II SA/Wa 483/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Iwona Maciejuk, Protokolant spec. Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa W dniu [...] października 2015 r. K.S. złożyła w Urzędzie Miasta [...] – Urzędzie Dzielnicy [...] wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż od 3,5 roku jest osobą bezdomną, mieszkającą w schronisku dla bezdomnych przy ul. Z. Mieszkanie przy ul. [...], w którym mieszkała przez 37 lat było z zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej i po śmierci rodziców została z niego wyeksmitowana. Jak wskazała, prawo do lokalu utraciła na skutek zaległości czynszowych wynikłych z choroby ojca. Z administracją WAM próbowała zawrzeć ugodę na spłatę zadłużenia, jednakże bezskutecznie. Do wniosku zostało załączone pismo Caritas Archidiecezji [...] z dnia 26 sierpnia 2015 r. rekomendujące starania K.S. o przydział lokalu mieszkalnego, w którym wskazano, że wymieniona z własnych środków nie jest w stanie zapewnić sobie lokalu mieszkalnego, dlatego jedyną szansą na powrót jej do godnego życia jest uzyskanie prawa do najmu lokalu z zasobów miejskich. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie zatwierdzenia sposobu zadysponowania mieszkaniowym zasobem [...], powołując jako podstawę prawną m.in. § 4 i § 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 22 ust. 5 oraz § 24 ust. 1, uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.) dalej jako "uchwała Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.", nie wyraził zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu K.S., bez stałego miejsca zameldowania, zamieszkałej w Ośrodku Charytatywnym [...] przy ul. [...] w W. (§ 1). Wykonanie uchwały powierzono Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2). Określono, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3). W uzasadnieniu do uchwały podano, iż K.S. do dnia [...] sierpnia 2015 r. posiadała meldunek w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., którego najemcami byli jej rodzice. Lokal pozostawał w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Po śmierci rodziców zainteresowana zamieszkiwała w ww. lokalu bez tytułu prawnego. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa odmówiła uregulowania tytułu prawnego do lokalu i decyzją Wojewody [...] nakazała opróżnienie lokalu (zadłużenie przekraczające 170000 zł). W dniu [...] lutego 2012 r. została wykonana eksmisja z lokalu. Od lutego 2012 r. zainteresowana zamieszkuje w Ośrodku Charytatywnym [...] w W. Wnioskodawczyni nabyła w spadku po zmarłym ojcu działkę (ok. 1800 m2 ) w gminie W. Miesięczny dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł. Komisja Mieszkaniowa eksmisję zaopiniowała negatywnie. Wniosek został rozpatrzony na podstawie § 4 i § 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 22 ust. 5 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy z późniejszymi zmianami – posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych oraz dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Pismem z dnia 25 listopada 2015 r. skierowanym do zainteresowanej Wydział Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] poinformował o stanowisku Zarządu Dzielnicy [...]. Pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. K.S. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa i zmianę przedmiotowej uchwały. Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Zarząd Dzielnicy [...] nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska w sprawie i powiadomił o powyższym zainteresowaną pismem z dnia 25 stycznia 2016 r. Na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2015 r. K.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzucając jej naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy wnosiła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż jest jedną z pięciu współwłaścicieli nieruchomości w W. Współwłasność nieruchomości nie została zniesiona, co utrudnia jej zbycie. Współwłaściciele nie są zainteresowani zmienieniem współwłasności, zaś ona nie posiada środków na wszczęcie postępowania sądowego. Podała, że według raportu Agencji Nieruchomości cena 1 m2 działki w W. wynosi 22 zł. Oznacza to, że będąc właścicielką 1100 m2 mogłaby uzyskać maksymalnie 24 tysiące złotych, przy założeniu, że udałoby się zbyć tę nieruchomość. Uzyskana suma nie pozwoli jej zabezpieczyć potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Ponadto podniosła, że od 2012 r. jest osobą bezdomną, mieszka w Ośrodku dla Bezdomnych [...] przy ul. [...], w 30 osobowej sali. Będąc osobą bezdomną, objętą Indywidualnym Programem Wychodzenia z Bezdomności w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, o której mowa w § 1 pkt 28, przysługuje jej pierwszeństwo w zawarciu umowy najmu na podstawie § 7 pkt 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Organ wskazał, iż w ocenie Komisji Mieszkaniowej i Zarządu Dzielnicy [...] kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości w W. daje możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych skarżącej poprzez wynajęcie mieszkania lub jego części na wtórnym rynku nieruchomości w W. lub sąsiadujących miejscowościach. W piśmie procesowym z dnia 11 kwietnia 2016 r. skarżąca podtrzymała stanowiska przedstawione w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); dalej "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy [...] w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Przepis art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów jest dopuszczalna i merytorycznie uzasadniona. Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. Zarząd Dzielnicy [...] nie wyraził zgody na zakwalifikowanie K.S. do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zwarcia umowy lokalu. W podstawie prawnej uchwały organ powołał § 4 i § 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 22 ust. 5 i § 24 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Przepis § 4 uchwały stanowi, iż lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom: 1) które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto 2) w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego. Zgodnie z § 6 ust. 1 odmawia się zawarcia umowy najmu jeżeli wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części, a także posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Stosownie zaś do § 22 ust. 5 uchwały, odmowa złożenia oświadczenia i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Z kolei w myśl § 24 ust. 1 uchwały, wnioski zaopiniowane przez Komisję rozpatruje zarząd dzielnicy, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku skarżącej stanowiła okoliczność, iż posiada ona tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych oraz dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawczynię z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Organ wskazał, iż K.S. nabyła w spadku po zmarłym ojcu działkę o pow. dz. 1800 m2 w gminie W. Z akt postępowania wynika, iż organ przeprowadził na podstawie ogłoszeń internetowych dotyczących sprzedaży działek w gminie W. o zbliżonej powierzchni, ocenę wartości wskazanej nieruchomości i na tej podstawie doszedł do przekonania, że zbycie jej daje możliwość skarżącej zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. W ocenie Sądu ustalony w sprawie stan faktyczny odnośnie możliwości zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych przez skarżącą we własnym zakresie nosi cechy dowolności, co prowadzi do wniosku, że została naruszona zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej. Przede wszystkim dowolne jest ustalenie, iż skarżąca nabyła w drodze spadkobrania działkę o pow. dz. 1800 m2 , gdyż uzyskała jedynie udział we współwłasności nieruchomości niezabudowanej stanowiącej działkę nr 1923 o pow. 11303 ha, położonej na obszarze Osiedla [...]. Ze znajdującego się w aktach postępowania raportu, wykonanego na zlecenie K.S. w 2013 r., a dotyczącego sprzedaży nieruchomości niezabudowanych w obszarze wskazanego Osiedla wynika, iż wymieniona działka nr [...] objęta jest Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego i położona jest w obszarze przeznaczonym pod zabudowę usług turystycznych i wypoczynku zbiorowego. Zgodnie z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego działka objęta jest zakazem podziału. Działkę można zabudować domami, obiektami o przeznaczeniu wyłącznie związanym z działalnością usługową wspomagającą rozwój turystyki. Zaznaczono, że dla działki tej nie otrzyma się warunków zabudowy mieszkaniowej i rekreacyjnej. Zwrócono też uwagę, iż działka [...] jest we współwłasności. W przypadku braku zgody wszystkich współwłaścicieli na sprzedaż działki – sprzedaż nie jest możliwa. Nie ma również chętnych na zakup udziału w nieruchomości, gdyż w przypadku braku możliwości podziału działki (zg. z MPZP) oraz braku zgody wszystkich współwłaścicieli, nie ma możliwości jej zabudowy. Wskazano, iż kształt i położenie działki ma także wpływ na jej atrakcyjność. W przypadku działki [...] kształt działki jest trapezem z jednej strony mocno zawężonym, co utrudnia jego zagospodarowanie. Działka sąsiaduje z lokalnym dzikim śmietniskiem, dlatego teren jest ciągle zaśmiecany i unikany przez potencjalnych kupców (k. 76-77). Tymczasem czyniąc ustalenia w sprawie i dokonując ich kwalifikacji organ całkowicie pominął powyższe okoliczności, które mają istotne znaczenie prawne oraz błędnie ocenił stan faktyczny sprawy. Ponadto rozpoznając wniosek organ nie uwzględnił iż skarżącej, będącej osobą bezdomną, objętą programem wychodzenia z bezdomności przysługuje w myśl § 7 ust. 1 pkt 4 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu. Wskazane uchybienia uzasadniają stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 powołanej na wstępie ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając jednak na względzie treść art. 94 w związku z art. 101 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.), wobec upływu jednego roku od dnia podjęcia zaskarżonej uchwały, Sąd był zobligowany orzec, że uchwała ta została wydana z naruszeniem prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 94 i art. 101 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym orzekł, jak w wyroku.