II SA/Wa 461/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Asesor WSA Piotr Kraczowski, Protokolant Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2007 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. znak sprawy: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. o odmowie przyznania P. S. renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i z tego powodu w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby tej osobie. Z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że ostatnio udowodniony okres składkowy zmarłego w dniu [...] listopada 2005 r. ojca wnioskodawcy - A. S., przypada na dzień 31 lipca 2000 r. Natomiast całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji została orzeczona od [...] sierpnia 2005 r. tj. po upływie 5 lat, co spowodowało brak uprawnień do renty ustawowej. Zdaniem organu w powyższym okresie nie była wobec ojca skarżącego orzeczona niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie ubezpieczenia, a zatem stan zdrowia nie był powodem nienabycia uprawnień do świadczenia ustawowego. Ponadto Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż wnioskodawca nie spełnia warunków wynikających z art. 83 powołanej ustawy dotyczących niemożności podjęcia zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na wiek lub całkowitą niezdolność do pracy. Jest bowiem osobą pełnoletnią i zdolną do podjęcia zatrudnienia. Podał, że przez pojęcie wieku należy rozumieć wiek, w którym osoba ubiegająca się o świadczenie nie może jeszcze podjąć zatrudnienia z uwagi na niepełnoletność, czyli wiek poniżej 18 roku życia, a nie ogólną granicę wieku dzieci uczących się czy studiujących. Okres pobierania nauki powyżej 18 roku życia nie skutkuje, w świetle wskazanego wyżej artykułu, uprawnieniami do świadczenia w drodze wyjątku po zmarłym ojcu. Dodatkowo organ uznał, że kwestia trudnych warunków materialnych nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania prawa do tego rodzaju świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu renty rodzinnej w drodze wyjątku. W ocenie skarżącego nie osiągnął on odpowiedniego wieku umożliwiającego mu podjęcie zatrudnienia, o którym mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazał, iż w momencie śmierci ojca, tj. w dniu [...] listopada 2005 r., rozpoczynał naukę w klasie maturalnej w Liceum Ogólnokształcącym w M. mając zaledwie 18 lat i nie mógł podjąć pracy. Jednocześnie podkreślił, że czasami udaje się mu znaleźć pracę dorywczą, która częściowa pozwala mu na pokrycie podstawowych potrzeb życia codziennego. Podał także, że jego zmarły ojciec odprowadzał składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez ponad 31 lat swojego życia, a więc zabrakło mu jedynie kilka miesięcy do nabycia uprawnień do świadczenia. Wskazał również na trudną sytuację materialną, a zwłaszcza na emeryturę matki, która wynosi [...] zł netto. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że w przypadku nienabycia przez skarżącego uprawnień do renty rodzinnej w trybie zwykłym nie ma znaczenia, jak niewielki okres brakuje, by uprawnienia te nabył, i jak długi jest staż pracy jego zmarłego ojca. P.S. nie jest niezdolny do pracy ze względu na wiek ani stan zdrowia, bowiem nie legitymuje się on orzeczeniem o niezdolności do pracy. Wskazał także, że kontynuowanie nauki, ani też trudności na rynku pracy nie czynią go niezdolnym do pracy. W tej sytuacji nie ma znaczenia ani staż pracy ojca, który jest faktycznie bardzo długi, ani też okres, jakiego zabrakło, by P. S. nabył prawo do renty rodzinnej w zwykłym trybie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr. 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zaskarżonej decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. W rozpatrywanej sprawie należy podzielić stanowisko organu, iż skarżący nie spełnia łącznie przesłanek wymienionych w art. 83 powołanej ustawy. P. S. bowiem jako urodzony w dniu [...] sierpnia 1987 r. jest osobą zdolną do pracy, ponieważ jest w wieku umożliwiającym zatrudnienie. Niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym wskazany przepis łączy z całkowitą niezdolnością do pracy bądź wiekiem. Oba elementy skarżącego nie dotyczą. Kontynuowanie nauki, nie pozwala na obejście rygorystycznie sformułowanego przepisu art. 83 ust. 1, który służy zapewnieniu niezbędnych środków utrzymania osobom całkowicie niezdolnym do pracy i spełniającym pozostałe przesłanki. Kwestia nauki w przepisie tym nie występuje, zaś wiek jako przesłanka niemożności podjęcia pracy, oznacza wiek poniżej 18 lat albo wiek emerytalny. Z chwilą osiągnięcia 18 roku życia można bowiem, w myśl przepisów kodeksu pracy, podjąć zatrudnienia w celach zarobkowych. Z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach wynika, że przeszkodą uniemożliwiającą zatrudnienie nie jest pobieranie nauki, lecz taki wiek, który uniemożliwia w ogóle podjęcie pracy. Skoro w sytuacji skarżącego przesłanka niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek nie zachodzi, to w myśl wcześniejszych wywodów w przedmiocie kumulatywnego charakteru przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest to okoliczność eliminująca skarżącego z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku. Należy także podkreślić, że sama trudna sytuacja materialna nie wystarcza do przyznania świadczenia w trybie wyjątku gdyż nie jest to świadczenie socjalne i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o to świadczenie. Mając na względzie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.