II SA/Wa 487/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędzia WSA Ewa Pisula - Dąbrowska Asesor WSA Janusz Walawski (spr.) Protokolant Monika Niewińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi P. M. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie postępowania dyscyplinarnego - oddala skargę - Komendant [...] w L. w dniu [...] sierpnia 2005 r. wydał postanowienie nr [...], którym wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko P. M. zarzucając mu, że w dniu 21 czerwca 2005 r. jako [...] podczas prowadzonych zajęć dydaktycznych nie przestrzegał zasad poprawnego zachowania i poszanowania godności innego policjanta oraz nie dawał podwładnym przykładu nienagannego zachowania, w ten sposób, ze w stosunku do [...] L. G. używał słów ogólnie uznawanych za wulgarne i obraźliwe, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu § 14 i § 16 "Zasad etyki zawodowej policjanta" stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. (Dz. Urz. KGP z 2004 r. Nr 1, poz. 3). Powyżej określony organ, działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 i art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.) w dniu [...] grudnia 2005 r. wydał orzeczenie nr [...], którym uznał P. M. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę dyscyplinarną "ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku". W jego uzasadnieniu organ podał. m.in. że ustalone w toku przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego okoliczności popełnienia przez P. M. przewinienia dyscyplinarnego potwierdzają wysoką naganność czynu przypisanego obwinionemu. Jako nauczyciel policyjny w sposób szczególny powinien dawać przykład nienagannego zachowania zgodnego z "Zasadami etyki zawodowej policjanta". Udowodnione zachowanie obwinionego stanowił naruszenie tych zasad wynikający z § 14 i § 16 określonego powyżej zarządzenia. Wymierzona obwinionemu kara uwzględnia dyrektywy wymiaru kar określone w art. 134h ustawy o Policji i jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia. P. M. od powyższego orzeczenia złożył do Komendanta Głównego Policji odwołanie, w którym podniósł, że narusza ono : 1. Art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 14 i § 16 "Zasad etyki zawodowej policjanta" stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. (Dz. Urz. KGP z 2004 r. Nr 1, poz. 3), ponieważ jego zachowanie nie wyczerpuje znamion § 14 i § 16 zasad etyki zawodowej, gdyż z przepisów tych nie wynika zakaz używania słów wulgarnych, obraźliwych. Kwestię zakazu używania słów wulgarnych w miejscu publicznym normuje art. 141 Kodeksu Wykroczeń. Zarzut naruszenia tego przepisu nie może mu zostać przedstawiony, gdyż rzekomy czyn nie zaistniał w miejscu publicznym, lecz w miejscu dostępnym dla określonej liczby osób. Oznacza to, ze występuje brak subsumcji, czyli niedostosowania zachowania do przepisu prawa. 2. Art. 134h ust. 1 i art. 135i ust. 1 ustawy o Policji, gdyż wymierzono mu karę niewspółmierną do zarzuconego mu czynu i nie uwzględniono okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność (brak znamion przewinienia dyscyplinarnego) co świadczy, że nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności. 3. Art. 135g ust. 1 i 2 ustawy o Policji, ponieważ nie uwzględniono okoliczności przemawiających na jego korzyść (zasad prawdy materialnej) oraz nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzygnięto na jego niekorzyść i dokonano błędnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a zeznania niektórych świadków są niespójne, nielogiczne i niezgodne z ustaleniami faktycznymi. 4. Art. 135f. ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy o Policji, gdyż nie rozpatrzono zgłaszanych przez niego wniosków dowodowych, co pozbawiło go prawa do obrony, zwłaszcza, że nie przesłuchano zgłoszonych przez niego świadków. 5. Art. 135f ustawy o Policji w zw. z art. 315 § 2 Kpk, gdyż ani on, ani jego obrońca nie zostali dopuszczeni do udziału w czynnościach procesowych zgodnie z wnioskiem dowodowym z dnia 9 listopada 2005 r. Odwołujący się wniósł o uchylenie przedmiotowego orzeczenia i uniewinnienie od przedstawionego mu zarzutu. Ponadto wniósł o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w sprawie nieprawidłowości w toku prowadzonego przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego. Komendant Główny Policji działając na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, w dniu [...] lutego 2005 r. wydał orzeczenie nr [...], którym utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W jego uzasadnieniu organ odnosząc się bardzo wyczerpująco do zarzutów podniesionych w odwołaniu uznał, że brak jest podstaw do ich uwzględnienia i uchylenia orzeczenia organu pierwszej instancji. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że w jego ocenie wymierzona obwinionemu kara jest zbyt łagodna. Zgodnie z art. 135n ust. 6 ustawy o Policji w postępowaniu odwoławczym wyższy przełożony nie może wymierzyć surowszej kary dyscyplinarnej, chyba że zaskarżone orzeczenie narusza prawo lub interes służby. Jednakże ze względu na to, iż orzeczeniu Komendanta [...] w L. nie można zarzucić wyżej wymienionych uchybień, a także uwzględniając zakaz reformationis in peius, odstąpiono od zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia i utrzymano je w mocy. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi złożonej przez P. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jego uchylenie i uniewinnienie od przedstawionego mu zarzutu. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów sądowych oraz zastępstwa procesowego w przypadku ustanowienia pełnomocnika. W uzasadnieniu skargi ww. podtrzymał zarzuty przedstawione w odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji i dodał, że został również naruszony art. 42 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż nie ma czynu zabronionego (przewinienia dyscyplinarnego) bez ustawy obowiązującej w chwili popełnienia czynu. Jest niewinny zarzuconego mu czynu z uwagi na brak przepisu prawa normującego zakazane zachowanie. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia normy konstytucyjnej organ stwierdził, że nie zgadza się z przedstawionym przez skarżącego poglądem i wyjaśnił, że wskazany przez niego art. 141 Kodeksu Wykroczeń nie miał w sprawie zastosowania, gdyż określa on czyn polegający na wypowiedzeniu w miejscu publicznym słów wulgarnych, ale bez kierowania ich do określonej osoby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Skarga rozpoznawana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa. Na wstępie należy podać, iż istotę postępowania dyscyplinarnego scharakteryzował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 lutego 2001 r., sygn. K. 22/00 (OTK ZU nr 3/2001, s. 266-268). Wskazał, że "deontologia postępowania dyscyplinarnego jest inna niż postępowania karnego. Łączy się ona przede wszystkim ze szczególnym charakterem niektórych zawodów oraz zasadami funkcjonowania konkretnych korporacji zawodowych. Ukształtowane w ich ramach reguły deontologiczne ukierunkowane są przede wszystkim na obronę honoru i dobra zawodu. Stąd też odpowiedzialność dyscyplinarna związana może być z czynami, które nie podlegają odpowiedzialności karnej. Odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania karnego nie oznacza, że postępowanie dyscyplinarne staje się postępowaniem karnym." Niewątpliwie odpowiedzialność dyscyplinarna stanowi dodatkową dolegliwość, ponieważ jest niezależna od odpowiedzialności karnej. W ramach postępowania dyscyplinarnego mieści się także odpowiedzialność za czyny niemające znamion przestępstw, a które uchybiają godności lub regułom wykonywania danego zawodu. Niezależność postępowania dyscyplinarnego od odpowiedzialności karnej jest powszechnie stosowana w regułach odnoszących się do postępowania dyscyplinarnego dotyczącego pracowników mianowanych. W wyroku z dnia 8 grudnia 1998 r. Trybunał Konstytucyjny przyjął, że nawiązanie szczególnego stosunku pracy właściwego tylko dla niektórych grup zawodowych, spełniających ważne z punktu widzenia interesu publicznego role w państwie, powoduje konieczność określenia szczególnego trybu dyscyplinowania członków korporacji, w ramach której działają, gdy ich zachowanie uchybia obowiązkom lub godności wykonywanego zawodu (sygn. K. 41/97, OTK ZU nr 7/1998, s. 117). W przepisach rozdziału 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.) zostały uregulowane zagadnienia związane z odpowiedzialnością dyscyplinarną i karną policjantów. Zgodnie z art. 132 ust. 1 powołanej ustawy policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. W załączniku do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. (Dz. Urz. KGP z 2004 r. Nr 1, poz. 3) zostały określone "Zasady etyki zawodowej policjanta". Skarżący został obwiniony i ukarany za nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej określonych w § 14 i § 16 powyżej określonego zarządzenia. Stosownie do tych przepisów, stosunek policjanta do innych policjantów powinien być oparty na przestrzeganiu zasad poprawnego zachowania, poszanowania godności, a także tolerancji w zakresie nienaruszającym porządku prawnego. Przełożony powinien dawać podwładnym przykład nienagannego zachowania, w szczególności nie powinien nadużywać stanowiska, funkcji, stopnia policyjnego w celu poniżenia podległego policjanta (§ 16). Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wskazuje na popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu czynu. Brak jest podstaw do jego kwestionowania. Organy obu instancji prawidłowo oceniły dowody i słusznie przyjęły, że skarżący nieprzestrzegał zasad etyki zawodowej. Postawiony zarzut, w sposób nie budzący wątpliwości, wskazuje na konieczność zastosowania środka dyscyplinarnego. Zgodnie z art. 134 ustawy o Policji, karami dyscyplinarnymi są : 1) nagana, 2) zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania, 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, 5) obniżenie stopnia, 6) wydalenie ze służby. Powyższa gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie, a ich wybór ustawodawca pozostawił do uznania właściwego organu. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się w istocie do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. W ocenie Sądu, organ wymierzając skarżącemu karę określoną w pkt 3 art. 134 ustawy o Policji zastosował się do tych dyrektyw, a kara jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia (art. 134h ust. 1 ustawy o Policji). Sformułowane przez skarżącego zarzuty, zdaniem Sądu, nie zasługują na uwzględnienie, albowiem nie można zgodzić się ze skarżącym, że organy podczas prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, zakończonego zaskarżonym orzeczeniem, naruszył wskazane przez niego przepisy ustawy o Policji. Podnoszone przez skarżącego argumenty są jedynie próbą polemiki ze stanowiskiem organu oraz własną interpretacją mających w sprawie zastosowanie przepisów. W konkluzji warto dodać, że Policja jako uzbrojona formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 1 ust. 1 ustawy o Policji) jest jedną z instytucji, która dysponuje bardzo dolegliwymi dla obywatela środkami realizacji władztwa państwowego. Szczególna rola społeczna tej grupy zawodowej i jej zhierarchizowana struktura wymaga dla jej skutecznego i prawidłowego działania przestrzegania innych, poza normami prawa karnego i prawa o wykroczeniach, przepisów i zasad. Objęcie policjantów odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością Policji publiczne zaufanie. Służyć ma również przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić ją wiarygodności w oczach opinii publicznej. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.