II SA/Wa 424/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2024 . nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem – działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." – po rozpatrzeniu wniosku p. K. J., zwanego dalej "Funkcjonariuszem" o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., zwanego dalej "Komendantem" z [...] lutego 2022 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w K., zwanego dalej "Komendantem Powiatowym" z [...] stycznia 2022 r. o odmowie wydania zaświadczenia – odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z [...] lutego 2022 r. Uzasadniając postanowienie przywołano następujące okoliczności faktyczne oraz prawne uwarunkowania sprawy: - Komendant Powiatowy postanowieniem z [...] stycznia 2022 r. odmówił Funkcjonariuszowi wydania zaświadczeń o treści wskazanej w jego wniosku z [...] stycznia 2022 r.; w wyniku rozpoznania zażalenia, Komendant postanowieniem z [...] lutego 2022 r. utrzymał w mocy objęte nim postanowienie Komendanta Powiatowego, - postanowienie Komendanta stało się przedmiotem skargi Funkcjonariusza do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., który wyrokiem z dnia 6 lipca 2022 r. o sygn. III SA/Kr 424/22, oddalił złożoną skargę, - Funkcjonariusz [...] stycznia 2024 r. skierował do Komendanta Głównego Policji, zwanego dalej "Komendantem Głównym" wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta z [...] lutego 2022 r., - art. 126 K.p.a. stanowi, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie, - zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu; wszczęcie postępowania w omawianym trybie wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność, przy czym niedopuszczalność wszczęcia takiego postępowania może mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy; samo więc złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia; na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalno-prawnych, warunkujących jego dopuszczalność, - postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności inicjowane żądaniem strony składa się więc z dwóch etapów; pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (tak: wyrok NSA o sygn. I OSK 1366/09, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"); w pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 K.p.a., - stosownie do art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania; na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (art. 61a § 2 K.p.a.); powołany przepis znajduje zastosowanie również w sytuacji, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok – przeszkody przedmiotowej, czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym; w przypadku oddalenia skargi w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności postanowienia przesłankom kwalifikującym jego wzruszenie, wydany wyrok zamyka organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (tak: wyrok WSA o sygn. II SA/Wa 862/17, dostępny w CBOSA), - taki stan rzeczy ma miejsce na gruncie przedmiotowej sprawy; wniosek Funkcjonariusza o wszczęcie postępowania nieważnościowego dotyczy bowiem postanowienia Komendanta z [...] lutego 2022 r., które wyrokiem Sądu z dnia [...] lipca 2022 r. uznano za prawidłowe; Sąd zbadał okoliczności, w których przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w danym zakresie i orzekł, że w określonym stanie faktycznym i prawnym prawidłowe było wydanie przez Komendanta Powiatowego postanowienia z [...] stycznia 2022 r., a w konsekwencji postanowienia Komendanta z [...] lutego 2022 r.; kwestie te, wbrew ocenie Funkcjonariusza, nie mogą zatem stanowić podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanego postanowienia Komendanta, gdyż wkraczałoby to w zakres oceny objętej prawomocnym wyrokiem. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Komendanta Głównego w całości i przekazanie sprawy temu organowi celem ponownego rozpoznania i załatwienia w zgodzie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu wskazano w szczególności, że zasadnym jest uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, "celem jego zastąpienia co najmniej aktem administracyjnym prawidłowo uzasadnionym prawnie i faktycznie", zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a., wraz z ujawnieniem prawdziwych podstaw faktycznych odmowy wszczęcia postępowania wyjaśniającego, gdy w sprawie o wydanie zaświadczenia, odmawianie wydania zaświadczenia żądanej treści nie jest aktem spełniającym wymagania określone przepisami prawa w zakresie uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejszą argumentację. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935). Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Trafna jest argumentacja organu administracji. Z uwagi na uprzednie pełne przytoczenie, ponowne jej powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną. Organ właściwie skonstatował, że w przypadku, gdy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważania przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności postanowienia przesłankom kwalifikującym jego wzruszenie, wówczas wydany wyrok zamyka organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności danego aktu. Żądanie takie wkracza bowiem w zakres dokonanej już oceny – objętej powagą rzeczy osądzonej. W uzasadnieniu skarżonego aktu opisano wszystkie istotne uwarunkowania formalne (w tym powołano poglądy judykatury) i okoliczności faktyczne sprawy, stanowiące o zasadności powyższego poglądu. Wprawdzie organ ma obowiązek rozpoznać wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia, które było przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, jeżeli z treści wniosku oraz wstępnego badania sprawy wynika, że wnioskodawca przedstawia argumenty, które nie były rozpatrywane. W niniejszej sprawie jednakże sytuacja taka nie miała miejsca. W postępowaniu prowadzonym pod sygn. III SA/Kr 424/22 mianowicie, pomimo że nie sporządzono uzasadnienia wydanego orzeczenia, argumenty Funkcjonariusza musiały stanowić przedmiot oceny, również pod kątem wystąpienia podstaw do stwierdzenia nieważności i dopuszczalności takiej możliwości w stosunku do postanowień wydawanych w postępowaniu zaświadczeniowym. Można zatem uznać, że rozpoznanie danej sprawy przez Sąd, który nie stwierdził bezwzględnych przesłanek do stwierdzenia nieważności, tworzy swoistego rodzaju stan powagi rzeczy osądzonej. Nie sposób w tym stanie sprawy przyjąć, że zaskarżonym postanowieniem naruszono przepis art. 107 § 3 K.p.a., skoro organ zgodnie z przyjętym w tym przepisie wzorcem uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Wobec zarzutów skargi, jak i z urzędu, Sąd nie znalazł więc podstaw do jej uwzględnienia. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.