II SA/Wa 395/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przeniesieniu na niższe stanowisko służbowe postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. K. L. wniósł w dniu 7 lipca 2011 r.na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z treści formularza wniosku wynika, iż wnioskodawca w prowadzonym wspólnie z żoną gospodarstwie domowym osiąga dochód w wysokości 2117,78 zł brutto, a źródłem tego dochodu jest przyznane mu świadczenie emerytalne. Do składników swojego majątku zaliczył lokal mieszkalny o pow. [...] m2, który został przez niego wykupiony w dniu [...] lipca 2011 r. za kwotę [...] zł oraz sześcioletni samochód osobowy marki [...]. Natomiast w rubryce 5 formularza skarżący wyjaśnił, że jest emerytem o orzeczonej drugiej grupie inwalidztwa i wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 2001 r. sygn. akt [...] zniesiono wspólność ustawową pomiędzy nim a jego żoną. Z tego powodu, jak podał dalej skarżący, to na nim spoczywa obowiązek ponoszenia miesięcznych wydatków w wysokości ok. 1005 zł oraz pozostałych wydatków w rozliczeniu dwumiesięcznym w kwocie ok. 444 zł. Wobec treści przedstawionych dokumentów źródłowych oraz niewystarczającego oświadczenia w zakresie osiąganego w dwuosobowym gospodarstwie domowym dochodu, pismem z dnia 19 lipca 2011 r., wezwano skarżącego do złożenia oświadczenia o wysokości dochodu osiągniętego przez jego żonę w okresie ostatnich trzech miesięcy ze wskazaniem źródła lub źródeł tego dochodu oraz dodatkowego oświadczenia o jej stanie majątkowym w zakresie oznaczonym w rubryce 7. i 8. formularza wniosku. Ponadto wezwano wnioskodawcę do przedstawienia wyciągów i wykazów z posiadanych (także przez żonę) rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na powyższe skarżący oświadczył w piśmie z dnia 4 sierpnia 2011 r., że udział żony w zaspokajaniu potrzeb rodziny sprowadza się do systematycznego łożenia na wyżywienie, środki czystości, ubrania, itp. Ponadto skarżący stwierdził, iż zgodnie z wyjaśnieniami żony, istniejąca pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkowa uprawnia ją do zachowania swoich dochodów do własnej dyspozycji, a sprawa zawisła przed sądem administracyjnym nie dotyczy jej finansowo. Następnie K. L. w dniu 5 września 2011 r. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 395/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W złożonym sprzeciwie skarżący po raz kolejny oświadczył, iż obowiązuje go ustrój rozdzielności majątkowej, a ponadto pozostaje w separacji faktycznej. W związku z powyższym skarżący po raz kolejny odmówił podania wysokości dochodu uzyskiwanego przez żonę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Oceniając złożone oświadczenia skarżącego i jego dalsze wyjaśnienia należy mieć na względzie treść art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl, którego osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Tym samym, zgodnie z wolą ustawodawcy, wydanie prawidłowego orzeczenia w zakresie prawa pomocy możliwe jest tylko wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został jednak spełniony. Przede wszystkim skarżący nie wykazał w sposób należyty swojej sytuacji rodzinnej, a w konsekwencji także i osiąganego w jego gospodarstwie domowym dochodu. Oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze skarżącego nie można uczynić tego w oderwaniu od treści art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1965 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm. – powoływanej dalej jako krio), jako że zgodnie z tym przepisem małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz treści art. 27 krio, który konkretyzuje obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny i rozkłada go w równym stopniu na oboje małżonków z tą dodatkową uwagą, że sam zakres obowiązku małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny wyznaczają ich siły, tj. możliwości wypełnienia obowiązku, wynikające ze stanu fizycznego i psychicznego każdego z małżonków oraz możliwości zarobkowe i majątkowe każdego z nich. W świetle powyższych unormowań nie ma zatem znaczenia powoływana przez skarżącego, a istniejąca pomiędzy nim a jego żoną, rozdzielność majątkowa, bowiem ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków (art. 27 - 30 krio). Obowiązki te mają zatem podstawowe znaczenie dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie należy podkreślić, że skarżący nie wykazał, że prowadzi on gospodarstwo domowe z wyłączeniem faktycznej i finansowej pomocy żony (orzeczona separacja czy rozwód). Co więcej, z formularza wniosku oraz dodatkowego oświadczenia skarżącego, zamieszonego w piśmie z dnia 4 sierpnia 2011 r. bezspornie wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a żona osiąga dochód. Ponadto stanowisko powyższe zostało podtrzymane przez wnioskodawcę w sprzeciwie z dnia 5 września 2011 r. W konsekwencji, K. L. nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w pkt 1 sentencji. Rozpoznając z kolei wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać, iż w myśl art. 239 pkt 1 lit. d ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Do tej kategorii zalicza się także sprawa K L. Trzeba podkreślić, iż zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia. Bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji wniosek złożony w tym zakresie przez stronę podlega oddaleniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d) w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w pkt 2 sentencji.