II SA/Wa 476/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spr.), Sędziowie WSA Przemysław Szustakiewicz, Janusz Walawski, Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi D.Z. na decyzję Rektora Akademii Sztuk Pięknych w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Rektor Akademii [...] (dalej jako "Rektor A. [...]" lub "organ"), działając na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej jako "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku D.Z. (dalej jako "wnioskodawca" lub "skarżący") o uchylenie uchwał o nadanie stopnia naukowego następującym osobom: A.D., A.S., T.S., T.T., B.M., D.M., G.T., M.G., A.S., M.P., M.Z., K.J., R.R., I.M., K.K., decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne. Rektor A[...] wskazał, że w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego w sprawach o wycofanie z obrotu prawnego dyplomów licencjata i/lub magistra 15 osobom, wnioskodawca nie jest stroną w sprawie w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, zatem organ nie może podjąć decyzji zgodnych z wnioskiem. Organ podał, że niejednokrotnie wskazywał wnioskodawcy, iż nie może zająć stanowiska w tej sprawie ponieważ nie może wydać w tej sprawie wiążącej decyzji. Stanowisko to podtrzymał również Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Warszawie wskazując w postanowieniach, iż sprawa nie może zostać rozstrzygnięta z powodu braku kognicji. W dniu 3 stycznia 2018 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, tym samym zaskarżając decyzję z dnia [...] grudnia 2017 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie wnosił o uchylenie uchwał o nadanie stopnia naukowego wymienionym w piśmie osobom, a o wycofanie z obrotu prawnego wydanych dyplomów licencjata i/lub magistra. Zdaniem skarżącego, posiada on interes prawny, który będzie niewątpliwie determinowany przez wady materialnoprawne decyzji określone w art. 156 § 1 k.p.a. Dlatego interes prawny w przedmiotowej sprawie, wiąże się z decyzjami administracyjnymi wydanymi w postępowaniu administracyjnym i które poprzez swoją wadliwość, polegają na ciężkim kwalifikowanym naruszeniu prawa materialnego, powodując powstanie po stronie podmiotu interesu prawnego w ich wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Rektor A. [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2017 r. Odnosząc się do argumentacji skarżącego zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że nie może wycofać z obrotu prawnego dyplomów. Nadto nie podzielił dalszej argumentacji skarżącego co do posiadania przez skarżącego przymiotu strony w sprawie i podtrzymał dotychczas podniesioną argumentację w pełni, wskazując, iż skarżący nie jest stroną w sprawie w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Decyzja Rektora A[...] z dnia [...] stycznia 2018 r. stała się przedmiotem skargi D.Z do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, że osoby wskazane we wniosku nie spełniły warunków jakie określa § rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 10 lutego 2017 r. oraz ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, co wynika jasno z audytu wewnętrznego przeprowadzonego na zlecenie Rektora A. [...] w W. w roku 2016 oraz uchwały Senatu A. [...] w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, ewentualnie o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracyjnej publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) dalej "P.p.s.a.", rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawa. Skarga badana z uwzględnieniem powyższych regulacji, nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Rektora A. [...] w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2017 r. umarzającą postępowanie administracyjne, na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) - dalej "k.p.a.", z wniosku D.Z., o wycofanie z obrotu prawnego dyplomów licencjata i/lub magistra wydanych 15 osobom w nim wskazanym. Zgodnie z przepisem art. 105 § 1 k.p.a. - gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o jakiej mowa w tym przepisie, oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji (postanowienia) załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, np. gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania, czy też sprawa ma cywilny charakter, bądź sprawa została już ostatecznie lub prawomocnie zakończona. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje. W sytuacji natomiast braku strony postępowania, mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia, mamy do czynienia z nieistnieniem przesłanek podmiotowych do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., przesłanką umorzenia postępowania jest bezprzedmiotowość tego postępowania "z jakiejkolwiek przyczyny", czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość jest orzeczeniem o charakterze formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Reasumując, postępowanie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżący we wniosku z dnia [...] września 2017 r. żądał niezwłocznego wycofania z obrotu prawnego dyplomów licencjata i/lub magistra wydanych wskazanym 15 osobom. W piśmie z dnia [...] września 2017 r. organ wezwał skarżącego do doprecyzowania wniosku poprzez wskazanie interesu prawnego oraz trybu w jakim ma powyższy wniosek rozpoznać. W odpowiedzi wnioskodawca wskazał, że przedmiotowe pismo nie zmierza do wycofania z obrotu prawnego wadliwie wydanych dyplomów osobom wskazanym we wniosku i wniósł ponaglenie na przewlekłe prowadzenie sprawy. W tej sytuacji organ pismem z dnia [...] października 2017 r. ponownie wezwał skarżącego do sprecyzowania wniosku w terminie 7 dni. Poinformował, że w przypadku braku odpowiedzi wyda decyzję na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie. Sąd stwierdza, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że organ orzekający nie ma prawa domniemywać woli wnioskodawcy co do tego w jakim trybie i w czyim imieniu ma być prowadzone postępowanie. W przypadku wątpliwości organ orzekający winien był zwrócić się do wnioskodawcy o wyjaśnienie dostrzeżonej wątpliwości. Rektor A. [...] obowiązek ten wykonał, a z odpowiedzi na wezwanie udzielonej w piśmie z [...] października 2017 r. wyraźnie wynika, o czym świadczy zwrot "Wnoszę ponownie o niezwłoczne wycofanie z obrotu prawnego dyplomów licencjata i/lub magistra wydanych następującym osobom: (...), że skarżący w tej formie złożone żądanie podtrzymuje. W takim przypadku organ był związany wnioskiem skarżącego i samodzielnie nie mógł dokonać jego weryfikacji. Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 ze zm.), dalej "ustawa", nie zawiera instytucji "wycofania z obrotu prawnego dyplomów licencjata i/lub magistra", nie stanowi o tym żaden przepis prawa materialnego. Oznacza to zatem, że brak jest podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku skarżącego w takiej formie. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podkreślić należy, że nie każda osoba występująca do organu z żądaniem podjęcia czynności ma przymiot strony. Ustawodawca bowiem, definiując pojęcie strony postępowania administracyjnego, wskazał wyraźnie na powiązanie danego podmiotu z konkretnym interesem prawnym. Chodzi tu zatem nie tyle o interes faktyczny, dający się nawet racjonalnie uzasadnić, ile o interes prawny, to jest taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Ponadto wspomniany interes prawny musi być interesem indywidualnym strony postępowania, musi zatem dotyczyć jej bezpośrednio. Tak więc o tym, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decydować będzie norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa lub obowiązki. Jak wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2011r. (sygn. akt II FSK 2500/10) interes prawny w zaskarżeniu należy rozumieć jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego a zaskarżonym aktem lub czynnością. Wskazać należy, że pojęcie strony postępowania administracyjnego ma charakter materialny, bo musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonej decyzji lub podjęcia czynności. W niniejszej sprawie skarżący nie był stroną postępowania administracyjnego w sprawie będącej przedmiotem zaskarżenia niniejszej sprawy, co za tym idzie nie ma również interesu prawnego we wszczęciu postępowania administracyjnego. Żadna szczególna norma prawna nie przyznaje mu także uprawnienia do wycofania z obrotu prawnego dyplomów licencjata lub magistra, w których nie brał udziału. Jak już wcześniej wskazano postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania. W niniejszej sprawie organ wykazał, że zabrakło podstawy prawnej sprawy administracyjnej oraz interesu prawnego wnioskodawcy, zatem zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania. Tym samym zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co skutkuje oddaleniem skargi. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.