II SA/Wa 504/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia materiałów archiwalnych postanawia odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. W toku postępowania w sprawie ze skargi T.C. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie udostępnienia materiałów archiwalnych, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w niniejszej sprawie. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od przedmiotowego postanowienia. Zarządzeniem z dnia 8 maja 2012 r. (doręczonym w dniu 14 maja 2012 r.) T.C. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. W dniu 18 maja 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym razem domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną. Łączny dochód z tytułu emerytury wnioskodawcy (1.530,76 zł) oraz emerytury jego żony (972,36 zł) wynosi 2.503,12 zł netto miesięcznie. Na stałe miesięczne wydatki składają się: opłata za mieszkanie 397,60 zł, lekarstwa ok. 600 zł, inne opłaty: (gaz, energia elektryczna, telefon, kablówka, garaż) 300 zł, zakup gazet 60 zł, paliwo 200 zł, środki higieniczne, kosmetyki – 80 zł, przejazdy, taksówki 50 zł, buty, odzież 100 zł, piwo, alkohol, napoje 50 zł, imprezy kulturalne, kwiaty 40 zł. Ponadto wymienił opłaty roczne: ubezpieczenie samochodu – 380 zł, ubezpieczenie mieszkania i na życie – 200 zł, wydatki na uzębienie – 400 zł, aparat słuchowy – 1800 zł, naprawa samochodu 500 zł, wydatki na imprezy rodzinne (wesela, chrzty) – 1600 zł. Wnioskodawca posiada oszczędności w wysokości 9.600 zł (lokata oszczędnościowa). Skarżący oświadczył, że wykazany stały dochód w wysokości 2.503,12 zł netto nie zaspokaja w pełni potrzeb życiowych rodziny. Z tego względu uszczuplone zostały oszczędności, które w 2009 r. wynosiły 17.000 zł (rubryka nr 11 urzędowego formularza). Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Przede wszystkim przypomnieć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Opisana przez wnioskodawcę sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy. Skarżący wraz z żoną uzyskuje stały comiesięczny dochód w wysokości 2503,12 zł (netto). Mimo, że w ocenie skarżącego dochód z emerytur nie w spełni zaspokaja wszystkie podstawowe potrzeby życiowe – choć w ocenie referendarza trudno za najbardziej podstawowe potrzeby życiowe uznać alkohol, czy zakup kwiatów – to jak przyznaje sam skarżący, posiada na lokacie oszczędnościowej środki pieniężne w wysokości 9 600 zł. W tym stanie rzeczy należało uznać, ze wnioskodawca jest w stanie wygospodarować środki na uiszczenie kosztów sądowych (na obecnym etapie postępowania kwotę 200 zł - wysokość wpisu sądowego), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony. Biorąc powyższe pod uwagę uznano, że sytuacja materialna wnioskodawcy pozwala na uiszczenie kosztów sądowych z własnych środków, a odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawi skarżącego prawa do sądu. Z powyższych względów i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.