II SA/Wa 385/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2008 r. sprawy ze skargi T.C. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie domu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2007 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz T.C. kwotę 240 zł (słownie dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej kpa) w zw. z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r., Nr 234, poz. 1997 ze zm.) oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 98, poz. 892 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku T.C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2007 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] przyznającej funkcjonariuszowi pomoc finansową na uzyskanie domu. W przedmiotowej sprawie organ ustalił, że T.C. został mianowany w służbie stałej z dniem [...] marca 2000 r. W dniu [...] kwietnia 2001 r. zawarł związek małżeński z A.P., która posiadała od [...] listopada 1999 r. lokal mieszkalny w B. stanowiący odrębną nieruchomość, który odpowiadał przysługującym funkcjonariuszowi normom zaludnienia. Organ stwierdził nieważność decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2007 r. przyznającej funkcjonariuszowi pomoc finansową na zakup domu uznając, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w dniu uzyskania domu nie przysługiwało mu prawo do pomocy finansowej, ponieważ małżonek funkcjonariusza posiadał lokal mieszkalny, który w dacie zawarcia związku małżeńskiego i zamieszkania tam funkcjonariusza spełniał przysługującą mu normę zaludnienia. Wobec tego przyjęto, że z dniem zawarcia związku małżeńskiego wobec funkcjonariusza zaistniała negatywna przesłanka z art. 99 ustawy o Straży Granicznej skutkująca odmową przyznania pomocy finansowej. Wskazano, że nabycie w trakcie dalszego pełnienia służby większej ilości norm zaludnienia nie przywraca prawa do pomocy finansowej, mimo że organ w ramach poprawy warunków mieszkaniowych może przydzielić funkcjonariuszowi lokal mieszkalny o powierzchni zgodnej z normami. W skardze do Sądu T.C. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej, a także o zasądzenie kosztów w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wnoszący skargę zarzucił organowi naruszenie art. 98 ust. 1 i art. 99 ustawy o Straży Granicznej, § 1, 2 ust. 2, 3, 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. Wskazał, na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2000 r. sygn. akt I SA 124/00, ONSA 2001/2/90, w którym przyjęto, że spełnienie warunku zawartego w art. 98 ust. 1 w związku z art. 99 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej należy oceniać nie na dzień wydania decyzji lecz na dzień uzyskania lokalu, z którym wiąże się dochodzona pomoc finansowa. Podał, że dom w zabudowie bliźniaczej uzyskał w dniu [...] lutego 2007 r. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd, przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji, stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Komendant Główny Straży Granicznej, rozstrzygając w przedmiotowej sprawie, naruszył przepisy prawa będące podstawą wydanych w sprawie decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa wymaga wykazania, że decyzja ostateczna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji, czego skutkiem jest naruszenie norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. W ocenie Sądu, decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2007 r., przyznająca skarżącemu pomoc finansową nie jest dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Materialnoprawną podstawą prawną wskazanej ostatnio decyzji, której nieważność stwierdził Komendant Główny Straży Granicznej, stanowił przepis art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym w dniu wydania ocenianej decyzji, funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Z treści powołanego przepisu wynika, że ubiegający się o pomoc finansową musi spełniać warunki do przyznania prawa do lokalu mieszkalnego na podstawie art. 92 powoływanej ustawy. Prawo do lokalu mieszkalnego, a tym samym do pomocy finansowej na jego uzyskanie, powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza do służby stałej. W niniejszej sprawie T.C. został mianowany funkcjonariuszem w służbie stałej z dniem [...] marca 2000 r. i z tą datą nabył prawo do uzyskania lokalu. Użyty w przepisie art. 98 ust. 1 zwrot "przysługuje pomoc na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną własność" daje podstawę do przyjęcia, że w wypadku gdy funkcjonariusz sam zapewnił sobie prawo do lokalu spełnienie warunków, do przyznania tej pomocy należy oceniać na dzień uzyskania lokalu, z którym wiąże się pomoc, o którą ubiega się funkcjonariusz i na ten dzień organ obowiązany był dokonać oceny, czy nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 99 ustawy o Straży Granicznej (por. wyrok z dnia 9 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 215/06 niepublikowany). Stosownie do przepisu art. 99 ustawy o Straży Granicznej lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi: 1) w razie skorzystania z pomocy finansowej, o której mowa w art. 98; 2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy; 3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2; 4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo domu, o którym mowa w pkt 2, z wyjątkiem przypadków określonych na podstawie art. 100 ust. 3. Przesłanką do otrzymania pomocy finansowej jest więc nieposiadanie przez funkcjonariusza czy też jego małżonka w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo domu jednorodzinnego lub domu mieszkalno-pensjonatowego. W dotychczasowym orzecznictwie, sądy administracyjne odwołując się do wykładni literalnej art. 99 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej przyjmowały, że pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego może otrzymać tylko taki funkcjonariusz, który nie posiada lokalu mieszkalnego odpowiedniego pod względem przysługujących mu norm zaludnienia w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1999 r. sygn. akt OPS 1/99 ONSA 1999/3/77, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2004 r. sygn. akt II SA/Kr 1728/00 niepublikowany, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2003 r. sygn. akt I SA 2217/01 niepublikowany). Zatem skoro funkcjonariusz w dacie nabycia domu, w związku z którym ubiegał się o udzielenie pomocy finansowej, posiadał lokal mieszkalny nieodpowiadający przysługującym mu normom zaludnienia, to nie można przyjąć, że przyznanie tej pomocy rażąco naruszyło art. 92, 98 i 99 ustawy o Straży Granicznej. Należy zwrócić uwagę, że w rozpoznawanej sprawie sam organ stwierdził w decyzji, że w ramach poprawy warunków mieszkaniowych może przydzielić skarżącemu lokal mieszkalny o powierzchni zgodnej z posiadanymi normami. Wobec powyższego, nie znajduje uzasadnienia w powołanych wyżej przepisach ustawy o Służbie Granicznej stanowisko organu, że kwestię zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza należało oceniać na dzień zawarcia związku małżeńskiego, kiedy to wszedł w posiadanie przedmiotowego lokalu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości w oparciu o przepis art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 tej ustawy.