II SA/Wa 380/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi R. O. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] listopada 2017 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] stycznia 2012 r. o zwolnieniu ze służby w Policji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Komendanta Głównego Policji z [...] kwietnia 2012 r. Żądanie wszczęcia postępowania przedłożył p. R.O., zwany dalej "Wnioskodawcą". Uzasadniając orzeczenie organ przywołał następujące istotne okoliczności faktyczne oraz uwarunkowania prawne sprawy: - rozkazem personalnym z [...] stycznia 2012 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] zwolnił Wnioskodawcę ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (obecnie opubl. Dz.U. z 2018 r., poz. 2102), - wobec odwołania złożonego przez Wnioskodawcę i Komitet Obrony Policjantów Stowarzyszenie Zwykłe, Komendant Główny Policji decyzją z [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny, - Wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, którą wyrokiem z 29 stycznia 2013 r. (sygn. akt: II SA/Wa 1109/12) oddalono, uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 października 2014 r. (sygn. akt: I OSK 1018/13) oddalił skargę kasacyjną, - pismem z [...] lipca 2017 r. Wnioskodawca wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o uchylenie wydanej przez niego wcześniej decyzji, względnie o stwierdzenie jej nieważności; precyzując swoje pismo Wnioskodawca wniósł zarówno o uchylenie decyzji z [...] stycznia 2012 r., jak i o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji, - organ poinformował Wnioskodawcę (pismem z [...] października 2017 r.), że "system eliminacji z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza iż poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie"; równocześnie organ wskazał, że nadesłany wniosek wraz z żądaniem stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego zostanie w pierwszej kolejności przekazany Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, a po uzyskaniu prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie Komendant Główny Policji będzie mógł rozpatrzeć żądanie dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego, - odnosząc się do wniosku w przedmiocie nieważności rozstrzygnięć podniesiono, że analiza jego treści nie wykazała nowych argumentów, ani nowych okoliczności, uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia, - postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji, prowadzone na podstawie art. 156 K.p.a. jest trybem nadzwyczajnym i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji ugruntowanej na podstawie art. 16 K.p.a.; akt administracyjny, który jest dotknięty wadami prawnymi nie jest nieważny z mocy prawa, lecz musi zostać usunięty z obrotu prawnego, - zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest wszczynane na żądanie stron bądź z urzędu; organ w pierwszej kolejności bada przesłanki warunkujące dopuszczalność wszczęcia takiego postępowania, tak więc skupia się na przesłankach formalnych; wśród uzasadnionych przyczyn odmawiających wszczęcia postępowania uznaje się przedawnienie, brak legitymacji do występowania jako strona w postępowaniu czy res iudicata; zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a. żądanie, które zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte to organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, - instytucja powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) służy zagwarantowaniu pewności prawa i unikaniu wznawiania sporów o tej samej treści przez strony; zgodność z prawem zaskarżonego rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] oraz decyzji Komendanta Głównego Policji została już oceniona przez sąd administracyjny w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1109/18; stąd - zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem - wyrok, mocą którego prawomocnie oddalono przez sąd administracyjny skargę, zamyka drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, która była wcześniej przedmiotem kontroli; przy żądaniu wszczęcia postanowienia w takim zakresie powinno zostać wydane postanowienie odmawiające podjęcia sprawy na nowo (zob. wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt: II SA/Wa 947/10 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"), - w momencie kiedy Sąd uwzględnia skargę na decyzję administracyjną stwierdzając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - uchyla ją w całości lub w części, naruszenie takie może być podstawą wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji – jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 K.p.a. – bądź stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przesłanki określone w ustawie, - podnoszone przez Wnioskodawcę argumenty dotyczące uchylenia przez Sąd Najwyższy w wyroku z 29 czerwca 2017 r. (sygn. akt: V KK 85/17) zaskarżonych wyroków w jego sprawie i umorzenia postępowania karnego, nie mogą mieć znaczenia w kontekście oceny zaskarżonych decyzji pod kątem stwierdzenia ich nieważności, - Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku oddalającym żądania Wnioskodawcy wskazał, że w uzasadnieniu decyzji Komendanta Głównego Policji organ przytaczając powody zwolnienia ze służby podaje nie tylko dezorganizację służby spowodowaną licznymi zwolnieniami lekarskimi, ale także nadużywanie określonych uprawnień, czy przerywanie zwolnień lekarskich w celu uniknięcia zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji. W skardze Wnioskodawca zarzucił organowi działanie sprzeczne z prawem oraz zwrócił się o uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć wraz ze zobowiązaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpoznania sprawy "na zasadzie i w granicach prawa". Wnioskodawca podkreślił, że po wyroku Sądu Najwyższego dalsze funkcjonowanie decyzji, na podstawie których został zwolniony ze służby jest sprzeczne z prawem. Zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonania oceny prawnej bez uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji I instancji. Równocześnie wskazał, że pierwsza przesłanka będąca podstawą zwolnienia – długotrwała absencja nie obowiązuje, a przesłanka uznania winnym pomówienia jednostki Policji przestała być aktualna wskutek orzeczenia Sądu Najwyższego. Wnioskodawca podniósł także problem nieprawidłowości doręczenia decyzji o zwolnieniu ze służby. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejszą argumentację.. Organ podkreślił, że kwestie doręczenia decyzji o zwolnieniu były już przedmiotem badania przez Sąd, który nie dopatrzył się w tym względzie nieprawidłowości. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Sąd zważył, co następuje: Skarga została oddalona, gdyż zaskarżony akt nie narusza prawa. Trafna jest argumentacja organu administracji. Z uwagi na uprzednie pełne przytoczenie, ponowne jej powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ nie naruszył przepisów obowiązującego prawa przy wydawaniu skarżonych postanowień. Analiza treści badanych aktów doprowadziła Sąd do wniosku, że są one zgodne z prawem. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny wniosku o stwierdzenie nieważności, organ prawidłowo podjął się oceny dopuszczalności samego wniosku. Takie postępowanie pozostawało w zgodności zarówno z metodyką działania organów administracji, jak również z przepisami procesowymi zawartymi w K.p.a. Organ wskazał, że wobec prawomocnych orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego była zasadna, zgodnie z przepisami K.p.a. W tym miejscu wskazać należy, że na mocy art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawomocny wyrok wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok oddalający skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji oznaczał, że zaskarżony akt został mocą tego orzeczenia uznany za zgodny z prawem. Sąd oddala skargę, jeżeli postanowienie (decyzja) nie narusza prawa w zakresie określonym w art. 145 powyższej ustawy. Istotną treścią wyroku oddalającego skargę jest ustalenie, że kontrolowany akt administracyjny nie był prawnie wadliwy z punktu widzenia kryteriów zgodności z prawem (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. Tadeusza Wosia, wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 513 i nast.). Prawomocność decyzji utrzymanego w mocy przez sąd administracyjny zamyka organom administracji i podmiotom mającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania możliwość stwierdzenia nieważności tego aktu. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok o sygn. akt I OSK 468/07 – dostępny w CBOSA), który wyjaśnił, że podmioty wymienione w art. 170 omawianej ustawy są faktem i treścią orzeczenia związane, co skutkuje uwzględnieniem prawomocnego wyroku w wydanych rozstrzygnięciach, gwarantując zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. Wnioskodawca powołując się w skardze na niewłaściwie przywołanie przez sąd I i II instancji podstaw zwolnienia, wskazał, że nie są one aktualne, więc nie mogą stanowić podstawy zwolnienia ze służby. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt: I OSK 1018/13 podniósł, że "w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie absencja chorobowa skarżącego, która nie istniała już w dniu wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, nie mogła sama w sobie wypełnić ustawowego pojęcia jakim jest ważny interes służby (...) Nie oznacza to jednak, że w stanie faktycznym sprawy nie zaistniały inne okoliczności, które Sąd I instancji wprawdzie dostrzegł, lecz potraktował marginalnie, a które uzasadniają zwolnienie skarżącego ze służby w Policji z uwagi na interes tej formacji mundurowej". Tymi innymi okolicznościami są bez wątpienia nadużywanie przez byłego funkcjonariusza określonych uprawnień w postaci niepodejmowania służby mimo zdolności do służby. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "analiza treści pism kierowanych przez skarżącego do przełożonych świadczy o ich lekceważeniu, ingerowaniu w ich prawa. Skarżący jakby zapomniał, że posiada szczególny status – status funkcjonariusza i z tego tytułu ciążą na nim szczególne obowiązki, których sposób realizacji podlega surowszym, niż w przypadku innych ocenom. Skarżący zobowiązany jest m. in. dbać o dobro formacji, jednak tę dbałość pojmuje według własnych kryteriów, w tym miedzy innymi poprzez negatywne przedstawianie społeczeństwu działalności Policji". Równocześnie Sąd podkreślił, że funkcjonariusz, który jest skonfliktowany z przełożonymi i wykazuje lekceważące podejście, nie może cieszyć się zaufaniem, a dalej: "zakładając nawet, że skarżący słusznie zwraca uwagę na pewne zjawiska zachodzące w Policji, to z pewnością nie powinien czynić to w sposób przez niego przyjęty". Trafnie podkreślono w skardze, że powagę rzeczy osądzonej wobec wydania wyroku odnosić wypada jedynie do kwestii, które były przedmiotem uprzedniej oceny Sądu, o czym świadczyć może między innymi treść uzasadnienia. W realiach niniejszej sprawy gdzie podnoszono kwestie, jakoby wyroki sądów administracyjnych były wydane na gruncie nieaktualnego stanu prawnego i faktycznego, należy wskazać, że uchylenie orzeczeń skazujących przez Sąd Najwyższy nie może dać podstaw do stwierdzenia nieważności wydanych decyzji. Wobec wiążących ocen, wyrażonych w uzasadnieniu o sygn. akt I OSK 1018/13 umorzone postępowanie karne, którego wynik był jedną z podstaw zwolnienia Wnioskodawcy, nie może mieć znaczenia dla danej sprawy. Fakt skazania bądź nieskazania byłego funkcjonariusza nie był przesłanką kluczową dla wydania ostatecznego wyroku w sprawie. Reasumując, orzekający na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ prawidłowo wskazał, że zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego o zwolnieniu Wnioskodawcy ze służby w Policji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Komendanta Głównego Policji z uwagi na oddalenie skargi od tych decyzji na mocy prawomocnego wyroku sądowego. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jego uchylenia. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.