II SA/Wa 548/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi E. D. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę Rozkazem personalnym nr [...] z [...] stycznia 2012 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z [...] listopada 2011 r. w sprawie zwolnienia E. D. (dalej jako skarżący) ze służby w Policji z [...] grudnia 2011 r., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.). Do wydania powyższego rozkazu personalnego doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w W. z [...] września 2011 r. sygn. akt [...], E. D. oskarżony o to, że [...] października 2009 r. w W. umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w ten sposób, że kierując samochodem marki [...] o nr rej. [...] jechał z prędkością niedozwoloną i niezapewniającą panowania nad pojazdem, a przez to powodując nieumyślnie wypadek, w następstwie którego pasażer pojazdu doznał rozległych, wielonarządowych obrażeń ciała skutkujących jego zgonem, został uznany winnym zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu wyczerpującego dyspozycję art. 177 § 2 kk, tj. przestępstwa nieumyślnego ściganego z oskarżenia publicznego i skazany na karę [...] lat pozbawienia wolności. Na podstawie art. 69 § 1 i § 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk Sąd wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący [...] lat. Na podstawie art. 71 § 1 kk orzeczono wobec oskarżonego również karę grzywny w wymiarze [...] stawek dziennych, przyjmując, że jedna stawka dzienna grzywny jest równoważna kwocie [....] złotych. Na podstawie art. 42 § 1 kk orzeczono wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres [...] i zobowiązano go do zwrotu prawa jazdy wystawcy dokumentu. Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 72 § 2 kk, zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej K. S. kwoty w wysokości [...] zł ([...]). [...] listopada 2011 r. Komendant [...] Policji wszczął postępowanie administracyjne w celu zbadania zasadności zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, a następnie podanym na wstępie rozkazem personalnym zwolnił skarżącego ze służby w Policji. W uzasadnieniu rozkazu wskazał, iż zgodnie z art. 25 ustawy o Policji służbę w Policji mogą pełnić tylko osoby o nieposzlakowanej opinii. Wymóg ten wynika ze specyfiki służby, a także ze stawianych przed Policją zadań. Policja jako umundurowana i uzbrojona formacja ma przede wszystkim gwarantować obywatelom ochronę przed działaniami niezgodnymi z prawem. Osoby egzekwujące przestrzeganie prawa, tym bardziej więc same muszą przestrzegać prawa. W związku z powyższym Komendant [...] Policji stwierdził, iż policjant skazany prawomocnym wyrokiem Sądu narusza ważny interes służby. Sytuacja taka wpływa bowiem na kreację negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co może doprowadzić do utraty zaufania do organów Państwa. Decyzji tej na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Skarżący korzystając z przysługującego mu prawa odwołał się od powyższego rozkazu personalnego. W odwołaniu wskazał, iż nie jest w stanie racjonalnie wytłumaczyć powodów swojego postępowania, co jest bezpośrednio związane z ogromnym urazem psychicznym, który w związku z wypadkiem przeżył. Podniósł, iż jako policjant z [...] stażem pracy, osiągający bardzo dobre wyniki w służbie, osoba o nieposzlakowanej opinii, jako człowiek uczciwy i rzetelny nie mógł bez powodu przekroczyć swoich uprawnień i kompetencji. Wskazał, iż z całą pewnością to okoliczności związane z koniecznością podjęcia przez niego interwencji służbowej sprawiły, że prędkość, z którą prowadził samochód, była nadmierna. Ponadto dodał, iż choć zdaje sobie sprawę z tego, że popełnił czyn zabroniony, jego wina była nieumyślna. Podczas procesu okazał skruchę i chęć zadośćuczynienia rodzinie poszkodowanej. Natomiast decyzja Komendanta [...] Policji o zwolnieniu go ze służby w Policji była kolejnym dla niego traumatycznym przeżyciem. Służba w Policji była bowiem, jest i będzie dla niego życiowym powołaniem. Podkreślił, iż zawsze starał się strzec godności i honoru swojego zawodu. Z uwagi na powyższe wniósł o pozostawienie go w szeregach Policji, niezależnie od miejsca i stanowiska służbowego. Komendant Główny Policji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby w Policji w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe niebędące przestępstwem lub przestępstwem skarbowym umyślnym, ściganym z oskarżenia publicznego. Stosownie natomiast do art. 45 ust. 2 ustawy o Policji pozostawienie w służbie policjanta, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, wymaga zgody właściwego komendanta wojewódzkiego Policji. Powyższe oznacza, że choć podstawa materialno-prawna rozwiązania stosunku służbowego policjanta znalazła się w grupie przesłanek fakultatywnych, to jednak ma charakter mieszany. Wynika to z regulacji zawartej w art. 45 ust. 2 ustawy o Policji. W przypadku bowiem braku zgody komendanta wojewódzkiego Policji na pozostawienie policjanta spełniającego przesłanki określone w treści art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji w służbie, zwolnienie takiego funkcjonariusza ze służby nabiera charakteru obligatoryjnego. Z zestawienia treści powyższych przepisów wynika, że decyzja w przedmiocie zwolnienia policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji będzie miała charakter fakultatywny jedynie wówczas, gdy właściwy komendant wojewódzki Policji wyrazi zgodę na pozostawienie go w służbie. Wówczas dysponując taką zgodą można rozważać możliwość pozostawienia policjanta w służbie lub zwolnienia go. W rozpoznawanej sprawie Komendant [...] Policji zgody takiej nie wyraził. Nadto organ uznał, że związek popełnionego przez policjanta czynu ze służbą w Policji, narusza dobro służby oraz uzasadnia uznanie, iż skarżący utracił przymioty konieczne do pozostania w szeregach Policji. W interesie służby, a więc interesie społecznym leży, aby ustawowe zadania Policji były realizowane przez osoby w pełni spełniające wymagania stawiane przez przepisy ustawy o Policji. Instytucja jaką jest Policja ma gwarantować każdemu człowiekowi ochronę przed przemocą, brutalnością i innymi zachowaniami naruszającymi dobro chronione przez prawo. Z uwagi na cele realizowane przez Policję, służbę w niej może pełnić tylko osoba o nieposzlakowanej opinii, zdolna nawet z narażeniem życia do strzeżenia porządku prawnego i bezpieczeństwa innych. Popełnienie więc przez funkcjonariusza Policji czynu zabronionego zaprzecza podjętym przez niego zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się bezwzględnie na treść ważnego interesu służby. Ponadto organ podkreślił, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i w świetle podstawowych zasad, na których opiera się działanie Policji, już sam fakt popełnienia przestępstwa, bez względu na jego charakter, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom oraz naruszenie zasad etycznych zawodu policjanta. W ocenie organu skarżący popełniając czyn zabroniony, mógł i powinien przewidywać, że postępowanie takie może doprowadzić do kolizji z obowiązującymi przepisami prawa, obowiązkami wynikającymi z roty złożonego przez niego ślubowania, a także z wartościami, których zobowiązał się strzec. Tym bardziej, iż naruszenie przez niego zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym i spowodowanie wypadku, tj. art. 19 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z [...] września 2011 r., w wyniku którego śmierć poniósł inny policjant, miało miejsce w trakcie pełnienia przez skarżącego służby na stanowisku policjanta [...]. Skarżący więc, z uwagi na realizowanie zadania służbowe, był zobowiązany do egzekwowania od uczestników ruchu drogowego przestrzegania w tym zakresie przepisów prawa, sam zaś Prawa o ruchu drogowym nie przestrzegał. W ocenie organu skazanie skarżącego za przestępstwo nieumyślne, określone w art. 177 § 2 kk powoduje, iż policjant utracił zaufanie społeczne oraz niezbędną w służbie wiarygodność, a także w wyniku ukarania utracił nieposzlakowaną opinię. Utrata tych wartości powoduje natomiast, iż pozostawienie takiego funkcjonariusza w służbie byłoby sprzeczne z interesem społecznym. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, E. D. wskazał, że powodem zaskarżenia są nieprawidłowości, które nastąpiły w toku postępowania. Skarżący zaliczył do nich terminowość podjętych decyzji, co miało bezpośredni wpływ na brak możliwości złożenia wniosków dowodowych w 17 dniu od momentu zapoznania się z materiałem postępowania. Nadto skarżący podkreślił, że zwolnienie ze służby jest czwartą karą jaką poniósł w związku ze spowodowanym wypadkiem drogowym. Wcześniej został bowiem ukarany dyscyplinarnie wyznaczeniem na niższe stanowisko służbowe, a następnie nagle i bez uzasadnienia przeniesiono go na inne stanowisko. Skazany został też wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z [...] września 2011 r. W związku z powyższym skarżący podniósł, że funkcjonariusz Policji może być ukarany w postępowaniu za to samo przewinienie tylko i wyłącznie jedną karą dyscyplinarną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Dokonując oceny zasadności skargi E. D. od rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z [...] stycznia 2012 r. o zwolnieniu go ze służby w Policji, Sąd doszedł do przekonania, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji policjanta zwalnia się ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Jednocześnie ust. 2 pkt 2 wskazanego przepisu stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4. Przy czym, aby pozostawić w służbie policjanta, o którym mowa w art. 41 ust. 2 wymagana jest zgoda komendanta wojewódzkiego Policji (art. 45 ust. 2 ustawy o Policji). W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że decyzja w przedmiocie zwolnienia policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy będzie miała charakter fakultatywny jedynie wówczas, gdy właściwy komendant wojewódzki Policji wyrazi zgodę na pozostanie policjanta w służbie. Wówczas dysponując taką zgodą można rozważyć możliwość pozostawienia policjanta w służbie lub zwolnienia go. W przypadku braku zgody właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, a więc w sytuacji braku przesłanki koniecznej, umożliwiającej pozostawienie policjanta w służbie, zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji przybiera charakter obligatoryjny (por. wyrok WSA w Białymstoku z 10 października 2006 r., II SA/Bk 297/06, wyrok WSA w Gdańsku z 31 stycznia 2007 r., III SA/Gd 667/06, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie – co jest okolicznością niesporną – Komendant [...] Policji nie wyraził zgody na pozostawienie skarżącego w szeregach Policji, tym samym zaistniała sytuacja, w której zwolnienie skarżącego ze służby było obligatoryjne. Pomimo tego organ przedstawił szeroką argumentację dla wykazania, dlaczego skarżący nie może pozostać w służbie. W ocenie Sądu argumentacja ta jest przekonywująca i nawiązuje w sposób bezpośredni do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy. Organ zasadnie przyjął, że naruszając umyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym i powodując w trakcie pełnienia służby wypadek drogowy, w którym śmierć poniosła pełniąca służbę wraz z nim policjantka, utracił zaufanie społeczne, wiarygodność i nieposzlakowaną opinię. Tym samym skarżący utracił przymioty konieczne dla pozostawania w szeregach Policji, co musiało skutkować zwolnieniem go ze służby w Policji. W ocenie Sądu organy obu instancji uwzględniły wszystkie okoliczności istotne w sprawie, mając na względzie zarówno interes skarżącego, jak i interes służby. Zasadnie uznały, że, przy uwzględnieniu szczególnej funkcji jaką spełnia Policja w społeczeństwie, w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było możliwości pozostawienia skarżącego w służbie. Oceny tej nie mogą zmienić podnoszone przez skarżącego trudności materialne związane z utratą zatrudnienia, gdyż nie mogą one kształtować słusznego interesu strony w przedmiotowej sprawie. Wbrew twierdzeniom skargi zwolnienia tego nie można rozpatrywać w kategoriach kolejnej kary za ten sam czyn. Zgodnie z art. 132 ust. 4 ustawy o Policji czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej. Możliwe było zatem wymierzenie przez organ dyscyplinarny kary dyscyplinarnej przeniesienia na niższe stanowisko służbowe i wymierzenie przez sąd karny kary pozbawienia wolności, która została warunkowo zamieniona na okres próby. Zauważyć przy tym należy, że w postępowaniu dyscyplinarnym skarżący został ukarany tylko jedną kara dyscyplinarną. Przeniesienie skarżącego na inne stanowisko nie pozostawało w związku z czynem popełnionym przez skarżącego. Natomiast podstawę zwolnienia ze służby stanowił fakt skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem skazującym za inne przestępstwo niż umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, co stanowi przewidzianą przepisami ustawy o Policji tzw. fakultatywną przesłankę zwolnienia ze służby w Policji. W sytuacji, gdy zwolnienie policjanta ze służby następuje w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji nie jest wymagane, zasięganie opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów (art. 43 ust. 3 ustawy o Policji). Wbrew twierdzeniom skargi organ nie naruszył zasady czynnego udziału strony w postępowaniu w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji wydał wprawdzie decyzję w ostatnim dniu terminu zakreślonego na złożenie wniosków dowodowych, lecz z akt sprawy nie wynika, aby skarżący w tej dacie, czy też w terminie późniejszym z wnioskami dowodowymi występował. Nie złożył ich też w odwołaniu od decyzji I instancji, jak również nie wskazał w skardze, jakie wnioski dowodowe zamierzał zgłosić. Zwrócić należy uwagę, że organ zgromadził cały istotny materiał dowodowy, a także rozważył wszystkie okoliczności sprawy. Tym samym Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skardze nie podważają legalności zaskarżonej decyzji i na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako niezasadną, oddalił.