II SA/Wa 517/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2011 r. sprawy ze skargi D. S. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej 1. oddala skargę w części dotyczącej kategorii zdolności do służby wojskowej; 2. odrzuca skargę w pozostałej części. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], zwana dalej TWKL w [...], orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] października 2010 r., wydanym ze skierowania Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], orzekła, iż D. S. ze względu na rozpoznane schorzenia jest zdolny do zawodowej służby wojskowej – kategoria Z. Ponadto Komisja ustaliła związek poszczególnych chorób i ułomności ze służbą wojskową zdrowia oraz nie zaliczyła skarżącego do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. W uzasadnieniu Komisja podała, że służba wojskowa na odpowiedzialnych stanowiskach w jednostkach liniowych oraz w Żandarmerii Wojskowej wymagającej dużej odporności psychofizycznej miała istotny wpływ na powstanie i przebieg chorób wymienionych w pkt 1,2 i dlatego uznała ich związek ze służbą. Z kolei, w ocenie Terenowej Komisji Wojskowej, w odniesieniu do pozostałych chorób (pkt 3,4,5,6), służba wojskowa skarżącego nie miała wpływu na ich powstanie. W końcowej części uzasadnienia orzeczenia Komisja wyjaśniła, że powyższe choroby i stopień ich nasilenia nie dają podstaw do uznania skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej z tą dodatkową uwagą, że choroba wymieniona w pkt 1 rozpoznań została objęta, wydaną w dniu [...] września 2010 r., opinią Konsultanta Krajowego ds. Obronności Kraju. Po rozpatrzeniu odwołania D. S. od powyższego orzeczenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], zwana dalej RWKL w [...], orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymała je w mocy. W uzasadnieniu podała, że dołączona do akt dokumentacja medyczna z prowadzonego leczenia wykazała, że [...] D. S. na mocy projektu orzeczenia TWKL w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. z powodu przewlekłego [...] został uznany za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczony do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Jednocześnie Komisja wyznaczyła termin badania kontrolnego w sierpniu 2013 r. Natomiast organ II instancji – RWKL w [...] w trybie zatwierdzania projektu ww. orzeczenia zwróciła się do Konsultanta Krajowego ds. Obronności w Dziedzinie [...] o wydanie opinii w sprawie orzeczniczej skarżącego. Wobec treści otrzymanej opinii RWKL nie zatwierdziła opisanego projektu orzeczenia i protokołem z posiedzenia orzeczniczego poleciła TWKL w [...] ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie nowego orzeczenia zgodnego z wynikami konsultacji specjalistycznych. W wyniku ponownego procesu orzeczniczego TWKL w [...] wydała w dniu [...] października 2010 r. opisane na wstępie orzeczenie oznaczone nr [...]. Jednocześnie RWKL w [...] szczegółowo odniosła się do postawionego w odwołaniu zarzutu błędnego ustalenia, iż schorzenie narządu ruchu ([...]) nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W tym zakresie organ II instancji stwierdził, że wbrew twierdzeniom odwołania ustalenie to oparto na dokumentacji medycznej (badaniu [...] w okresie hospitalizacji skarżącego od [...] do [...] marca 2008 r.), z którego wynika, iż są to zmiany [...] związane z procesem naturalnego starzenia się organizmu, który dotyczy w równym stopniu populacji cywilnej, jak i wojskowej. W skardze na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. S. zarzucił mu obrazę prawa procesowego w postaci naruszenia art. 7, 77, 80, 81, 84 § 1 i 86 k.p.a. polegającego na błędnym i niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, odstąpieniu od przeprowadzenia oceny stanowiska pracy i odstąpieniu od przeprowadzenia wszystkich istotnych badań związanych ze zgłaszanymi dolegliwościami. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniósł, że RWKL w [...] nie odniosła się do rozpoznanego u niego przez TWKL w [...] schorzenia w postaci [...], mimo, iż w odwołaniu skarżący zwracał uwagę, że schorzenie to ma charakter przewlekłej choroby [...]. Stwierdził też, że orzekające w sprawie organy błędnie zakwalifikowały zmiany występujące [...] jako niepozostające w związku ze służbą pomijając okoliczność, iż zaawansowane zmiany [...] i objawową [...] nie są zjawiskiem powszechnym u mężczyzn w wieku 40 lat. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wniosła o jej oddalenie z dotychczasową argumentacją faktyczną i prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym katem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179 poz. 1750 ze zm.), zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Wydane na podstawie art. 5 ust. 8 i 9 powołanej ustawy rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), stosownie do jego § 1 określa między innymi: 1. właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w sprawach orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej; 2. tryb kierowania do wojskowych komisji lekarskich żołnierzy zawodowych i osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej; 3. warunki orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej; 4. sposób ustalania związku oraz śmierci ze służbą wojskową. Wojskowe komisje lekarskie, jako organy orzekające w ściśle określonych sprawach wymienione zostały również w ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 w/w ustawy, przedmiotem ich orzekania jest: 1. inwalidztwo żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, emerytów i rencistów, związek albo brak związku inwalidztwa z czynną służbą wojskową oraz związek albo brak związku chorób i ułomności oraz śmierci z czynną służbą wojskową; 2. niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, emerytów i rencistów, na zasadach określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; 3. zdolność do czynnej służby wojskowej żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, emerytów i rencistów. Wskazana wyżej ustawa stanowi ponadto, że do wojskowych komisji lekarskich kierują żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej, emerytów i rencistów, z urzędu albo na ich wniosek, wojskowe organy emerytalne (art. 21 ust. 3), zaś od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej przysługuje zainteresowanemu odwołanie do wojskowej komisji lekarskiej wyższego szczebla, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia (art. 21 ust. 4). Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzeczenia o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75), będące wykonaniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 21b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, określa w § 1 w szczególności: 1. właściwość wojskowych komisji lekarskich w sprawach orzekania o inwalidztwie, o związku albo braku związku inwalidztwa z czynną służbą wojskową, a także o związku albo braku związku chorób i ułomności oraz śmierci z czynną służbą wojskową, a nadto o zdolności do czynnej służby wojskowej żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych; 2. tryb kierowania do wojskowych komisji lekarskich takich osób; 3. szczegółowe warunki i tryb orzekania w powyższych sprawach; 4. właściwość organów i tryb uchylania orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w ramach nadzoru. Zgodnie zaś z brzmieniem § 24 ust. 1 powołanego rozporządzenia, orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej zawiera w szczególności: 1. rozpoznanie; 2. stanowisko komisji w przedmiocie schorzenia żołnierza zawodowego, emeryta, rencisty albo niebędącego emerytem ani rencistą żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej do jednej z grup inwalidztwa i ustalenie daty lub okresu powstania inwalidztwa, a także daty powstania inwalidztwa; 3. określenie związku lub braku związku inwalidztwa z czynną służbą wojskową oraz ustalenie, czy inwalidztwo powstało wskutek wypadku lub choroby pozostających w związku z czynną służba wojskową; 4. ustalenie związku lub braku związku chorób i ułomności z czynną służbą wojskową; 5. określenie zdolności do czynnej służby wojskowej i zaliczenie żołnierza zawodowego, emeryta, rencisty albo niebędącego emerytem ani rencistą żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej do jednej z kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Z uwagi na złożony charakter takiego rozstrzygnięcia, pojawiła się kwestia sądowej kontroli orzeczeń wojskowych komisji lekarskich. Wątpliwości te rozwiązała w części uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPS 8/97 (ONSA 1998/2, poz. 39), w której stwierdzono, iż "Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy w sprawach skarg na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16 ze zm.), na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. 1995 r. Nr 74, poz. 368 ze zm.)". Powołany w uchwale przepis art. 29 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP dotyczy zaś orzekania przez wojskowe komisje lekarskie o zdolności do czynnej służby wojskowej. Uprawnione jest zatem stwierdzenie, że również wojewódzkie sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich o zdolności do zawodowej służby wojskowej. Oceniając orzeczenia w tym zakresie w rozpoznawanej sprawie, Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu tak Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] jako organu pierwszej instancji, jak też Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] jako organu odwoławczego, uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Należy w tym miejscu podkreślić, iż kontrola sądowa sprowadza się w zasadzie jedynie do oceny zaskarżonego orzeczenia we wspomnianym zakresie pod względem formalnym. Sąd nie znajduje bowiem podstaw do kwestionowania dokonanego przez komisję rozpoznania oraz stwierdzonych schorzeń prowadzących do ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. W niniejszej sprawie do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] skierował D. S. – emeryta wojskowego – na jego wniosek Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], a więc organ właściwy, co wynika z przepisu art. 21 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Ponadto komisja ta była właściwa miejscowo i rzeczowo w myśl § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r., zaś swoje orzeczenie wydała na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, które dotyczą stanu zdrowia w tym w szczególności: odpisu przebiegu służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego, historii choroby z Wojskowej Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej w [...], historii choroby z Poradni [...] ZOZ MSWiA, karty informacyjnych z leczenia szpitalnego oraz aktualnych badań specjalistycznych, a nadto opinii [...] Konsultanta Krajowego ds. Obronności w dziedzinie [...]. Komisja orzekała w składzie trzech oficerów lekarzy (§ 26 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r.). Również Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] działająca w składzie trzech oficerów – lekarzy była właściwa i orzekła zgodnie z wymogami § 31 ust. 1 w/w rozporządzenia, wykorzystując całość dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej, w tym dotyczącej leczenia schorzeń podnoszonych w odwołaniu, zaś swoje orzeczenie wyczerpująco uzasadniła. W tym kontekście całkowicie chybione są podnoszone w skardze zarzuty dotyczące wydania orzeczeń bez rzetelnego i dokładnego postępowania administracyjnego. Z tych względów Sąd oddalił skargę na zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej zdolności do zawodowej służby wojskowej. Natomiast jeśli idzie o pozostałe elementy zaskarżonego orzeczenia dotyczące związku oraz braku związku poszczególnych, stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową, braku inwalidztwa, a nadto zdolności do pracy, sąd administracyjny nie jest w tym zakresie właściwy. Już Sąd Najwyższy w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. III ZP9/99, stwierdził, że "Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową". W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że "orzeczenie wojskowej komisji w tej części, w której dotyczy zagadnienia związku choroby ze służbą wojskową w istocie regulowane jest przez przepisy prawa zabezpieczenia społecznego, czy też szeroko pojmowanych ubezpieczeń społecznych, co pozwala na przyjęcie, że orzeczenie tej komisji – jeżeli w swej treści zawiera ustalenie dotyczące związku choroby ze służbą wojskową – ma swoisty charakter prawny, wobec tego w tej właśnie części powinno być poddane tym regułom proceduralnym (w zakresie możliwości skierowania na drogę sądową), które właściwe są dla ubezpieczeń społecznych (...). Na uwadze należy mieć przy tym, że w myśl art. 19 pkt 1 ustawy o NSA Sąd ten nie jest właściwy w sprawach należących do właściwości innych sądów. Jeżeli kwestia dotycząca odszkodowania i renty z tytułu choroby (inwalidztwa) związanej ze służbą wojskową należy do jurysdykcji Sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, to rozstrzygnięcie o pewnych – nawet wstępnych kwestiach – przez NSA może być uznane za pośrednie wkraczanie w sferę kompetencji tych sądów". Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela powyższe stanowisko zauważając przy tym, iż analogiczny tok rozumowania można odnieść do rozstrzygnięcia w zakresie inwalidztwa czy też zdolności do pracy. Tak zapoczątkowaną linię orzeczniczą potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA1/00 (ONSA 2001/2/47), a także w postanowieniu z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1103/06 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych powodów skargę w pozostałym zakresie należało odrzucić z uwagi na bark właściwości sądu administracyjnego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 i art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.