II SA/Wa 515/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska (spr.), WSA, Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2006 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] grudnia 2005 r., odmawiającą przyznania M.F. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu ww. decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Biorąc pod uwagę treść wspomnianego przepisu, organ podniósł, że M. F. nie spełnił jednego z warunków uzasadniających przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, albowiem po jego stronie nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności uniemożliwiające mu uzyskanie uprawnień do świadczenia ustawowego. Prezes ZUS wskazał, że całkowita niezdolność do pracy została u wnioskodawcy stwierdzona orzeczeniem lekarza orzecznika w dniu [...] lipca 2005 r. W orzeczeniu tym lekarz orzecznik stwierdził, iż niezdolność ta istnieje do czerwca 2007 r. oraz że nie da się ustalić daty powstania niezdolności do pracy. Wobec powyższego, zgodnie z art. 14 ust. 2 przywołanej ustawy emerytalnej, jeżeli nie ma możliwości ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, za datę powstania niezdolności przyjmuje się datę zgłoszenia wniosku o świadczenie, tj. w niniejszej sprawie [...] listopada 2003 r. Ponadto, zdaniem Prezesa ZUS, okres ubezpieczenia wnioskodawcy jest nieadekwatny do jego wieku (28 lat). Wnioskodawca udowodnił jedynie 3-miesiące i 18 dni okresu ubezpieczenia. Powodem nienabycia uprawnień do świadczenia ustawowego jest między innymi długi okres studiów, który w świetle ustawy jest okresem nieskładkowym. Skargę na decyzję tę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. F.. W skardze podniesiono, iż skarżący spełnia przesłankę szczególnych okoliczności, wskutek których nie nabył prawa do świadczenia w trybie zwykłym, gdyż w okresie studiów, które trwały od 1 października 1994 r. do 20 lutego 2002 r. był, ze względu na stan zdrowia, dwa lata na urlopie zdrowotnym. Stan zdrowia, jak podkreśla skarżący, całkowicie wykluczył go z aktywności zawodowej, choroba, na którą skarżący cierpi jest chorobą przewlekłą i trwa już od VI klasy szkoły podstawowej. Próba podjęcia pracy, za namową lekarza specjalisty, zakończyła się niefortunnie i trwała tylko dwa miesiące. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Artykuł 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów, należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 83 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wprowadza on szczególną regulację, pozwalającą na uzyskanie świadczenia przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Świadczenia z omawianego przepisu mają wyjątkowy charakter także dlatego, że są finansowane bezpośrednio z budżetu państwa, a nie z FUS. Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa ZUS, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Decyzja ta nie jest jednak dowolna, ograniczona jest czterema przesłankami wymienionymi w art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, a mianowicie, uprawniony jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniach w sprawach o świadczenia określone w ustawie ma obowiązek stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej również k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Prezes ZUS podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczenia przyznawanego w drodze wyjątku jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Musi zatem przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ustalił, iż skarżący nie spełnił łącznie wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia (emerytury) w drodze wyjątku. Decyzja odmawiająca M. F. wymienionego świadczenia nie narusza zatem prawa. Jedną z przesłanek, o których mowa wyżej, jest przesłanka szczególnych okoliczności, wskutek których wnioskodawca nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia. Wskazać należy, iż przez tego rodzaju szczególną okoliczność należy rozumieć obiektywną przesłankę uniemożliwiającą kontynuowanie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, niemożliwą do przezwyciężenia, która jednocześnie, co wymaga podkreślenia, wyklucza możliwość zdobycia uprawnień do renty lub emerytury ustawowej. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Według biegłego lekarza specjalisty, który sporządził opinię w toku postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w L – Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, Ośrodkiem Zamiejscowym w S. XIX Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...], skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy od [...] sierpnia 2003 r. Lekarz orzecznik ZUS wskazał natomiast, iż w jego ocenie nie jest możliwe ustalenie daty powstania całkowitej niezdolności skarżącego do pracy, co skutkuje, w myśl art. 14 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS tym, iż za datę powstania niezdolności do pracy należy przyjąć datę zgłoszenia wniosku o świadczenie, tj. [...] listopada 2003 r. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż skarżący przed dniem [...] sierpnia 2003 r. nie był osobą całkowicie niezdolną do pracy, w szczególności całkowita niezdolność skarżącego do pracy nie powstała przed ukończeniem przez skarżącego 25 roku życia, w rezultacie czego skarżący nie nabył prawa do renty socjalnej. Nie ulega też wątpliwości, iż skarżący chorował już w okresie studiów. Choroba ta, jak wynika z opinii biegłych lekarzy, nie czyniła jednak skarżącego całkowicie niezdolnym do pracy. Skarżący miał zatem w okresie do [...] sierpnia 2003 r. możliwość wykonywania pracy lub prowadzenia innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Niewypracowanie przez skarżącego stażu ubezpieczeniowego, wymaganego do uzyskania renty w trybie zwykłym, nie było zatem, w ocenie Sądu, wynikiem szczególnych okoliczności, o których mowa w przepisie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.