II SA/Wa 514/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA - Joanna Kube Sędzia WSA - Bronisław Szydło Protokolant: - Małgorzata Płodzicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2006 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] grudnia 2005 r., odmawiającą przyznania R. L. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu ww. decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie stwierdzono istnienia jednej z czterech przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy. Z akt sprawy, w ocenie organu, nie wynikają bowiem szczególne okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. Prezes ZUS podkreślił, iż na przestrzeni pracy zawodowej wnioskodawcy występują nieuzasadnione przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne w okresach: od [...] stycznia 1979 r. do [...] lutego 1981 r., od [...] września 1984 r. do [...] października 1987 r. oraz od [...] listopada 1996 r. do [...] marca 2000 r. We wskazanych okresach wnioskodawca był zdolny do pracy, wobec wnioskodawcy nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy z powodu choroby. Całkowita niezdolność do pracy została stwierdzona dopiero w dniu [...] września 2005 r. Z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, iż wnioskodawca legitymuje się łącznym okresem ubezpieczenia w wymiarze 19 lat 2 miesięcy i 11 dni. Okres ten jest, zdaniem Prezesa ZUS, nieadekwatny do wieku ubezpieczonego. Skargę na decyzję tę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. L.. Skarżący wskazał, iż w okresie od [...] stycznia 1979 r. do [...] lutego 1981 r. pracował w Wojewódzkiej Spółdzielni [...] w K., nie może jednakże przedstawić dokumentów potwierdzających ten fakt, gdyż dokumentacja uległa likwidacji. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż w okresie od [...] czerwca 1984 r. do [...] stycznia 1987 r. odbywał karę pozbawienia wolności. W czasie odbywania tej kary skarżący wykonywał pracę od [...] maja 1985 r. do [...] sierpnia 1985 r. oraz od [...] października 1985 r. do [...] listopada 1986 r. W okresie od [...] listopada 1996 r. do [...] marca 2000 r. skarżący, jak wyjaśnia, był zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, poszukiwał pracy, jednakże bez rezultatu. Obecnie skarżący jest chory na raka gardła i choroba postępuje. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Artykuł 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów, należy stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 83 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wprowadza on szczególną regulację, pozwalającą na uzyskanie świadczenia przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Świadczenia z omawianego przepisu mają wyjątkowy charakter także dlatego, że są finansowane bezpośrednio z budżetu państwa, a nie z FUS. Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa ZUS, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Decyzja ta nie jest jednak dowolna, ograniczona jest czterema przesłankami wymienionymi w art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, a mianowicie, uprawniony jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniach w sprawach o świadczenia określone w ustawie ma obowiązek stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek przestrzegania zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. Ma on zatem obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych kroków, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności winien z urzędu określić, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego. Organ ma także obowiązek należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego - art. 9 k.p.a. Spoczywa na nim obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego, co wynika z przepisu art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie organ naruszył przywołane reguły w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Odmawiając przyznania świadczenia w drodze wyjątku, Prezes ZUS nie oparł swojego rozstrzygnięcia na wyczerpujących dowodach, jak również nie poddał szczegółowej analizie zebranych w sprawie materiałów. Podstawą uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że skarżący, wskutek nieuzasadnionych przerw w pracy zawodowej, nie spełnił warunków ustawowych do uzyskiwania świadczeń z ustawy emerytalnej. Wskazać należy, iż skarżący, jak to wynika z akt sprawy, podjął w dniu [...] marca 2000 r., po okresie zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. w charakterze bezrobotnego, pracę. Pracę tę świadczył do dnia [...] kwietnia 2005 r., a więc do chwili, gdy rozpoznano u niego nowotwór gardła. Z akt sprawy wynika także, iż jedynie nagły i gwałtowny przebieg choroby nowotworowej przerwał aktywność zawodową skarżącego i uniemożliwił mu wypracowanie niezbędnego okresu ubezpieczenia. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, przerwanie aktywności zawodowej będącej wynikiem opisanego powyżej procesu chorobowego może być traktowane jako szczególna okoliczność, wskutek której skarżący nie nabył prawa do świadczenia w zwykłym trybie. Podkreślić bowiem należy, iż z okoliczności sprawy wynika, iż to nagły przebieg choroby, a wcześniej w latach 1996-2000 niemożność podjęcia pracy, pomimo licznych prób jej poszukiwania, były przyczynami nieposiadania przez skarżącego wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w wymiarze pięciu lat, w ostatnim dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy (art. 58 ust. 2 w związku z art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy emerytalnej). Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi