II SA/Wa 498/25
WyrokWSA w Warszawie2025-08-28
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Danuta Kania, Mateusz Rogala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykonywanie pracy zarobkowej przez jeden dzień na podstawie umowy zlecenia skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej, pomimo krótkiego czasu trwania umowy i niewielkiego wynagrodzenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, nawet przez krótki czas (jeden dzień) i za niewielkie wynagrodzenie, skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej. Prawo o promocji zatrudnienia nie przewiduje pojęcia 'zatrudnienia incydentalnego', a definicja bezrobotnego jest kategoryczna i wymaga niespełniania warunku niewykonywania innej pracy zarobkowej.Stan faktyczny
Skarżąca, zarejestrowana jako osoba bezrobotna, podjęła pracę na podstawie umowy zlecenia na okres jednego dnia. Powiatowy Urząd Pracy wydał decyzję o utracie przez nią statusu osoby bezrobotnej od dnia podjęcia tej pracy. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę. Skarżąca wniosła skargę do sądu, argumentując, że praca miała charakter incydentalny, wykonywana była przez kilka godzin, a ona sama nie miała świadomości skutków prawnych jej podjęcia. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę
Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda", "organ II instancji",) decyzją z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "k.p.a.", oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2024 r. poz. 475, ze zm.) dalej: "ustawa o promocji zatrudnienia", utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: " Starosta", "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] o utracie przez P. S. (dalej: "Skarżąca") statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lipca 2024 r.
Z akt sprawy wynika, że decyzją Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2024r. nr [...] Skarżąca została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna od dnia [...] czerwca 2024 r.
Powiatowy Urząd Pracy w [...] w dniu [...] grudnia 2024 r. wygenerował raport "ZUS-U1 Prawo", z którego wynika, że Skarżąca w dniu [...] lipca 2024r. podlegała ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym z tytułu wykonywania umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług.
W dniu [...] grudnia 2024 r. Skarżąca przesłała do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] umowę zlecenie z dnia [...] lipca 2024 r., z której wynikało, że umowa zostaje zawarta od dnia [...] lipca 2024 r. do dnia [...] lipca 2024 r.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] Starosta [...], na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 oraz art. 33 ust. 4 ca ustawy o promocji zatrudnienia oraz art. 104 k.p.a., orzekł o utracie przez Skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] lipca 2024 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Od powyższej decyzji Skarżąca pismem z dnia [...] stycznia 2025 r. złożyła odwołanie do Wojewody [...], zarzucając naruszenie:
- art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia poprzez dokonanie ich błędnej wykładni polegającej na ustaleniu normy prawnej w zakresie przesłanek niezbędnych do uznania za osobę bezrobotną wyłącznie na podstawie literalnego brzmienia przepisów, z pominięciem wykładni celowościowej i funkcjonalnej, która to wykładnia celowościowa i funkcjonalna prowadzi do uznania, iż wykonywanie czynności zarobkowych przez okres jednego dnia (kilka godzin) nie powoduje, iż strona postępowania z dniem podjęcia tych czynności przestaje spełniać obligatoryjne przesłanki uznania za osobę bezrobotną,
- art. 9 k.p.a., polegające na doręczeniu stronie postępowania bardzo ogólnych pouczeń w zakresie przesłanek uznania za osobę bezrobotną, które to pouczenia sprowadzały się jedynie do przytoczenia przepisów, co w konsekwencji spowodowało, iż strona postępowania przystąpiła do wykonywania czynności zarobkowych przez okres jednego dnia (kilka godzin) nie mając świadomości, iż może to skutkować pozbawieniem statusu osoby bezrobotnej,
- art. 8 § 1 k.p.a., polegające na zastosowaniu przez organ nieproporcjonalnej sankcji w postaci pozbawienia Skarżącej statusu osoby bezrobotnej za okres wsteczny wynoszący ponad 5 miesięcy, w sytuacji, w której tylko przez jeden dzień świadczyła pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej, która to sankcja jest nieadekwatna do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz o wstrzymanie natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji.
Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o promocji zatrudnienia. Postępowanie w sprawach związanych z wykonywaniem zadań wynikających z ww. ustawy jest postępowaniem administracyjnym, o ile przepisy nie stanowią inaczej. Decyzja wydana na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji wiąże skutek prawny utraty statusu osoby bezrobotnej z niespełnianiem warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, który to przepis zawiera w istocie definicję ustawową "bezrobotnego", skonstruowaną w taki sposób, że wylicza warunki, które muszą zaistnieć, aby osobę można było uznać za bezrobotną. Brak spełnienia któregoś z warunków oznacza, że dana osoba przestaje być osobą bezrobotną z chwilą zaistnienia tego stanu prawnego.
Warunkiem uzyskania i zachowania statusu osoby bezrobotnej jest niezatrudnienie oraz niewykonywanie innej pracy zarobkowej, przy czym "inna praca zarobkowa" oznacza m.in. wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia czy umowy o dzieło. Tym samym jakakolwiek aktywność mająca na celu uzyskiwanie zarobków, mieszcząca się w ramach tego, co uznawane jest w omawianej ustawie za zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, skutkuje niemożliwością zarejestrowania się w charakterze bezrobotnego lub stanowi przesłankę utraty tego statusu i to niezależnie od wymiaru czasowego umowy czy też długości okresu, na jaki została zawarta. Nie jest zatem dopuszczalne prawnie równoległe posiadanie statusu osoby bezrobotnej i wykonywanie pracy zarobkowej.
Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia starosta pozbawia statusu bezrobotnego, osobę, która nie spełnia warunków wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej ma charakter deklaratoryjny. Termin utraty statusu osoby bezrobotnej w ww. przypadkach został określony poprzez odesłanie do momentu niespełniania warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy i konieczne jest ustalenie go przez starostę lub prezydenta miasta w zależności od okoliczności danej sprawy.
Za powyższym stanowiskiem przemawia treść art. 74 ustawy o promocji zatrudnienia, zgodnie z którym bezrobotny jest zobowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego. Ustawodawca założył zatem, iż decyzja pozbawiająca statusu osoby bezrobotnej będzie określała termin utraty statusu bezrobotnego z mocą wsteczną, skoro ustanowił 7-dniowy termin na poinformowanie o zaistniałym stanie.
Dalej organ II instancji wskazał, że z raportu "ZUS-U1 Prawo" wynika, że w dniu [...] lipca 2024 r. Skarżąca była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług przez płatnika NIP [...]. Skarżąca potwierdziła wykonywanie umowy zlecenia, wskazując równocześnie, że trwało to jeden dzień przez kilka godzin. Przesłała także do urzędu pracy zawartą umowę zlecenie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia Skarżąca wykonywała więc inną pracę zarobkową. Oznacza to, że od dnia [...] lipca 2024 r. przestała spełniać warunki posiadania statusu osoby bezrobotnej i bez znaczenia są tutaj kwestie czasu trwania umowy czy kwota wypłaty za świadczenie usług w ramach innej pracy zarobkowej.
Nie jest bowiem dopuszczalne równoległe posiadanie statusu osoby bezrobotnej i wykonywanie pracy zarobkowej. Ustawa o promocji zatrudnienia nie przewiduje pojęcia "zatrudnienia incydentalnego". Każde bowiem zatrudnienie lub podjęcie innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy przerywa w sposób nieodwracalny stan bezrobocia, a ponowne pozostawanie bez pracy i rejestracja w urzędzie pracy powodują powstanie nowego stanu bezrobocia. Wykładnia systemowa art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia prowadzi do jednoznacznego wniosku, że osoba bezrobotna jest pozbawiana statusu bezrobotnego na czas nieokreślony z dniem, z którym przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, bez możliwości pozbawienia statusu bezrobotnego tylko za okres zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zawodowej. W związku z powyższym wykonywanie przez Skarżącą w czasie posiadania statusu bezrobotnego innej pracy zarobkowej skutkowało wydaniem decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej.
Zdaniem organu II instancji Skarżąca została prawidłowo pouczona o warunkach zachowania statusu bezrobotnego, w tym o przysługujących jej prawach oraz nałożonych obowiązkach, czyli m.in. o obowiązku zawiadamiania powiatowego urzędu pracy w ciągu 7 dni o podjęciu innej pracy zarobkowej (pod karą grzywny zgodnie z art. 119 ust. 2 ustawy o promocji), obowiązku zawiadamiania urzędu pracy o wszelkich zmianach w danych przekazanych w trakcie rejestracji oraz złożonych oświadczeniach w terminie 7 dni od dnia ich wystąpienia, a także że niespełnianie warunków posiadania statusu bezrobotnego (w tym wykonywanie innej pracy zarobkowej) powoduje utratę tegoż statusu. Dowodem na powyższe jest własnoręcznie złożony podpis Skarżącej na dokumentach: "Informacja dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy (prawa i obowiązki)" oraz "Oświadczenie bezrobotnego". Pouczenia zawarte w ww. dokumentach są jasne i oczywiste, i wprost wskazują, że utrata statusu bezrobotnego następuje w przypadku niespełnienia warunków wskazanych w części II informacji (część III. "Utrata statusu bezrobotnego" punkt 1 w Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy (prawa i obowiązki)), zaś warunkiem takim jest m.in. niewykonywanie innej pracy zarobkowej, w tym umowy zlecenia (część II. "Status bezrobotnego" punkt 2 w Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy (prawa i obowiązki)). Ww. dokumenty wprost wskazują, że obowiązkiem osoby bezrobotnej jest zawiadomienie urzędu pracy w ciągu 7 dni o podjęciu innej pracy zarobkowej (część IV "Obowiązki bezrobotnego" punkt 8 w Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy (prawa i obowiązki)). Jednocześnie w dokumencie Oświadczenie bezrobotnego w punkcie 1 bezrobotny oświadcza, iż jest osobą m.in. niewykonującą innej pracy zarobkowej, zaś w punkcie 22 bezrobotny zobowiązuje się do zawiadamiania urzędu pracy o wszelkich zmianach w danych przekazanych w trakcie rejestracji oraz w złożonych oświadczeniach w terminie 7 dni od dnia ich wystąpienia.
Skoro Skarżąca w dniu rejestracji oświadczyła, że jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, a w związku z podjęciem przez nią innej pracy zarobkowej nastąpiła zmiana w złożonych przez nią oświadczeniach, to powinna o tym zawiadomić urząd pracy. Powołane wyżej pouczenia i informacje zawierają konkretny zapis wskazujący, że podjęcie innej pracy zarobkowej powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej. Nie ma zatem tutaj miejsca na domniemywanie, że jakaś ilość dni lub godzin wykonywania innej pracy zarobkowej nie będzie powodowała pozbawienia statusu osoby bezrobotnej lub że istnieje jakakolwiek dowolność w podejmowaniu innej pracy zarobkowej na kilka dni lub godzin. Jakakolwiek bowiem aktywność zawodowa, nawet podjęta na jeden dzień lub kilka godzin, powoduje brak zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, a tym samym niespełnianie warunków posiadania statusu osoby bezrobotnej.
W świetle powyższego nieuzasadnione jest stanowisko zawarte w odwołaniu, że Skarżąca nie miała świadomości, iż zawarcie umowy zlecenie na 1 dzień będzie skutkowało utratą statusu osoby bezrobotnej, czy też, że doszło do naruszenia obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. Skarżąca została prawidłowo pouczona, że podjęcie innej pracy zarobkowej skutkuje utratą statusu bezrobotnego. Jeśli natomiast Skarżąca nie zrozumiała pouczeń, to powinna zgłosić to osobie ją rejestrującej oraz poprosić o wyjaśnienie kwestii, co do których miała wątpliwości czy też upewnić się, że dobrze rozumie treść pouczeń, pod którymi złożyła swój własnoręczny podpis. Skarżąca mogła również skontaktować się z urzędem pracy przed podjęciem innej pracy zarobkowej i zapytać o treść pouczeń, co do których miała wątpliwości, jednak tego nie uczyniła. Organ natomiast ma prawo pozostawać w przekonaniu i zaufaniu do wagi podpisu składanego przez stronę.
Podsumowując organ II instancji stwierdził, że Skarżąca nie wywiązała się ze swojego obowiązku poinformowania o podjęciu innej pracy zarobkowej, zaś podjęcie innej pracy zarobkowej, nawet na okres 1 dnia, skutkowało zaprzestaniem spełniania warunków posiadania statusu osoby bezrobotnej.
W skardze na powyższą decyzję Wojewody [...], P. S., reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:
- art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia, poprzez dokonanie błędnej wykładni, która ograniczyła się wyłącznie do literalnego brzmienia przepisów, podczas gdy w tej konkretnej sprawie należało wziąć pod uwagę wykładnię celowościową i funkcjonalną, a także zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w świetle których ingerencja organów w sferę praw Skarżącej nie pozostawała w racjonalnej i właściwej proporcji do celów, których ochronę ustawodawca narzucił w ustawie o promocji zatrudnienia, a którymi to celami są zwiększenie zatrudnienia i zahamowanie wzrostu,
- art. 9 k.p.a., polegające na pouczeniu Skarżącej przez Starostę [...] w sposób bardzo ogólny (poprzez przytoczenie treści samych przepisów) w przedmiocie przesłanek uznania za osobę bezrobotną oraz przesłanek powodujących wygaśnięcie tego statusu, które to pouczenia organ II instancji uznał za wyczerpujące, a które w sposób obiektywny nie dawały Skarżącej (a co najmniej przy zachowaniu należytej staranności, jakiej można by w danym przypadku od niej wymagać: powinny dawać) świadomości, że wystąpienie pewnych zdarzeń (jednorazowe podjęcie zlecenia na kilka godzin) skutkować będą utratą statusu bezrobotnego,
- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niejasne odesłanie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji do przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, co stanowi brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji rozumianego jako wytłumaczenie organu, dlaczego orzekając w danej sprawie zastosował określony przepis, względnie, dlaczego daną wykładnię przyjął, co powoduje niemożliwość deskrypcji procesu myślowego organu ustalającego konsekwencje stosowanej normy w związku z określoną sytuacją faktyczną i prawną,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niezasadne zastosowanie przez organ II instancji i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy prawidłowe rozstrzygnięcie organu II instancji powinno polegać na zastosowaniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i w rezultacie - na uchyleniu w całości decyzji organu I instancji oraz umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie obydwu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W motywach skargi podniesiono w szczególności, że w świetle przepisów ustawy o promocji zatrudnienia podjęcie przez bezrobotnego w czasie posiadania statusu bezrobotnego pracy skutkuje z mocy ustawy utratą statusu osoby bezrobotnej, a właściwy organ jest zobowiązany do wydania z urzędu decyzji w przedmiocie pozbawienia statusu bezrobotnego. Jednakże rygoryzm, jaki wynika z ww. przepisów, nie może mieć zastosowania w sprawie Skarżącej.
Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, niezależnie od podstawy prawnej wykonywania pracy zarobkowej i okresu tej pracy, fakt wykonywania pracy i przez to podleganie ubezpieczeniom społecznym uzasadnia pozbawienie statusu osoby bezrobotnej na czas nieokreślony. Jednakże biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, pogląd ten nie powinien znaleźć uznania przez tut. Sąd. Sytuacja Skarżącej była bowiem nietypowa. Skarżąca na podstawie zawartej umowy zlecenia miała pomóc zleceniodawcy przy inwentaryzacji w sklepie. Pomoc ta miała ograniczać się do pracy przez kilka godzin i nie była początkiem dłuższej współpracy Skarżącej ze zleceniodawcą. Przed zawarciem umowy oraz przed przystąpieniem do jej wykonywania, nikt nie poinformował Skarżącej o skutkach zawarcia tej umowy. Skarżąca nie miała świadomości, że wykonanie umowy zlecenie będzie równoznaczne z utratą statusu osoby bezrobotnej. Skarżąca jest osobą młodą, która wówczas dopiero wkraczała na rynek pracy. Nie miała praktycznie żadnego doświadczenia zawodowego. Praca wykonana na rzecz zleceniodawcy miała charakter incydentalny.
W związku z powyższym organy administracji powinny dokonywać wykładni przepisów art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. 1 ustawy o promocji zatrudnienia, mając na uwadze nie tylko ich literalne brzmienie, ale również wykładnię celowościową i funkcjonalną oraz zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zasada ta została naruszona poprzez pozbawienie Skarżącej, za okres wsteczny, statusu osoby bezrobotnej, a w dalszej konsekwencji prawa do zabezpieczenia społecznego, w sytuacji, gdy tylko przez kilka godzin wykonywała ona pracę na podstawie umowy zlecenia, uzyskując niewielki dochód. Jest to bowiem sankcja nieadekwatna do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia.
Dalej podniesiono, że pouczenie dołączone do decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną było bardzo ogólne i w istocie sprowadzało się do przytoczenia przepisów prawa. Można zatem mieć wątpliwości, czy rzeczywiście pouczenia zawarte w aktach sprawy, obejmowały również taką sytuację, z jaką organy wiążą utratę w niniejszej sprawie przez Skarżącą statusu osoby bezrobotnej.
Końcowo podniesiono, że organ I instancji, pomijając słabszą pozycję Skarżącej (jako osoby młodej, niedoświadczonej), nie dołożył starań, aby Skarżąca nie poniosła negatywnych konsekwencji podjęcia pracy w ramach umowy zlecenia, podczas gdy do ich uniknięcia wystarczająca była świadomość po stronie Skarżącej następstw prawnych określonych działań.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Przepisy te stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie zarówno Skarżąca jaki i Wojewoda [...] wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Rozpatrując skargę wedle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd uwzględnił przy tym stan faktyczny i prawny sprawy aktualny na datę wydania zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 133 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2024 r. o utracie przez Skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lipca 2024 r. stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nadto spełnia pozostałe warunki przewidziane w tym przepisie.
Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 pkt 11 ww. ustawy przez inną pracę zarobkową rozumie się wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub umowy o pomocy przy zbiorach w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników albo wykonywanie pracy w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych.
Sformułowana w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy definicja osoby bezrobotnej jest skonstruowana z dwóch części. W pierwszej z nich wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część zawiera zespół przesłanek negatywnych, w więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Z ich zestawienia jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za osobę bezrobotną. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego statusu osoby bezrobotnej. Nie jest możliwe odstąpienie od tych wymogów nawet ze względu na szczególne uwarunkowania konkretnej sprawy. Status bezrobotnego, nie zależy bowiem od uznania organów orzekających, gdyż brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest kategoryczne.
Bezrobotnym może być więc jedynie osoba niepozostająca w stosunku pracy, czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej w rozumieniu przywołanego wyżej art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu przychodu. Inna praca zawodowa to natomiast m.in. wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, czy umowy o dzieło. Przy czym wyliczenie rodzajów umów cywilnoprawnych ma charakter jedynie przykładowy. Pod pojęciem innej pracy zarobkowej mieszczą się również inne umowy cywilnoprawne, niewymienione w tym przepisie, w tym np. umowa o świadczenie usług.
Z powyższego wynika, że osoba, która wykonuje pracę lub świadczy usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej, nie może zostać zarejestrowana jako osoba bezrobotna (nie może zachować statusu osoby bezrobotnej), niezależnie od wysokości dochodów, czy czasu, na jaki umowa została zawarta.
Jak trafnie wskazał Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji, w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest dopuszczalne równoległe posiadanie statusu osoby bezrobotnej i wykonywania pracy zarobkowej.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. I tak np. w wyroku z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2652/13 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "Bezrobotnym może być jedynie osoba niepozostająca w stosunku pracy czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu przychodu. Status bezrobotnego, nie zależy od uznania organów orzekających, bowiem brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest kategoryczne. Żadne inne okoliczności, poza wymienionymi w ustawie, nie mogą mieć zatem znaczenia przy rozstrzyganiu sprawy tego statusu. Status osoby bezrobotnej jest w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej konieczne jest nie tylko niezatrudnienie, ale także niewykonywanie innej pracy zarobkowej, czy też nieuzyskiwanie miesięcznie przychodu z innych źródeł niż praca zarobkowa. Jeżeli ktokolwiek aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może zarazem pozostawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z zasiłku dla bezrobotnych wypłacanych ze środków przeznaczonych na łagodzenie skutków bezrobocia (...)".
Analogiczne stanowisko zaprezentował NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 2025r., sygn. akt I OSK 2149/24 (CBOSA) podkreślając, że: "Skoro celem przepisów ustawy o promocji zatrudnienia było uznanie za bezrobotną osoby, która jest niezatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, to za przyczynę utraty statusu osoby bezrobotnej wypada uznać pozostawanie wyłącznie w takim stosunku cywilnoprawnym, który koliduje z gotowością podjęcia pracy. Istotnym elementem ustawowej definicji osoby bezrobotnej jest bowiem pozostawanie w pełnej i rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia przejawiającej się w nieaktywności w sferze pracy, a podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od jej wymiaru czasowego, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów, stanowi przesłankę utraty statusu bezrobotnego".
Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy wskazać należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się raport "ZUS-U1 Prawo", z którego wynika, że w dniu [...] lipca 2024 r. Skarżąca była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług (karta 27 akt administracyjnych). W aktach administracyjnych znajduje się również kopia umowy zlecenia zawarta pomiędzy [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] a Skarżącą (Zleceniobiorcą), na pomoc przy inwentaryzacji, na okres od dnia [...] lipca 2024 do dnia [...] lipca 2024 r. (§ 1), za wynagrodzeniem w kwocie 28.10 zł za godzinę (§ 2).
Z powyższego wynika, że Skarżąca w dniu [...] lipca 2024 r. wykonywała inną pracę zarobkową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia - na podstawie umowy cywilnoprawnej zatytułowanej "Umowa zlecenie".
Prawidłowo zatem Starosta [...] orzekł o utracie przez Skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lipca 2024 r.
Decyzja o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej wydawana na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia wiąże skutek prawny utraty statusu osoby bezrobotnej z niespełnianiem warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, który to przepis zawiera definicję ustawową "bezrobotnego". Brak spełnienia któregoś z warunków określonych w tej definicji oznacza, że dana osoba przestaje być osobą bezrobotną i to z chwilą zaistnienia tego stanu prawnego. Decyzja potwierdza ten stan prawny, a organ zmierzając do jej wydania ustala moment niespełnienia warunku. Termin utraty statusu osoby bezrobotnej w razie wydania decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy określony został zatem poprzez odesłanie do momentu niespełniania warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, a pozbawianie statusu bezrobotnego następuje na czas nieokreślony z dniem zaprzestania spełniania tych warunków, bez możliwości pozbawienia statusu bezrobotnego tylko za dni pozostawania w zatrudnieniu lub wykonywania innej pracy zawodowej.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy Skarżąca od dnia [...] lipca 2024 r. nie spełniała warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, z uwagi na zawartą w dniu w tym dniu opisaną wyżej umowę cywilnoprawną, w ramach której świadczyć miała pracę zarobkową. Stąd też prawidłowo organ orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z ww. datą.
W świetle powyższego zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty i wnioski skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Wbrew stanowisku Skarżącej organ dokonał prawidłowej wykładni art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia. Brak było podstaw do odstąpienia od zastosowania wobec Skarżącej ww. przepisów i wydania decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej ze względu na "nietypową sytuację Skarżącej, która miała pomóc Zleceniodawcy przy inwentaryzacji w sklepie, a pomoc ta miała ograniczać się do kilku godzin i nie była początkiem dłuższej współpracy Skarżącej ze Zleceniodawcą".
Trafnie w tym względzie argumentował organ w odpowiedzi na skargę, że ustawodawca nie zawarł w przepisach ustawy o promocji zatrudnienia wyjątków, które umożliwiłyby zachowanie statusu osoby bezrobotnej przy jednoczesnym świadczeniu usług na podstawie umowy zlecenie. Gdyby zamierzeniem ustawodawcy było dopuszczenie do posiadania statusu osób bezrobotnych do świadczenia usług na podstawie krótkoterminowej umowy zlecenie, uwzględniłby to w przepisach ww. ustawy. Tymczasem ustawa jasno wskazuje, iż osobą bezrobotną jest osoba m.in. niewykonująca innej pracy zarobkowej. Tym samym, gdy osoba bezrobotna podejmuje inną pracę zarobkową, niezależnie od czasu jej trwania czy ilości przepracowanych godzin, przestaje być osobą niewykonującą innej pracy zarobkowej.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, gdzie wskazuje się, że "niezależnie od tego ile trwało zatrudnienie i czy było ono odpowiednie dla bezrobotnego, ustawodawca nie dopuszcza by osoba zarejestrowana jako bezrobotna jednocześnie pracowała i była objęta ubezpieczeniem z tytułu zatrudnienia (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 579/2; CBOSA).
Wskazać również należy, że z konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego nie wynikają uprawnienia dla obywatela o określonej treści. Konstytucja nie determinuje ani form zabezpieczenia społecznego, ani jego zakresu. Przepisy Konstytucji RP dotyczące zabezpieczenia społecznego stanowią jedynie pewien wzorzec określający w sposób ogólny ramy zabezpieczenia społecznego, kierunki polityki państwa i są adresowane głownie do organów prawodawczych. Przepisy te stanowią zatem źródło gwarancji, a nie praw podmiotowych obywatela dla zabezpieczenia społecznego, które dopiero konkretyzują się w ustawach zwykłych. Powyższe dotyczy także zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Te przepisy konstytucyjne precyzuje m.in. ustawa o promocji zatrudnienia, gdzie przewidziane są sytuacje powodujące utratę statusu osoby bezrobotnej. Zastosowanie przepisów prawa przez organy administracji nie oznacza ingerencji w sferę praw osoby bezrobotnej czy też naruszania zasady proporcjonalności. Ustawa ta przewiduje bowiem sytuacje powodujące obligatoryjne pozbawienie statusu osoby bezrobotnej, a organom administracji nie pozostawiono w tym zakresie swobody lub uznania.
Taką sytuacją jest niepoinformowanie przez Skarżącą urzędu pracy o podjęciu innej pracy zarobkowej w terminie 7 dni (art. 74 ww. ustawy), co skutkowało pozbawieniem jej statusu osoby bezrobotnej. Przepisy ustawy o promocji dotyczą wszystkich osób zarejestrowanych w powiatowych urzędach pracy.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. poprzez zbyt ogólne pouczenie Skarżącej o przesłankach uznania za osobę bezrobotną oraz o przesłankach wygaśnięcia tego statusu. Kwestia pouczenia Skarżącej o prawach i obowiązkach bezrobotnego, w tym o przesłankach utraty statusu osoby bezrobotnej została szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pouczenia zawierające odpowiednie informacje, osobiście podpisane przez Skarżącą, znajdują się w aktach administracyjnych sprawy. Są to: "Informacja dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy (Prawa i obowiązki)", "Oświadczenie" (karty 2 i nast., 5 akt administracyjnych). Z ww. "Informacji" wynika, że utrata statusu bezrobotnego następuje w przypadku niespełnienia warunków wskazanych w części II informacji (część III "Utrata statusu bezrobotnego" punkt 1 w "Informacji" (prawa i obowiązki)), zaś warunkiem takim jest m.in. niewykonywanie innej pracy zarobkowej, w tym umowy zlecenia (część II. "Status bezrobotnego" punkt 2 w "Informacji" (prawa i obowiązki)).
Jak trafnie wskazał organ II instancji w zaskarżonej decyzji, jeśli Skarżąca nie zrozumiała pouczeń lub miała wątpliwości co do ich treści, mogła podjąć działania w urzędzie pracy w celu wyjaśnienia kwestii dla niej problematycznych czy wątpliwych Mogła również, przed podjęciem innej pracy zarobkowej, skontaktować się z urzędem pracy i wyjaśnić, czy podjęcie przez nią innej pracy zarobkowej na krótki czas nie będzie przeszkodą w posiadaniu statusu osoby bezrobotnej. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżąca takie czynności podjęła. Nie sposób zatem czynić zarzutu organowi, że zastosował powołane wyżej przepisy prawa ustawy o promocji zatrudnienia, mające charakter bezwzględnie obowiązujący, a w konsekwencji orzekł o utracie przez Skarżącą statusu osoby bezrobotnej.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Organ w sposób jasny i przekonujący uzasadnił zaskarżoną decyzję tak w zakresie okoliczności prawnych, jak i faktycznych. Organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie i w sposób wyczerpujący przedstawił swoje stanowisko w sprawie trafnie odwołując się przy tym do poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych.
W związku z powyższym nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewoda [...] miał podstawy tak faktyczne jak i prawne do utrzymania w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2024 r. prawidłowo orzekającej o utracie przez Skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lipca 2024 r.
Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło