II SA/Wa 477/16

WyrokWSA w Warszawie2016-06-15

Skład orzekający: Joanna Kube, Sławomir Antoniuk, Olga Żurawska-Matusiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest wznowienie jednolitych studiów magisterskich na dzień egzaminu dyplomowego po upływie dwóch lat od uzyskania absolutorium i skreślenia z listy studentów, w sytuacji gdy ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulamin Studiów nie przewidują takiej możliwości?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie spełnił warunku złożenia pracy dyplomowej w terminie dwóch lat od uzyskania absolutorium, co uniemożliwia wznowienie studiów na dzień egzaminu dyplomowego zgodnie z § 8 pkt 9 Regulaminu Studiów. Rozważania organów dotyczące wznowienia studiów na ostatnim roku studiów drugiego stopnia, choć wykraczały poza przedmiot sprawy, nie wpłynęły na jej istotę. Sąd odniósł się również do wykładni art. 257 Prawa o szkolnictwie wyższym, wskazując, że w sytuacji braku regulacji w regulaminie dotyczącej likwidacji trybu studiów, można zastosować ten przepis, co teoretycznie umożliwiałoby wznowienie studiów na ostatnim roku, jednak skarżący o takie wznowienie nie wnioskował.
Stan faktyczny
Skarżący J.S. ubiegał się o wznowienie jednolitych studiów magisterskich na dzień egzaminu dyplomowego. Organy administracji odmówiły, wskazując na upływ ponad dwóch lat od uzyskania absolutorium i skreślenia z listy studentów, co uniemożliwia wznowienie studiów zgodnie z regulaminem. Po wyrokach WSA i NSA, sprawa wróciła do WSA, który rozpoznał ją ponownie, oddalając skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Protokolant starszy referent Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów na dzień egzaminu dyplomowego oddala skargę. Dziekan Wydziału [...] po rozpatrzeniu podania J.S. (dalej jako skarżący) z 27 listopada 2013 r. w sprawie wznowienia studiów jednolitych magisterskich na kierunku [...] na Wydziale [...] na dzień obrony egzaminu dyplomowego, w piśmie z 14 stycznia 2014 r. poinformował skarżącego, że obowiązująca ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz Regulamin Studiów na [...] nie przewidują możliwości wznowienia studiów na dzień obrony w okresie dłuższym niż 2 lata od ukończenia studiów. 4 lutego 2014 r. skarżący skierował do Prorektora ds. studenckich [...] pismo – odwołanie od decyzji Prodziekana ds. studenckich, w którym zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie odmowy zorganizowania obrony pracy dyplomowej. Prorektor do spraw studentów i jakości kształcenia [...], na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 196 ust. 4 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, [...] marca 2014 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję Dziekana [...] z [...] stycznia 2014 r. w sprawie odmowy wznowienia studiów jednolitych magisterskich na kierunku [...] na Wydziale [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jak podano w uzasadnieniu powyższej decyzji, decyzja z [...] stycznia 2014 r. zawiera istotny brak, gdyż nie powołuje podstawy prawnej oraz nie zawiera pouczenia o trybie odwołania, czyli elementów konstytutywnych decyzji określonych w art. 107 § 1 K.p.a. Uchybienie to stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z art. 156 § 1 K.p.a., ale wniesione odwołanie uniemożliwiło podjęcie takiego rozstrzygnięcia. Dziekan Wydziału [...], na podstawie art. 169 ust. 11 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 8 ust. 9 – 11 Regulaminu Studiów na [...] (załącznik do obwieszczenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] października 2006 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów na [...]), [...] kwietnia 2014 r. wydał decyzję nr [...], którą nie wyraził zgody na wznowienie przez skarżącego studiów jednolitych magisterskich na kierunku [...] na Wydziale [...] na dzień egzaminu dyplomowego. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w świetle obowiązujących przepisów nie ma możliwości wznowienia studiów na dzień egzaminu dyplomowego. Ani Regulamin studiów [...], ani inne przepisy nie przewidują w tym przypadku żadnych odstępstw i wyjątków, nawet w tak specyficznych i szczególnych przypadkach. Podjęcie oraz ukończenie studiów magisterskich wiąże się z uprzednim uzyskaniem tytułu licencjanta. Obowiązująca ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym – w ocenie organu - nie pozostawia w tym zakresie jakiejkolwiek wątpliwości. Podjęcie studiów drugiego stopnia uzależnione jest od posiadania przez kandydata tytułu magistra, licencjata, inżyniera lub równorzędnego (art. 169 ust. 1 pkt 1). Rektor [...], po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez skarżącego od powyższej decyzji, działając na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz § 8 ust. 9 Regulaminu Studiów na [...] (Monitor [...] z 2010 r. nr [...], poz. [...]), [...] czerwca 2014 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Prodziekana Wydziału [...] z [...] kwietnia 2014 r. w sprawie odmowy wyrażenia zgody na wznowienie przez skarżącego jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...] na Wydziale [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wznowienie studiów po przeszło czterech latach od momentu skreślenia z listy studentów oraz sześciu latach po "zamknięciu" kierunku kształcenia, jest możliwe tylko na zasadach określonych w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulaminie Studiów. Wyklucza to możliwość powołania się na § 8 ust. 9 Regulaminu Studiów. W tej sytuacji nie jest również możliwe wznowienie studiów na ostatnim roku studiów drugiego stopnia. Zgodnie bowiem z art. 169 ust. 1 powołanej ustawy, podjęcie studiów drugiego stopnia uzależnione jest od posiadania przez kandydata tytułu magistra, licencjata, inżyniera lub równorzędnego. Zgodnie z art. 257 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo – po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - na odpowiednie studia drugiego stopnia. Przepis ten jest przepisem przejściowym, co oznacza, że odnosi się do studiów w toku, a zatem do osób posiadających status studenta i realizujących program jednolitych studiów magisterskich w momencie wejścia w życie ustawy. Organ podał, że podejmowanych było szereg decyzji indywidualnych umożliwiających ukończenie jednolitych studiów magisterskich w nowych warunkach prawnych i organizacyjnych. Wyrazem tych dążeń były m.in. zalecenia Rektora [...] do kierowników jednostek podstawowych [...], które wskazywały na możliwe i pożądane rozwiązania indywidualnych przypadków umożliwiających ukończenie studiów na dotychczasowych zasadach. Nie miały one jednak charakteru źródeł prawa. Ewentualne przesunięcia terminu ukończenia studiów mogły wynikać z indywidualnych przypadków mieszczących się w ramach wyznaczonych przez Regulamin Studiów. Z dniem uprawomocnienia się decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów tracił on status studenta, przez co decyzje o wznowieniu, tj. ponownym podjęciu studiów powinny zostać oparte na ogólnych zasadach zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie. Paragraf 8 ust. 8 Regulaminu Studiów, zdanie drugie, zgodnie z który dziekan może w szczególnie uzasadnionych przypadkach ustalić inny termin wznowienia, nie mógł stanowić podstawy do wznowienia studiów, gdyż w przepisie tym jest mowa o innym terminie niż rozpoczęcie następnego roku akademickiego po dacie skreślenia, i co najważniejsze, z zastrzeżeniem respektowania wymogów określonych w ust. 9 i 10 Regulaminu Studiów. Organ podkreślił, że władze uczelni, podejmując decyzję o niewyrażeniu zgody na wznowienie studiów, zobowiązane są do działania w zgodzie z zasadą legalizmu, a przysługujące im w tych sprawach uznanie administracyjne nie oznacza przyzwolenia na działanie arbitralne i nie znajduje oparcia w przepisach powszechnie obowiązujących oraz wewnętrznych aktach [...]. W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez fakt, iż zaskarżona decyzja została wydana przez osobę podlegającą wyłączeniu z mocy prawa z uwagi na wcześniejszy udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, 2) art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez fakt nieuchylenia decyzji organu pierwszej instancji, która została wydana przez osobę podlegającą wyłączeniu z mocy prawa. W przypadku nieuwzględnienia powyższych zarzutów, skarżący zarzucił organowi naruszenie następujących przepisów: 1) art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 2 ust. 1 Uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] października 2006 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów [...], poprzez odmowę wznowienia studiów pomimo przewidzianej wprost regulacji umożliwiającej takie wznowienie, co doprowadziło do naruszenia praw słusznie nabytych i uniemożliwiło obronę pracy dyplomowej oraz uzyskanie tytułu zawodowego magistra, 2) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a., poprzez brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i wskazania, które okoliczności organ uznał za udowodnione, w szczególności brak odniesienia się do opinii popierających wniosek skarżącego, a także pisma Dziekana Wydziału z [...] listopada 2013 r., z którego wynikało pośrednio, iż obrona pracy dyplomowej będzie możliwa, 3) art. 7 w zw. z art. 8 K.p.a., poprzez wydanie, a następnie złamanie przyrzeczenia umożliwienia przedstawienia do obrony pracy dyplomowej. Podnosząc powyższe zarzuty, które zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi została również zawarta argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności zarzutów skargi. Rektor [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący w piśmie procesowym z 3 lutego 2015 r. odniósł się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji i podniósł, że wydana decyzja zawiera cechy dowolności oraz wiele sprzeczności i spekulacji nieznajdujących oparcia w stanie faktycznym i prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 lutego 2015 r., II SA/Wa 1392/14 uchylił zaskarżoną decyzję Rektora [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że na wstępie należy dokonać oceny prawidłowości zastosowania przez Rektora [...] art. 138 § 2 K.p.a. w decyzji z [...] marca 2014 r. Sąd wskazał, że wydanie decyzji określonej w tym przepisie stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i dopuszczalne jest wyjątkowo i to tylko wtedy, gdy zaistnieją ustawowe przesłanki do jej wydania, gdyż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji. Przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. nawiązują do nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wprawdzie organ odwoławczy nie może zastępować organu I instancji w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego, niemniej jednak, na podstawie art. 136 K.p.a. może uzupełnić materiał dowodowy w niezbędnym zakresie. Zatem, przesłanki określone w art. 138 § 2 K.p.a. nie mogą być rozpatrywane samoistnie, lecz ich treść winna być interpretowana łącznie z art. 136 K.p.a., określającym granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Jeżeli przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania na podstawie art. 136 K.p.a. umożliwiłoby prawidłowe załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, bądź też nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, podjęcie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. stanowi naruszenie tego przepisu. Ponadto przepis art. 138 § 2 K.p.a. nie ma zastosowania wtedy, gdy materiał dowodowy wymagany do rozstrzygnięcia sprawy zostanie zgromadzony, a kwestią sporną będzie jego ocena. Zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. wymaga nie tylko wykazania przez organ odwoławczy, że w postępowaniu przed organem I instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, a konieczne do wyjaśnienia okoliczności mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ale także wykazania wpływu tych okoliczności na rozstrzygnięcie oraz potwierdzenia, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie mieści się w graniach wyznaczonych treścią art. 136 K.p.a. W konkluzji powyższych rozważań Sąd uznał, że wskazane w decyzji z [...] marca 2014 r. powody podjętego rozstrzygnięcia, tj. niepowołanie przez organ I instancji podstawy prawnej decyzji, w sytuacji, że podstawa taka istniała, w żaden sposób nie uzasadniało zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Analiza akt rozpoznawanej sprawy niewątpliwie potwierdza, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., w oparciu o niewyjaśnione okoliczności faktyczne, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ponadto organ I instancji naruszył art. 107 § 3 K.p.a., gdyż uzasadnienie decyzji nie odpowiada dyspozycji zawartej w tym przepisie. Reasumując – w ocenie Sądu – sformułowane w zaskarżonej decyzji argumenty nie dawały podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ odwoławczy uchylił się od ponownego rozpoznania sprawy, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, a wydając zaskarżoną decyzję naruszył powyższy przepis. Ponadto, za zasadne Sąd uznał podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania z wyłączeniem zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., którego Sąd nie stwierdził. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł Rektor [...], zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) w zw. z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) przez niedopełnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązku rozpoznania skargi na decyzję Rektora [...] z [...] czerwca 2014 r. w granicach skargi i ograniczenie rozpoznania sprawy do nieobjętej skargą decyzji Rektora [...] z [...] marca 2014 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli kasacyjnej; 2. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w odniesieniu do zaskarżonej decyzji Rektora [...] z [...] czerwca 2014 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, jak również nieprecyzyjne wskazania co do dalszego postępowania, co skutkuje tym, iż zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli kasacyjnej oraz uniemożliwia jego wykonanie przez organ. Wyrokiem z 27 stycznia 2016 r., I OSK 1294/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odstępując od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji naruszył przede wszystkim art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe przepisy dopuszczają możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonej decyzji, ale również wszystkich innych, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyte w obu tych przepisach pojęcie "sprawa" występuje tu w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Zatem w rozpoznawanej sprawie, Sąd I instancji miał prawo w sprawie ze skargi na decyzję Rektora [...] z [...] czerwca 2014 r., zakresem swojej kontroli objąć również decyzję Rektora [...] z [...] marca 2014 r., ponieważ obie zostały wydane w tej samej sprawie. Jednakże warunkiem poprawności tak dokonanej kontroli jest to, że sąd w pierwszej kolejności musi ocenić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa warunkującym uwzględnienie skargi. Dopiero po spełnieniu tego warunku może poddać kontroli legalności wszystkie pozostałe decyzje, które zostały wydane w granicach tej samej sprawy (tego samego stosunku administracyjnoprawnego), jeżeli jednocześnie dojdzie do przekonania, że jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W takiej sytuacji sąd ma prawo usunąć z obrotu prawnego nie tylko zaskarżoną decyzję, ale także wszystkie inne wadliwe decyzje podjęte w granicach danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd Wojewódzki nie dopełnił tego warunku. Co więcej, dokonał oceny legalności niezaskarżonej decyzji Rektora [...] z [...] marca 2014 r., w wyniku czego doszedł do wniosku, że została ona wydana z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a., a to z kolei doprowadziło go do konkluzji, że decyzja Rektora [...] z [...] czerwca 2014 r. nie znajdowała podstawy prawnej art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Oznacza to, że zastosowany w rozpoznawanej sprawie przez Sąd I instancji tryb kontroli legalności decyzji został przeprowadzony z naruszeniem reguł wynikających z art. 134 § 1 i z art. 135 P.p.s.a., przy czym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Naczelny Sad Administracyjny ocenił, że zaskarżony wyrok jest dotknięty istotnym naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. przez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w odniesieniu do zaskarżonej decyzji Rektora [...] z [...] czerwca 2014 r. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną zaskarżonego orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy dokonanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia. Sytuacja ta – w ocenie NSA zachodzi w rozpoznawanej sprawie, ponieważ Sąd Wojewódzki nie dokonał kontroli oceny prawnej Rektora [...], zawartej w decyzji z [...] czerwca 2014 r., że wznowienie studiów po przeszło czterech latach od momentu skreślenia z listy studentów oraz sześciu latach po "zamknięciu" kierunku kształcenia, jest możliwe tylko na zasadach określonych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulaminie Studiów. Wyklucza to możliwość powołania się na § 8 ust. 9 Regulaminu Studiów. W tej sytuacji nie jest również możliwe wznowienie studiów na ostatnim roku studiów drugiego stopnia. Zgodnie bowiem z art. 169 ust. 1 powołanej ustawy, podjęcie studiów drugiego stopnia uzależnione jest od posiadania przez kandydata tytułu magistra, licencjanta, inżyniera lub równorzędnego. Stosownie do art. 257 ustawy, studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo – po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - na odpowiednie studia drugiego stopnia. Przytoczony przepis jest przepisem przejściowym, co oznacza, że odnosi się do studiów w toku, a zatem do osób posiadających status studenta i realizujących program jednolitych studiów magisterskich w momencie wejścia w życie ustawy. Tymczasem, w stosunku do zaskarżonej decyzji Rektora [...], Sąd I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że przy jej wydawaniu naruszono art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., jednakże nie podał motywów dokonanej przez siebie oceny, co czyni ją gołosłowną. Tym samym Sąd nie dopełnił warunku zawarcia w uzasadnieniu wyroku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę ponownie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 P.p.s.a. odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Stosownie natomiast do przepisu art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., stosownie do którego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Sytuacja opisana w cytowanym przepisie w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, co czyni powyższy zarzut pozbawionym usprawiedliwionych podstaw. Wynikający z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. obowiązek wyłączenia pracownika dotyczy tylko sytuacji, gdy decyzja, przy wydaniu której uprzednio dany pracownik uczestniczył, poddawana jest następnie kontroli – czy to w postępowaniu zwykłym (w toku instancji albo na podstawie art. 127 § 3 kpa), czy nadzwyczajnym (w trybie wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji). Nie odnosi się natomiast do sytuacji, gdy w wyniku zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji kasacyjnych, o których mowa w art. 138 § 2 K.p.a., sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uchylenie decyzji nie może powodować – gdy sprawa ponownie wróci do organu decyzyjnego – zakazu wykonywania czynności w toczącym się postępowaniu przez tych pracowników, co poprzednio, skoro w takiej sytuacji nie kontrolują oni prawidłowości własnej decyzji. Powyższe odnosi się również do postępowania odwoławczego. Przy interpretacji art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie może umknąć z pola widzenia fakt, że wskazywane wyżej brzmienie przepis ten uzyskał z 11 kwietnia 2011 r. w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. nr 6, poz. 18 z późn. zm.). W uzasadnieniu projektu powołanej ustawy wskazano zaś, że "celem tej nowelizacji jest wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma zastosowania regulacja art. 24 § 1 pkt 5 kpa w sytuacji, gdy po uchyleniu orzeczenia organu II instancji przez sąd administracyjny dochodzi do ponownego rozpatrywania sprawy przez organ i czyni to pracownik biorący wcześniej udział w wydaniu zaskarżonej, a następnie uchylonej przez sąd decyzji (zob. wyrok z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2886/12, orzeczenia.nsa.gov.pl)". Rozpoznanie sprawy po raz kolejny, na skutek wydania decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy (art. 138 § 2 K.p.a.), i to zarówno przez organ I, jak i II instancji, nie jest rozpoznaniem sprawy na skutek wniesienia odwołania od pierwszego rozstrzygnięcia. Przed oceną legalności zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, zasadnym jest precyzyjne określenie jej przedmiotu, a to ze względu na dodatkowe uwagi czynione w zaskarżonej decyzji i odnoszące się do nich zarzuty skargi. Stosownie do art. 160 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Kwestie wznowienia studiów uregulowane zostały w § 8 Regulaminu Studiów na [...] z [...] października 2006 r. Skarżący, co w sposób jednoznaczny wynika z jego wniosku z 27 listopada 2013 r., ubiegał się o wznowienie studiów na dzień egzaminu dyplomowego. Taka sytuacja uregulowana jest w § 8 pkt 9 Regulaminu. Wniosek z 27 listopada określił przedmiot postępowania, w ramach którego orzekały organy, co znajduje potwierdzenie w komparycji decyzji Dziekana Wydziału [...] z [...] kwietnia 2014 r., jak i w przywołanej w zaskarżonej decyzji podstawie prawnej. Skarżący nie ubiegał się natomiast o wznowienie studiów na ostatnim roku studiów, która to sytuacja unormowana jest w § 8 pkt 10 Regulaminu. Wobec tego wszelkie rozważania organu odnoszące się do możliwości wznowienia przez skarżącego studiów na ostatnim roku studiów drugiego stopnia wychodzą poza zakres sprawy zakreślony wnioskiem skarżącego. Uchybienie to pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy, albowiem organ rozpoznał również jej istotę. Stosownie do znajdującego zastosowanie w sprawie § 8 pkt 9 Regulaminu osoba, która po uzyskaniu absolutorium została skreślona ze studiów, może ubiegać się o ich wznowienie na dzień egzaminu dyplomowego. Skarżący taką osoba jest. Nie spełnia jednak warunku wznowienia studiów zawartego w tym przepisie, tj. złożenia pracy dyplomowej przyjętej przez nauczyciela akademickiego kierującego tą pracą w okresie dwóch lat od daty uzyskania absolutorium. Pracę dyplomową złożył bowiem dopiero w 2013 r., a więc w cztery lata po skreśleniu z listy studentów. Żaden przepis regulaminu nie przewiduje możliwości przedłużenia tego terminu. Jego wyekspirowanie uniemożliwia skorzystanie z ewentualności wznowienia studiów jedynie na dzień egzaminu dyplomowego. W tej sytuacji bez istotnego znaczenia prawnego pozostaje argumentacja zawarta w skardze, a dotycząca upatrywania się przez skarżącego w piśmie Dziekana Wydziału [...] do Dyrektora Szpitala [...] w W. przyrzeczenia umożliwienia przedstawienia do obrony pracy dyplomowej. Powyższe pismo nie jest jakąkolwiek forma przyrzeczenia, które gdyby w tym piśmie zostało zawarte, pozbawione byłoby znaczenia prawnego. Przesądzającego znaczenia prawnego w sprawie nie mają również stanowiska Kierownika Studiów i Promotora popierające wniosek skarżącego, a zatem brak odniesienia się do nich w treści decyzji nie może być uznany za jej istotną wadę, mającą wpływ na poprawność zawartego w niej rozstrzygnięcia. Wbrew stanowisku określony w § 8 pkt 9 Regulaminu warunek nie może podlegać uznaniu administracyjnemu. Dopiero jego spełnienie umożliwia dziekanowi wydanie decyzji o wznowieniu, która wydawana jest w ramach uznania administracyjnego. Inaczej mówiąc dziekan może, ale nie jest do tego zobligowany, podjąć decyzję o wznowieniu studiów, ale tylko wówczas gdy w okresie dwóch lat od uzyskania absolutorium złożona została praca dyplomowa. Powyższe prowadzi do wniosku, że orzekające w sprawie organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów postępowania, a wydane w sprawie decyzje znajdują oparcie w § 8 pkt 9 Regulaminu. Odrębną kwestią jest zasadność zarzutu naruszenia art. 257 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym, który został powiązany z § 8 pkt 10 i 13 Regulaminu. Jak zostało wskazane na wstępie przepisy powyższe nie mogły stanowić podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, a to z uwagi na jego przedmiot określony we wniosku z 27 listopada 2013 r. wszczynającym procedurę wznowieniową. Skarżący nie wnosił o wznowienie studiów na ostatnim roku studiów. Dlatego też naruszenie art. 257 ww. ustawy pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W zakresie wykładni i zastosowania powyższego przepisu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lutego 2015 r., I OSK 2550/14 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOSA), wydanym w zbliżonych okolicznościach faktycznych. Stanowisko wyrażone w tym wyroku Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela. NSA przyjął, że w sytuacji gdy w przepisach regulaminu brak jest regulacji, która dotyczyłaby osób pragnących wznowić studia w sytuacji, gdy na skutek reformy toku studiów doszło do likwidacji dotychczasowego trybu studiowania(w rozpoznawanej sprawie jednolite studia magisterskie), w celu wypełnienia tej luki, konieczne jest zastosowanie art. 257 ust. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Inne rozwiązanie jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i słuszny interes obywatela, ponieważ zmiany organizacyjne w systemie studiów nie mogą pozbawiać jednostki praw nabytych. Student skreślony z listy studentów pod rządem przepisów przewidujących jednolite studia magisterskie musi mieć możliwość ich wznowienia, także na podstawie przepisów, które dają możliwość studiowania tylko w systemie studiów pierwszego i drugiego stopnia. Powyższe stanowisko prowadzi do wniosku, że skarżący może ubiegać się o wznowienie studiów na ostatnim roku studiów. Decyzja mająca za przedmiot wznowienie studiów na ostatnim roku studiów nie była wydana, gdyż skarżący o taką możliwość wznowienia dotychczas nie wnioskował. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło