II SA/Wa 398/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o wypłacie zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym oddala skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 395/08, wydanym po rozpatrzeniu sprawy ze skargi R. G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2007 r. w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o wypłacie zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] z dnia [...] października 2007 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości oraz zasądził od Prezesa WAM na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, iż w rozpoznanej sprawie organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej bezpodstawnie przyjęły datę [...] stycznia 2007 r. jako tę, która powoduje utratę przyznanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. świadczenia pieniężnego. Dopiero w dniu [...] kwietnia 2007 r. skarżący objął nowe stanowisko służbowe i dopiero od tej daty był on uprawniony do złożenia nowego wniosku w trybie art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy [...] R. G., Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., wydaną na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 24 ust. 1 i 6 oraz art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] marca 2007 r. decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. wydanej w przedmiocie wypłacania [...] R. G. zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. W uzasadnieniu podano, iż stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, dyrektor oddziału regionalnego Agencji właściwy dla garnizonu, w którym żołnierza służby stałej wyznaczono na stanowisko służbowe lub w którym zajmuje takie stanowisko, na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, wydaje decyzję o prawie zamieszkiwania na czas pełnienia obowiązków na tym stanowisku w lokalu mieszkalnym, w miejscowości, w której żołnierz został wyznaczony na stanowisko służbowe lub zajmuje takie stanowisko albo w miejscowości pobliskiej, bądź wydaje decyzję, o której mowa w ust. 6, tj. decyzję w sprawie wypłacania zryczałtowanego ekwiwalentu w zamian za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. W dniu [...] kwietnia 2006 r. [...] R. G. pełniący obowiązki na stanowisku służbowym [...] w Jednostce Wojskowej [...] w W. wystąpił z wnioskiem o niewydawanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym i Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. przyznał [...] R. G. prawo do otrzymywania zryczałtowanego ekwiwalentu. W dniu [...] stycznia 2007 r. Dowódca Wojsk Lądowych rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. zwolnił [...] R. G. z zajmowanego stanowiska [...] w Jednostce Wojskowej [...] w W. i wyznaczył na stanowisko służbowe [...] w Jednostce Wojskowej [...] w W. Objęcie obowiązków służbowych na nowym stanowisku służbowym w Jednostce Wojskowej [...] nastąpiło w dniu [...] marca 2007 r. Dlatego też, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 395/08, z tym dniem nastąpiła utrata uprawnień żołnierza do ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 Kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo, gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Decyzję przyznającą powyższe świadczenie należało wygasić ze względu na konieczność usunięcia stanu niepewności jaki może trwać w przekonaniu strony, co do istnienia przyznanego decyzją prawa. Ponadto rozstrzygnięcie w tym przedmiocie leży zarówno w interesie strony, która powinna mieć pewność, co do zakresu praw i obowiązków, jak i w interesie społecznym z uwagi na fakt, iż wypłaty przedmiotowego świadczenia realizowane są ze środków pochodzących z dotacji budżetowej jako zadania zlecone Agencji przez MON, zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 19 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W odwołaniu od powyższej decyzji R. G. wniósł o jej uchylenie, zarzucając, iż brak było przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. w trybie art. 162 § 1 Kpa, gdyż jest ona merytorycznie słuszna. Wskazał, iż nie uwzględniono, że zrezygnował z korzystania z zasobów mieszkaniowych WAM, uzasadniając to posiadaniem mieszkania własnościowego i w ten sposób wyraził wolę rezygnacji z tego prawa w przyszłości. Ponadto odwołujący się stwierdził, iż kwestionowana decyzja została wydana z pogwałceniem zasady niedziałania prawa wstecz. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 395/08, wyjaśnił, iż dyspozycja normy prawnej zawartej w przepisie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej obliguje dyrektora oddziału regionalnego Agencji do wydania żołnierzowi służby stałej decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym na czas pełnienia obowiązków na stanowisku służbowym, na które żołnierz został wyznaczony lub które zajmuje. Postępowanie w sprawie przyznania żołnierzowi służby stałej prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym prowadzone jest z urzędu po otrzymaniu od dowódcy jednostki wojskowej wniosku o wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania. Reguła ta ograniczona jest wyjątkiem określonym w ust. 5 powołanego artykułu – nie wydaje się decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym na pisemny wniosek żołnierza służby stałej, zgłoszony do dowódcy jednostki wojskowej nie później niż czternaście dni od dnia objęcia stanowiska służbowego w tej jednostce wojskowej. Właściwy organ wydaje wówczas, na podstawie art. 24 ust. 6 tej ustawy, decyzję w sprawie wypłacenia zryczałtowanego ekwiwalentu. Ustawa w tym zakresie posługuje się terminem "objęcie" stanowiska służbowego, choć tego pojęcia nie definiuje. Wyjaśniając językowe znaczenie tego wyrazu, należy wskazać, iż "objąć" oznacza "przejąć prowadzenie czegoś" – objąć: katedrę, posadę, dowództwo, służbę (Nowy słownik języka polskiego pod redakcją E. Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003 r.). Objęcie stanowiska nie jest tożsame z wyznaczeniem na stanowisko służbowe. Jako czynność o charakterze faktycznym, związana jest z wykonywaniem zadań na powierzonym stanowisku służbowym. Zatem w pierwszej kolejności organ wojskowy wydaje decyzję o wyznaczeniu na stanowisko służbowe i doręcza ją żołnierzowi, po czym następuje faktyczne jego objęcie. Dopiero z drugą z wymienionych sytuacji przepis art. 24 ust. 5 wiąże skutki prawne, w zakresie złożenia oświadczenia (wniosku) o nieskorzystaniu z lokalu mieszkalnego z zasobu WAM. Ponadto organ wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przedmiotowy zryczałtowany ekwiwalent pieniężny wynika wprost z rezygnacji z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, a zatem wynika z woli żołnierza ujawnionej poprzez złożenie stosownego wniosku. Uprawnienie do uzyskania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, a więc i świadczenia ekwiwalentnego, przysługuje żołnierzowi na czas pełnienia obowiązków na wyznaczonym stanowisku (art. 24 ust. 1 ww. ustawy). Oczywistym jest, że pełnienie obowiązków na stanowisku służbowym jest możliwe tylko i wyłącznie wtedy, gdy stanowisko zostanie objęte przez żołnierza. W ten sposób Wojewódzki Sąd Administracyjny ustosunkował się do argumentów strony przedstawianych w skardze i w odwołaniu dotyczących rezygnacji na przyszłość z wydania na jego rzecz decyzji o prawie zamieszkiwania, stwierdzając, iż rezygnacja taka wyrażona w pisemnym wniosku żołnierza, nie może obejmować okresu dłuższego niż okres pełnienia obowiązków na danym stanowisku służbowym. Organ I instancji swoje stanowisko w tej sprawie zawarł, wykonując przedmiotowy wyrok Sądu. Zasadne jest w ocenie organu uznanie, że zmiana stanowiska powoduje utratę uprawnień do korzystania z prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym przyznanego na czas pełnienia obowiązków służbowych na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym. Analogicznie decyzja o wypłacie zryczałtowanego ekwiwalentu jest ważna do momentu objęcia przez żołnierza nowego stanowiska służbowego. Okoliczność objęcia przez [...] R. G. z dniem [...] marca 2007 r. nowego stanowiska służbowego spowodowała, iż z tym dniem zainteresowany utracił uprawnienia do wypłaty zryczałtowanego ekwiwalentu i w związku z tym decyzja przyznająca to świadczenie stała się bezprzedmiotowa. Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 kpa organ stwierdza wygaśnięcie decyzji, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa, bądź jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji leży w interesie społecznym lub interesie strony. Zdaniem organu, za wydaniem decyzji stwierdzającej wygaśnięcie tej decyzji przemawia zarówno interes społeczny, jak i interes strony. Przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, że jako interes społeczny, a także interes strony można uznać konieczność usunięcia stanu niepewności, co do istnienia przyznanego decyzją prawa. Decyzja o wypłacaniu przedmiotowego świadczenia określała zarówno prawo strony do jego otrzymywania, jak również obowiązek wypłacania świadczenia przez organ Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, ze środków pochodzących z dotacji budżetowej. W interesie strony pozostaje zatem wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji przyznającej stronie omawiane uprawnienie, aby uzyskała pewność, co do utraty swoich uprawnień, mających wpływ na jej sytuację finansową, natomiast w interesie społecznym leży wydanie decyzji usuwającej stan niepewności, co do obowiązków organu administracji publicznej i wynikających z tego tytułu obciążeń budżetu państwa. Organ podkreślił, iż decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o wypłacie zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym jest decyzją deklaratoryjną - potwierdza zaistniały stan: tj. objęcie nowego stanowiska, które spowodowało utratę uprawnień i wywołuje skutki z mocą wsteczną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. G. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż zaskarżona decyzja Prezesa WAM, jak też decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM [...], są niezgodne z art. 24 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W ocenie skarżącego organy bezpodstawnie uznały, że zachodzą przesłanki do zastosowania art. 162 § 1 pkt 1 Kpa. Jednocześnie skarżący podtrzymał argumenty zawarte w odwołaniu i wskazał, że we wniosku o niewydawanie decyzji o prawie do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym oświadczył, iż posiada mieszkanie własnościowe i w przyszłości nie będzie korzystał z zasobów mieszkaniowych WAM. Z tego powodu nieprzypadkowo w decyzji o przyznaniu świadczenia pieniężnego nie określono, że będzie ona obowiązywała tylko na czas obejmowania przez skarżącego konkretnego stanowiska służbowego. Zatem skarżący miał prawo sądzić, iż wobec jego jednoznacznej deklaracji decyzja o przyznaniu ekwiwalentu jest ważna tak długo, jak nie zmienią się podstawy faktyczne i prawne. W odpowiedzi na skargę Prezes WAM wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, iż zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązani są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Dla organów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej ponownie rozpatrujących sprawę po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 395/08 ich rozstrzygnięć w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o wypłacie zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, charakter wiążący miała ocena prawna sądu administracyjnego i podejmując zaskarżone decyzje organy do tej oceny się zastosowały. Stwierdziły mianowicie wygaśnięcie decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. w przedmiocie wypłacenia R. G. zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania z dniem [...] marca 2007 r., tj. z dniem objęcia przez żołnierza stanowiska w Jednostce Wojskowej [...]. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku, dopiero od daty objęcia stanowiska, a nie powołania na stanowisko, skarżący był uprawniony do złożenia nowego wniosku w trybie art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Przedmiotowy zryczałtowany ekwiwalent pieniężny wynika wprost z rezygnacji z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, a zatem wynika z woli żołnierza ujawnionej przez złożenie wniosku do dowódcy jednostki wojskowej nie później niż czternaście dni od dnia objęcia stanowiska służbowego w jednostce. Uprawnienie do uzyskania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, a więc i świadczenia ekwiwalentnego przysługuje żołnierzowi, jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r., na czas pełnienia obowiązków na wyznaczonym stanowisku (art. 24 ust. 1 powołanej ustawy). Zasadnie zatem organ przyjmuje, wskazując na powyższe, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustosunkował się do argumentów strony przytoczonych w skardze i w odwołaniu, a dotyczących rezygnacji na przyszłość wydania na jej rzecz decyzji o prawie zamieszkiwania, wskazując, iż rezygnacja wyrażona w pisemnym wniosku żołnierza nie może obejmować okresu dłuższego niż okres pełnienia obowiązków na danym stanowisku służbowym. Wbrew zarzutom skargi wygaszenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. wydanej w przedmiocie wypłacenia R. G. zryczałtowanego ekwiwalentu z dniem [...] marca 2007 r. znajdowało podstawę w przepisie art. 162 § 1 Kpa. Wobec objęcia z tym dniem stanowiska służbowego w Jednostce Wojskowej nr [...] i niezłożenia wniosku, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, skarżący utracił uprawnienie do pobierania zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Zatem decyzja z dnia [...] sierpnia 2006 r. wydana w przedmiocie wypłacenia ekwiwalentu stała się bezprzedmiotowa z dniem [...] marca 2007 r. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z powodu jej bezprzedmiotowości jest niezbędne z punktu widzenia interesu społecznego, wymaga tego postulat pewności prawnej, konieczny w państwie prawnym. Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji bezprzedmiotowej jest, jak słusznie zauważa organ, decyzją deklaratoryjną. Wywołuje ona skutki prawne od dnia, w którym powstały przesłanki wygaśnięcia decyzji. W tym kontekście nieuzasadniony jest zarzut naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.