II SA/Wa 515/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Janusz Walawski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2014 r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kserokopii akt sprawy - oddala skargę - Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. utrzymał w mocy swoje poprzedzające postanowienie z dnia [...] września 2011 r. o odmowie sporządzenia i doręczenia B. M. kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy znak: [...], dotyczących skargi na przetwarzanie jej danych osobowych, w tym ich udostępnienie przez Starostę [...] osobom nieupoważnionym. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na treść art. 73 § 1 i art. 73 § 1 a Kpa. Zdaniem Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z powołanych przepisów wynika, że organ administracji publicznej ma jedynie obowiązek zapewnić stronie dostęp do akt, natomiast realizacja wskazanego uprawnienia pozostawiona jest stronie. Ustawodawca przyznając stronie prawo do przeglądania akt sprawy, jednocześnie precyzyjnie ustalił, przez jakie działania strona może realizować to prawo, tj. przez zapoznawanie się z treścią znajdujących się w aktach dokumentów, jak również utrwalanie na własny użytek zawartych w nich wiadomości. B. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe rozstrzygnięcie, w której podniosła te same argumenty, które wskazała w zażaleniu, iż wydane postanowienie jest sprzeczne z zasadą praworządności i jawności działania oraz efektywności. Podniosła, że pismo, o którego odpis zwróciła się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, jest dla niej bardzo istotne z uwagi na toczące się przed Sądem Pracy postępowanie, w którym jest stroną. Skarżąca wskazała, iż wyjazd do [...] z miejscowości, w której mieszka wiąże się z całodzienną podróżą, a co za tym idzie z dużymi kosztami, utratą wynagrodzenia za czas nieobecności w pracy oraz koniecznością zapewnienia w tym czasie opieki nad dzieckiem. Stwierdziła, iż nie widzi przeszkód aby organ sporządził odpis wnioskowanego przez nią pisma obciążając ją kosztami jego wykonania i przesłania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2745/11 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z [...] września 2011 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w zakresie udostępniania stronie akt postępowania administracyjnego obowiązujące przepisy art. 73 Kpa przewidują dwa odrębne stany faktyczno-prawne i związane z nimi obowiązki organu administracji publicznej oraz uprawnienia strony. Zgodnie z art. 73 § 1 Kpa w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzenie z nich notatek i odpisów. Strona ma ponadto prawo żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile uzasadnione jest to jej ważnym interesem (art. 73 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Z art. 73 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że na organie ciążą dwa obowiązki: umożliwienie stronie przeglądania akt sprawy oraz umożliwienie stronie sporządzania notatek i odpisów z akt sprawy. Z art. 73 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego należy wyprowadzić również obowiązek organu uwierzytelnienia sporządzonych przez stronę odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Z regulacji art. 73 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że organ ma jedynie umożliwić stronie sporządzenie notatek i odpisów. Natomiast obowiązek wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W zakresie prawa dostępu do akt należy wyróżnić: – prawo strony do przeglądania akt i sporządzania z nich notatek i odpisów; – prawo do żądania wydania z akt uwierzytelnionych odpisów. W zakresie pierwszego uprawnienia strony, przepisy prawa nie nałożyły na organ obowiązku sporządzenia odpisów z akt. Z tych przepisów wynika, że to strona sama sporządza odpisy. W wyroku z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 104/10 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że: "Wykładnia literalna powołanego przepisu wskazuje, iż organ obowiązany jest jedynie umożliwić stronie wykonanie jej uprawnienia do sporządzania notatek i odpisów z akt sprawy, a nie sporządzać na żądanie strony takie odpisy. W związku z tym, że przepis ten nie uwzględnia zaistniałego postępu technicznego w zakresie kopiowania dokumentów, przyjąć należy jego wykładnię rozszerzającą i uznać, że organ ma obowiązek umożliwić stronie sporządzanie odpisów dokumentów z akt sprawy w zależności od posiadanych możliwości technicznych i organizacyjnych. Jeżeli organ ma takie możliwości (odpowiednie urządzenia, pracownicy), powinien sporządzić kserokopie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy lub umożliwić stronie sporządzenie odpisów z akt sprawy w formie kserokopii za zwrotem związanych z tym kosztów. Strona nie może się jednak domagać w sposób wiążący dla organu udostępnienia jej akt sprawy poprzez sporządzenie kserokopii dokumentów lub w innej wskazanej formie. To organ decyduje bowiem, w jakiej formie ma możliwość wywiązania się z obowiązku udostępnienia stronie akt sprawy. Trzeba bowiem odróżnić nakazaną prawem czynność organu udostępnienia stronie akt sprawy (art. 73 Kpa) od czynności udostępnienia akt sprawy we wskazanej przez stronę formie". Należy, przy wyznaczeniu granic swobody organu administracji publicznej odmowy udostępnienia odpisów z akt sprawy w żądanej formie, uwzględnić, jako wartość przesądzającą, prawo do obrony strony w postępowaniu, wyznaczone jawnością postępowania. Weryfikując zgodność z prawem postanowienia o odmowie sporządzenia kserokopii dokumentów należy pierwszeństwo nadać prawu do jawności, a nie ograniczaniu obowiązków wynikających z wykładni literalnej. W takim zakresie nie można prawa strony ograniczać przesłanką ważnego interesu strony, prawo do obrony zawiera bowiem tę wartość. Prawo do żądania uwierzytelnionych odpisów zostało ograniczone przesłanką ważnego interesu strony. Wskazać należy, iż tej kwestii organ w ogóle nie rozważył zarówno wydając postanowienie z [...] września 2011 r., jak i rozpoznając sprawę ponownie na skutek zażalenia skarżącej i wydając postanowienie z [...] października 2011 r. Uniemożliwia to Sądowi jakąkolwiek ocenę prawidłowości wydanych przez organ postanowień w świetle art. 73 § 2 Kpa. Od powyższego wyroku Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł skargę kasacyjną, w wyniku której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1772/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż art. 73 § 1 Kpa reguluje prawo strony wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Art. 73 § 2 Kpa reguluje prawo strony żądania uwierzytelnionych odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Regulacja prawa strony udostępniania akt sprawy art. 73 w § 1 i § 2 Kpa normuje dwa różne zakresowo żądania. Nie ma podstaw do odstąpienia od reguły, że treść żądania wyznacza obowiązki organu administracji publicznej. Nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw do wykładni art. 73 przez nałożenie na organ obowiązku stosowania art. 73 § 2 niezależnie od treści żądania strony. W uzasadnieniu Sąd nie wyprowadził, że B. M. złożyła żądanie uwierzytelnionych kopii, a tylko wówczas organ miał obowiązek rozpatrzyć zasadność tego żądania na podstawie regulacji art. 73 § 2 Kpa. W uzasadnieniu wskazano, że złożyła żądanie kopii, nie zaś uwierzytelnionych kopii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny." Analizując niniejszą sprawę we wskazanym przez Naczelny Sąd Administracyjny kierunku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną. W decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. wydanej w sprawie przetwarzania danych osobowych B. M. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zamieścił informację, iż zwrócił się do Starosty [...] o podjęcie stosownych działań mających na celu wyeliminowanie w przyszłości nieprawidłowych działań w zakresie przetwarzania danych osobowych. Istotnie w administracyjnych aktach sprawy znajduje się dwustronicowe pismo Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2011 r. skierowane do Starosty [...]. Wniosek skarżącej dotyczył przesłania jej kserokopii powyższej korespondencji. Jak już zaznaczono na wstępie rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd ten jest w niniejszej sprawie związany, zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1772/12 wyraźnie stwierdził, iż "art. 73 § 2 Kpa reguluje prawo strony żądania uwierzytelnionych odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Regulacja prawa strony udostępniania akt sprawy art. 73 w § 1 i § 2 Kpa normuje dwa różne zakresowo żądania. Nie ma podstaw do odstąpienia od reguły, że treść żądania wyznacza obowiązki organu administracji publicznej. Nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw do wykładni art. 73 przez nałożenie na organ obowiązku stosowania art. 73 § 2 niezależnie od treści żądania strony. W uzasadnieniu Sąd I instancji nie wyprowadził, że B. M. złożyła żądanie uwierzytelnionych kopii, a tylko wówczas organ miał obowiązek rozpatrzyć zasadność tego żądania na podstawie regulacji art. 73 § 2 Kpa. W uzasadnieniu wskazano, że złożyła żądanie kopii, nie zaś uwierzytelnionych kopii". Powyższe wytyczne zawarte w uzasadnieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do wykładni powyższego przepisu są oczywiste. Skoro zatem z wykładni art. 73 Kpa, zastosowanej w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wprost wynika, iż brak jest podstaw do odstąpienia od reguły, że treść żądania wyznacza obowiązki organu administracji publicznej i nie ma usprawiedliwionych podstaw do wykładni art. 73 Kpa, przez nałożenie na organ administracji obowiązku stosowania art. 73 § 2 Kpa niezależnie od treści żądania strony a także z materiału sprawy nie wynika, aby skarżąca domagała się wydania jej uwierzytelnionych kopii przedmiotowego dokumentu, to skargę na zaskarżone postanowienie odmawiające sporządzenia kserokopii żądanego dokumentu należy oddalić. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132, art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.