postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2012 r., to wniosek złożony w dniu 13 października 2011 r., jak również że przedmiotem wniosku z dnia 13 października 2011 r. było całkowite zwolnienie od kosztów sądowych (wpis i inne koszty). Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu pominięcie w kosztach utrzymania kwoty przeznaczanej na korepetycje syna, środki czystości, komunikację miejską, potrzeby kulturalno-oświatowe, nieuwzględnienie w dokonanych obliczeniach osoby syna skarżącego. W ocenie M. M. kalkulacja dokonana przez referendarza sądowego była bardzo ogólnikowa. Wskazał, że niezrozumiałe jest dla niego ustalenia i porównania przez referendarza proporcjonalności możliwości płatniczych do potencjalnych kosztów sądowych oraz posiłkowanie się wielokrotnością dochodów gospodarstwa domowego do potencjalnych kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: ppsa, rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy. Natomiast zgodnie z treścią art. 260 ww. ustawy, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzenie zawarte w powołanym przepisie: "gdy wykaże", oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu w tym przedmiocie będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego. Wniosek M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz zwolnienie od innych kosztów sądowych w sprawie II SA/Wa 379/11, to wniosek z dnia 12 października 2011 r., nadesłany do Sądu w dniu 13 października 2011 r. i uzupełniony wnioskiem z dnia 14 listopada 2011 r. Analiza dokumentów przedstawionych przez wnioskodawcę pozwala stwierdzić, że wnioskodawca jest przedsiębiorcę prowadzącym zakład usługowy, który od 2009 r. nie osiąga dochodu. Żona wnioskodawcy - J. M. - osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę na czas nieokreślony, którego średnia wysokość obliczona na podstawie danych z okresu ostatnich trzech miesięcy stanowi kwotę [...] zł netto. Syn wnioskodawcy - M. M. - osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, jest uczniem, który nie uzyskuje dochodu. Powyższe pozwala stwierdzić, że w trzyosobowym gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód stanowi kwota osiągana przez żonę skarżącego z tytułu umowy o pracę, tj. kwota [...] zł netto. Stałe wydatki w gospodarstwie domowym wynoszą: opłata za mieszkanie (średnia z ostatnich czterech miesięcy – [...] zł), opłata za telefon komórkowy (średnia z ostatnich trzech miesięcy – [...] zł), opłata za telefon stacjonarny i Internet (średnia z ostatnich czterech miesięcy – [...] zł), opłata za gaz (średnia miesięczna – [...] zł), opłata za energię elektryczną (średnia miesięczna – [...] zł). Powyższe daje kwotę ok. [...] zł. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż koszty ponoszone przez skarżącego na korepetycje dla syna, jak również koszty ponoszone na prasę, książki, kino, teatr pozostają bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej strony, albowiem nie mają one charakteru koniecznych kosztów utrzymania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Powyższe pozwala uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się do wniosku M. M. z dnia 09 lutego 2012 r. o rozpatrzenie jego wniosków z dnia 14 listopada 2011 r. oraz z dnia 28 grudnia 2011 r. o ochronę danych osobowych i danych prywatnych zawartych w złożonych dokumentach, poprzez utajnienie dla strony przeciwnej formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych, wyjaśnić należy, że wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi integralną część akt sądowych rozpoznawanej sprawy dostępnych dla stron postępowania. Natomiast dokumenty nadesłane przez wnioskodawcę w celu oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych umieszczone zostały w zaklejonej kopercie, która również stanowi integralną cześć akt sądowych ww. sprawy. Przedmiotowe dokumenty źródłowe poświadczające dochody oraz możliwości płatnicze skarżącego zostaną niezwłocznie zwrócone skarżącemu po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.