II SA/Wa 536/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Janusz Walawski, Danuta Kania, Protokolant referent stażysta Monika Duma-Szymczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły [...] w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego oddala skargę. Odwoławcza Komisja Stypendialna Szkoły [...] w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Medycyny [...] w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] o odmowie przyznania M. N. stypendium socjalnego. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: M. N. złożył do Dziekana Wydziału Medycyny [...] w W. wniosek o przyznanie świadczeń pomocy materialnej na rok akademicki 2017/2018 w formie stypendium socjalnego. Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Medycyny [...] w W. (dalej "Wydziałowa Komisja") decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 173 ust. 1, art. 175, art. 177, art. 179, art. 182, art. 184, art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842, z późn. zm.) w związku z art. 104 i art. 107 K.p.a. oraz z powołaniem na Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom S[...] wprowadzony zarządzeniem nr [...] Rektora S[...] z dnia [...] października 2017 r. oraz zarządzenie nr [...] Rektora S[...] z dnia [...] października 2017 r. w sprawie ustaleń dotyczących przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów S[...] w roku akademickim 2017/2018, odmówiła M. N. przyznania stypendium socjalnego. W uzasadnieniu decyzji Wydziałowa Komisja wskazała, że przy przyznawaniu stypendium socjalnego oceniane jest spełnianie warunków określonych w Regulaminie ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom S[...]. Zgodnie z § 11 Regulaminu stypendium socjalne jest przyznawane studentowi znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej na podstawie złożonych dokumentów potwierdzających zaistniałą sytuację. Organ podniósł, że w myśl art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 5 ust. 2 Regulaminu studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia pomocy materialnej, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Wydziałowa Komisja podała, że działając na podstawie art. 179 ust. 2 ww. ustawy i realizując postanowienia § 9 ust. 2 pkt 1), 2) Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom S[...] Rektor, zarządzeniem nr [...] z dnia [...] października 2017 r. ustalił maksymalną wysokość dochodu przypadającą na jedną osobę w rodzinie studenta, uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne na poziomie -1000,00 zł. Ponadto organ podniósł, że nie przyznaje się stypendium socjalnego w przypadku, gdy: dochód netto przypadający na jedną osobę w rodzinie studenta przekroczy ustaloną przez Rektora kwotę uprawniającą do otrzymania stypendium socjalnego, student, po uzyskaniu tytułu magistra lub równorzędnego na jednym kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów pierwszego lub drugiego stopnia, lub jednolitych magisterskich; student, po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na jednym kierunku studiów kontynuuje naukę na innym kierunku studiów pierwszego stopnia student, po ukończeniu studiów pierwszego stopnia kontynuuje naukę w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego na jednolitych studiach magisterskich lub studiach drugiego stopnia i upłynął okres, o którym mowa w art. 184 ust. 5 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Reasumując organ stwierdził, że biorąc pod uwagę miesięczną wysokość dochodu na jedną osobę w rodzinie wynoszącą 0,00 zł i okoliczności zawarte we wniosku nie przyznano M. N. stypendium socjalnego z powodu określonego w punkcie 4. Od decyzji tej M. N. wniósł odwołanie. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że nie przekroczył dochodu netto na osobę w rodzinie ustalonego przez rektora uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne tj. 1000 zł. Nie uzyskał jeszcze tytułu magistra lub równorzędnego. Wskazał, że nie kontynuuje po ukończeniu studiów pierwszego stopnia innych studiów pierwszego stopnia. Podniósł także, że nie upłynął okres w którym może otrzymywać stypendium, bowiem w przypadku kontynuowania nauki w celu uzyskania tytułu magistra po ukończeniu studiów pierwszego stopnia, stypendium można pobierać przez okres 3 lat, ustawa nie wskazuje zaś, których lat studiów ten limit dotyczy. M. N. zaznaczył, że wskazał jedynie kierunek studiów: Medycyna [...], jako ten, na którym będzie pobierał stypendium socjalne. Wyjaśnił, że nie pobierał stypendium socjalnego na wcześniejszym kierunku studiów. Na obecnym kierunku, którego dotyczy wniosek i odwołanie pobierał stypendium socjalne jedynie przez okres 3 miesięcy, czyli mniej niż przez jeden semestr. W związku z tym przyznanie mu stypendium socjalnego w bieżącym roku akademickim nie spowoduje wykroczenia poza okres czasu 3 lat, o którym mówi art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Szkoły [...] w W. (dalej "Odwoławcza Komisja") utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną tej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 173 ust. 1, art. 175, art. 177, art. 179, art. 182, art. 184, art. 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 138 K.p.a. oraz Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom S[...] wprowadzony zarządzeniem nr [...] Rektora S[...] z dnia [...] października 2017 r. oraz zarządzenie nr [...] Rektora S[...] z dnia [...] października 2017 r. w sprawie ustaleń dotyczących przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów S[...] w roku akademickim 2017/2018. W uzasadnieniu decyzji Odwoławcza Komisja wskazała, że odmowa przyznana stypendium socjalnego nastąpiła z uwagi na kontynuowanie nauki na jednolitych studiach magisterskich na kierunku [...] (rozpoczętych w dniu 1 grudnia 2012) po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku technologia żywności i żywienie człowieka (w dniu 22 lutego 2013) i upływ okresu 3 trzech lat, o którym mowa w art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 5 ust. 2 Regulaminu. Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. W ocenie organu przepis ten wprost wskazuje, że jest wprawdzie możliwe pobieranie stypendium przez studenta kontynuującego naukę w celu osiągnięcia tytułu magistra, jednak stypendium takie na kolejnym kierunku przysługuje maksymalnie przez okres trzech lat. M. N. aktualnie jest na szóstym roku na kierunku [...], zatem limit czasowy wyznaczony w art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym i w § 5 ust. 2 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom S[...] został przekroczony. Na powyższą decyzję M. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 K.p.a. i art. 8 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z: art. 76a § 1, art. 77 § 1. oraz art. 78 § 1. K.p.a. poprzez nieuwzględnienie jako dowodów decyzji stypendialnych z ubiegłych lat dotyczących skarżącego, uniemożliwienie dostępu do decyzji stypendialnej sprzed lat mającej wpływ na sprawę; nieuwzględnienie wyjaśnień skarżącego co do studentów tego samego roku będących w takiej samej sytuacji co skarżący, które to osoby stypendium otrzymały, co stoi w sprzeczności z zasadą równego traktowania, oraz przeprowadzania dochodzenia co do dowodów; - naruszenie art. 184 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, oraz § 5 ust. 2 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wpłacania świadczeń pomocy materialnej studentom S[...], poprzez interpretację tego przepisu godzącą w słuszny interes obywatela; - odstąpienia bez przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, podczas gdy identyczną sprawę, jak skarżącego, rozstrzygnięto w roku poprzednim pozytywnie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ utrzymuje, że przekroczył czas w którym mógł on otrzymać stypendium, tymczasem art. 184 ust. 5 ustawy i Regulamin przyznawania stypendiów nie precyzują, podczas których 3 lat należy się stypendium, a pobierane ono było wcześniej jedynie przez 3 miesiące. Sam załącznik do Regulaminu oczekuje podania czasu przez jaki student pobierał stypendium, co, zdaniem skarżącego, poddaje w wątpliwość rzekomy okres pierwszych trzech lat. Skarżący zarzucił ponadto, że organy wydają różne decyzje w tej samej sprawie w stosunku do innych studentów rozstrzygając je pozytywnie, co godzi w zasadę równego traktowania. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wyjaśnił, że wbrew stanowisku skarżącego nie znajdował się on w takiej samej sytuacji, jak wskazana przez niego osoba, która otrzymała stypendium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga M. N. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U z 2017 r. poz. 2183)., student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: 1) stypendium socjalnego; 2) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych; 3) stypendium rektora dla najlepszych studentów; 4) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia oraz 5) zapomogi. Określone w art. 173 ust. 1 ustawy, prawo do pomocy materialnej przysługuje studentowi, czyli osobie kształcącej się na studiach wyższych (art. 2 ust. 1 pkt 18k ustawy), które ustawa definiuje jako studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, prowadzone przez uczelnię do tego uprawnioną (art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy). Ustawa - Prawo o szkolnictwie ustanawia jednocześnie w art. 184 ust. 5 - dla wszystkich form pomocy materialnej - przesłankę negatywną, której spełnienie przesądza o braku możliwości przyznania studentowi m.in. stypendium socjalnego. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Treść § 5 ust. 2 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom S[...] jest dokładnym powtórzeniem treści art. 184 ust. 5 ustawy. Norma zawarta w powyższym przepisie jednoznacznie wskazuje, że uprawnienie studenta do uzyskania m.in. stypendium socjalnego wygasa z chwilą ukończenia przez studenta jednego kierunku studiów, jeżeli student po ukończeniu studiów pierwszego stopnia nie kontynuuje tych studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra. Jeżeli przesłanka kontynuacji jest spełniona, może ubiegać się o przyznanie stypendium nie dłużej jednak, niż przez okres trzech lat. Okres trzech lat odpowiada okresowi studiów drugiego stopnia (art.166 ust. 4 ustawy). Warunkiem wskazanego w tym przepisie prawa do stypendium socjalnego jest zatem kontynuacja, jednakże nie dłużej niż przez okres 3 lat studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra (lub równorzędnego). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, iż kontynuacja, o której mowa w art. 184 ust. 5 ustawy może obejmować również podjęcie jednolitych studiów umożliwiających uzyskanie tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego (np. wyrok WSA w Białymstoku z 13 sierpnia 2013 r. sygn. II SA/Bk 203/13 opub. orzeczenia nsa.gov.pl). Taka sytuacja miała miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy, gdyż skarżący w dniu [...] lutego 2013 r. ukończył studia pierwszego stopnia na Wydziale Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji S[...] na kierunku technologia żywności i żywienia człowieka, a od 1 października 2012 r. podjął naukę na drugim kierunku studiów na jednolitych studiach magisterskich na kierunku [...] na Wydziale Medycyny [...] S[...]. Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd zobowiązany był zatem przesądzić, czy Odwoławcza Komisja Stypendialna prawidłowo zinterpretowała normę prawną wyrażoną w przepisie art. 184 ust. 5 ustawy, w szczególności, poprzez dokonanie oceny, czy organ odwoławczy właściwie odkodował znaczenie sformułowania "jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat", jako zwrotu odnoszącego się do uprawnienia do świadczeń pomocy materialnej, czy też do czasu kontynuowania studiów w celu uzyskania tytułu magistra. Dokonując analizy spornego przepisu pamiętać należy, że obowiązkiem władz publicznych jest materialne wspieranie studentów mające na celu zapewnienie pomocy w uzyskaniu wykształcenia w stopniu możliwie najwyższym. Niewątpliwie, analizowany przepis art. 184 ust. 5 ustawy przewiduje, że takim możliwe najwyższym stopniem jest uzyskanie tytułu magistra lub równorzędnego. W ocenie Sądu, Odwoławcza Komisja Stypendialna zasadnie przyjęła w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dyspozycja art. 184 ust. 5 ustawy ustanawia ogólną regułę, zgodnie z którą po ukończeniu dowolnego kierunku studiów studentowi nie przysługują świadczenia pomocy materialnej (o których mowa w art. 173 ustawy). Organ odwoławczy prawidłowo wskazał jednocześnie, że od tej reguły omawiany przepis wprowadza wyjątek, zgodnie z którym student może otrzymywać ww. świadczenia, jeśli po ukończeniu kierunku studiów kontynuuje studia (tzn. dalej kształci się) na studiach prowadzących do uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego (w celu uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego). Jednakże, jak zauważył słusznie organ odwoławczy, również ta okoliczność (tj. kontynuowanie studiów) umożliwiająca otrzymywanie świadczeń pomocy materialnej podlega ograniczeniu czasowemu, albowiem - zgodnie z art. 184 ust. 5 in fine ustawy - świadczeń tych nie można otrzymywać dłużej, niż przez trzy lata studiowania (tzn. kształcenia się dalej) w celu uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego. W konsekwencji, Odwoławcza Komisja Stypendialna zasadnie przyjęła w uzasadnieniu spornej decyzji, iż z uwagi na upływ trzech lat od podjęcia przez skarżącego studiów na drugim kierunku studiów zmierzających do uzyskania tytułu zawodowego magistra, zaszła przesłanka negatywna do przyznania stypendium socjalnego. Zdaniem Sądu, o tym, że sformułowanie "jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat" odnosi się do czasu kontynuowania studiów w celu uzyskania tytułu magistra (a nie do okresu otrzymywania świadczeń pomocy materialnej) przesądza użycie przez ustawodawcę w przepisie art. 184 ust. 5 ustawy słowa "lat", które oznacza jednostkę czasu odpowiadającą 12 miesiącom. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących uchybienia przepisom postępowania podkreślić należy, że takie uchybienia mogą prowadzić do uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy są na tyle poważne, że ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu w zaskarżonych decyzjach nie można dopatrzyć się naruszenia przepisów prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Odwoławcza Komisja stypendialna nie kwestionowała faktu, iż decyzją Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] maja 2017 r. skarżącemu, jako studentowi 5-tego roku studiów na kierunku [...], zostało przyznane stypendium socjalne na okres od 1 maja 2017 r. do 31 lipca 2017 r. Jak wyjaśniła Odwoławcza Komisja Stypendialna, była to decyzja błędna, wydana w następstwie braku należytego ustalenia przez Wydziałową Komisję Stypendialną stanu faktycznego sprawy. Z powyższego skarżący nie może zatem wywodzić uprawnienia do przyznania stypendium socjalnego na kolejny okres. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia zasady równego traktowania podkreślić należy, iż konstytucyjnym zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej, ale ta kontrola może być sprawowana jedynie w granicach danej sprawy ze skargi na konkretną, indywidualną decyzję administracyjną. Wynikający z art. 8 K.p.a. obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia sprawy nie może polegać na badaniu okoliczności faktycznych, które były podstawą orzekania w innych konkretnych, indywidualnych sprawach (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK 183/06 opub. orzeczenia nsa.gov.pl). Mając powyższe na względzie Sąd nie mógł objąć badaniem w niniejszym postępowaniu okoliczności faktycznych, które legły u podstaw wydania przez Wydziałową Komisję Stypendialną decyzji stypendialnych w stosunku do innych studentów. W tej sytuacji, Sąd uznał, że Odwoławcza Komisja Stypendialna, utrzymując w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Medycyny [...] S[...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o odmowie przyznania stypendium socjalnego, nie dopuściła się - mogącego mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 K.p.a., art. 76a § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 78 § 1 K.p.a. Jednocześnie, Sąd stwierdził, iż Odwoławcza Komisja Stypendialna dokonała prawidłowych ustaleń w zakresie analizy przesłanek zastosowania przepisu art. 184 ust. 5 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, działając w sposób zgodny zarówno z zasadą praworządności wyrażoną w przepisach art. 6 K.p.a. i art. 7 in principio K.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, jak i zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego państwa i stosowanego przez nie prawa, o której mowa w art. 8 K.p.a. Organ odwoławczy wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób jednoznaczny, dlaczego - w świetle powołanego wyżej przepisu art. 184 ust. 5 ustawy - brak było podstaw do uchylenia decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] grudnia 2017 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.